«Κλοπή του αιώνα» συγκλονίζει την Τουρκία και αγγίζει τον Ερντογάν

Ένα από τα μεγαλύτερα χρηματοοικονομικά σκάνδαλα στην ιστορία της Τουρκίας συνεχίζει να κλονίζει το χρηματοπιστωτικό σύστημα της γειτονικής χώρας. Ο Σαχάπ Καβτσίογλου, επικεφαλής της Αρχής Τραπεζικής Ρύθμισης και Εποπτείας (BDDK) και πρώην διοικητής της κεντρικής τράπεζας, ζήτησε την Τετάρτη από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να τον απαλλάξει από τα καθήκοντά του. Η κίνησή του έρχεται καθώς η έρευνα για μια κρίση επενδυτικών κεφαλαίων ύψους 20 δισ. δολαρίων διευρύνεται, αγγίζοντας πολιτικούς, τραπεζίτες και κορυφαία στελέχη κοντά στην εξουσία. Η υπόθεση έχει πλήξει σχεδόν μισό εκατομμύριο μικροεπενδυτές.

Το αίτημα Καβτσίογλου και το κύμα των συλλήψεων

Ο Καβτσίογλου ανακοίνωσε μέσω της πλατφόρμας X ότι ζήτησε από τον Τούρκο πρόεδρο να αποδεχθεί την αποχώρησή του, προκειμένου να προστατευθεί το κύρος της υπηρεσίας του από τις καταγγελίες που έχουν διατυπωθεί. «Υπό το φως των πρόσφατων ισχυρισμών που αφορούν την BDDK και εμένα προσωπικά, ζήτησα από τον πρόεδρό μας να με απαλλάξει από τα καθήκοντά μου, ώστε να αποτραπεί περαιτέρω βλάβη στον θεσμό», ανέφερε. Σύμφωνα με το Bloomberg, δεν είχε διευκρινιστεί έως την ώρα της δημοσίευσης εάν ο Ερντογάν είχε κάνει δεκτό το αίτημα.

Ο ίδιος δεν έχει κατηγορηθεί για κάποια παράνομη πράξη. Μάλιστα, σε συνέντευξη που δημοσιεύθηκε πριν από την ανακοίνωσή του, είχε υποστηρίξει ότι η BDDK δεν έχει καμία απολύτως σχέση με την υπόθεση των επενδυτικών κεφαλαίων. Η αποχώρηση που ζητά, ωστόσο, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η έρευνα έχει ήδη οδηγήσει στη σύλληψη του αντιπροέδρου της τραπεζικής εποπτικής αρχής, αλλά και άλλων ισχυρών παραγόντων του συστήματος.

Στη λίστα των συλληφθέντων περιλαμβάνονται, σύμφωνα με το Bloomberg, ο διευθύνων σύμβουλος του χρηματιστηρίου, ο πρώην επικεφαλής της Takasbank, του οργανισμού που διαχειρίζεται την εκκαθάριση και τον διακανονισμό συναλλαγών τίτλων, καθώς και υψηλόβαθμο στέλεχος του κυβερνώντος AKP. Το εύρος των προσώπων που εμπλέκονται δείχνει ότι τα επενδυτικά κεφάλαια έχουν διαπλακεί βαθιά με τον εποπτικό και κρατικό μηχανισμό της χώρας.

Πίσω από τη λέξη «Fonzi»: τα κεφάλαια που υπόσχονταν περιουσίες

Η υπόθεση έχει αποκτήσει στην Τουρκία ένα όνομα που συνδυάζει την ειρωνεία με την οργή: «Fonzi». Η λέξη προκύπτει από το τουρκικό fon, δηλαδή επενδυτικό κεφάλαιο, και το όνομα του Τσαρλς Πόντσι, του ανθρώπου που έδωσε το όνομά του στις διαβόητες πυραμίδες εξαπάτησης επενδυτών. Στην τουρκική εκδοχή, όμως, η υπόθεση δεν περιορίζεται σε έναν διαχειριστή που υποσχόταν εξωπραγματικά κέρδη, αλλά εξετάζει ένα πολύ ευρύτερο δίκτυο συναλλαγών, πιθανής χειραγώγησης μετοχών και διασυνδέσεων με τον κρατικό μηχανισμό.

Για να γίνει κατανοητό το μέγεθος, πρέπει κανείς να επιστρέψει στην περίοδο κατά την οποία ορισμένα τουρκικά επενδυτικά κεφάλαια εμφάνιζαν αποδόσεις που έμοιαζαν αδιανόητες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Tera Group, του χρηματοοικονομικού ομίλου που ίδρυσε το 2005 ο Εμρέ Τεζμέν και βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο των ερευνών. Οι εξωπραγματικές υποσχέσεις κέρδους τράβηξαν χιλιάδες μικρούς αποταμιευτές, που σήμερα βλέπουν τα χρήματά τους παγιδευμένα στο σκάνδαλο.

Η διεύρυνση της έρευνας και το κύμα των παραιτήσεων δείχνουν ότι η «κλοπή του αιώνα», όπως έχει αποκληθεί, απέχει πολύ από το να κλείσει. Με κάθε νέα σύλληψη και αποχώρηση, η υπόθεση φτάνει προοδευτικά σε ανώτερα επίπεδα της εξουσίας στην Άγκυρα, θέτοντας ερωτηματικά στην αξιοπιστία των εποπτικών θεσμών της χώρας.