Στο τραπέζι ξανά μετά από εννέα μήνες Ρωσία και Ουκρανία

Οι διαπραγματευτικές αποστολές της Ουκρανίας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ κάθισαν ξανά στο ίδιο τραπέζι στο Άμπου Ντάμπι την Τρίτη 10 Νοεμβρίου, σπάζοντας μια παύση εννέα μηνών στο διπλωματικό μέτωπο. Πρόκειται για τις πρώτες ουσιαστικές επαφές ανάμεσα σε Μόσχα και Κίεβο από τον περασμένο Φεβρουάριο, με την αμερικανική πλευρά να διαμηνύει ότι αναζητά πλέον ένα «οριστικό τέλος» στον πόλεμο. Πέρα από τις εγγυήσεις ασφαλείας που έχουν ήδη συζητηθεί, το νέο στοιχείο των συνομιλιών είναι η φιλοδοξία για μια ευρύτερη «αρχιτεκτονική ασφαλείας» που θα περιλαμβάνει και την Ευρώπη.

Η επαναφορά του Συμβουλίου ΝΑΤΟ-Ρωσίας στο τραπέζι

Το πιο χειροπιαστό νέο σημείο της αμερικανικής πρότασης αφορά τη θεσμική επανασύνδεση με τη Μόσχα. Αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ ανέφερε ότι οι διαπραγματευτές θα μπορούσαν να επαναφέρουν σε λειτουργία το Συμβούλιο ΝΑΤΟ-Ρωσίας, το οποίο είχε ανασταλεί μετά τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας το 2022. Στο ίδιο πακέτο ανταλλαγμάτων εξετάζεται ακόμη και η άρση μέρους των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, εφόσον επιτευχθεί συνολική συμφωνία.

Η στόχευση αυτή εντάσσεται στον σχεδιασμό μιας νέας «αρχιτεκτονικής ασφαλείας μακροπρόθεσμου χαρακτήρα» ανάμεσα στη Ρωσία και την Ευρώπη. Ο απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ, κατά την έναρξη των εργασιών κάλεσε σε ένα «νέο» πλαίσιο που δεν θα αφορά μόνο την Ουκρανία και τη Ρωσία, αλλά και την Ευρώπη. Όπως είπε, η επιδίωξη δεν είναι απλώς να τερματιστεί ο πόλεμος, αλλά να εδραιωθούν σταθερές σχέσεις ασφαλείας μεταξύ και των τριών πλευρών.

Επικεφαλής της αμερικανικής αντιπροσωπείας είναι ο Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι Αμερικανοί, Ουκρανοί και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι συναντήθηκαν πριν από την τριμερή για να συντονίσουν τις κινήσεις τους. Η προετοιμασία αυτή δείχνει ότι η Ουάσινγκτον θέλει να φτάσει στο τραπέζι με τη Μόσχα έχοντας ήδη δεμένη τη συνεννόηση με τους Ευρωπαίους εταίρους.

Οι ευρωπαϊκές ανησυχίες για τα αιτήματα της Μόσχας

Η άλλη όψη των διαπραγματεύσεων είναι η αμηχανία των ευρωπαϊκών πρωτευουσών. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι φοβούνται ότι η Ρωσία θα εμμείνει στις σκληρές της απαιτήσεις για περιορισμό της στρατιωτικής παρουσίας του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη. Μια τέτοια παραχώρηση θα άφηνε τους συμμάχους εκτεθειμένους στην επιρροή της Μόσχας, σε μια περίοδο ιστορικά υψηλών εντάσεων με τη Δύση.

Το αίτημα δεν είναι καινούργιο. Ήδη από την πρώτη δεκαετία της διακυβέρνησής του, ο Βλαντίμιρ Πούτιν διαμαρτυρόταν για την επέκταση του ΝΑΤΟ προς ανατολάς και ζητούσε επαναδιαπραγμάτευση της ισορροπίας δυνάμεων. Αυτό που αλλάζει τώρα είναι ότι, για πρώτη φορά, παρόμοιες θέσεις βρίσκουν ανταπόκριση σε μια εν ενεργεία αμερικανική κυβέρνηση, η οποία έχει καταστήσει σαφές ότι επιθυμεί διακαώς μια συμφωνία.

Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά παραδέχεται ότι «χρειάζεται την Ευρώπη στο τραπέζι» για να κλείσει η υπόθεση. Οι συνομιλίες διεξάγονται μία εβδομάδα μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, που αποδυνάμωσαν εσωτερικά τον Ντόναλντ Τραμπ, και αμέσως μετά τις κοινές επιθέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν. Σε παράλληλο μέτωπο, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε συνάντηση με τον Ουκρανό ομόλογό του, Αντρίι Σιμπίγα, με αντικείμενο τις διαπραγματεύσεις, την ενεργειακή ανθεκτικότητα και την αμυντική συνεργασία.