simera24.gr

ΙΣΤΟΡΙΑ

18 Νοεμβρίου 1916: Βομβαρδισμός της Αθήνας και Εθνικός Διχασμός

Στις 18 Νοεμβρίου 1916 ο γαλλικός στόλος βομβάρδισε την Αθήνα και αγγλογαλλικά στρατεύματα εισέβαλαν στην πρωτεύουσα. Τα Νοεμβριανά υπήρξαν το αποκορύφωμα του Εθνικού Διχασμού ανάμεσα σε Βενιζέλο και Κωνσταντίνο.

Newsroom simera24.gr · 18 Νοεμβρίου 2026 · Κοινωνία

18 Νοεμβρίου 1916: Βομβαρδισμός της Αθήνας και Εθνικός Διχασμός

Στις 18 Νοεμβρίου 1916, πριν από 110 χρόνια ακριβώς, ο Γαλλικός Στόλος βομβάρδισε την Αθήνα, ενώ ταυτόχρονα γαλλικά και βρετανικά στρατεύματα εισέβαλαν στην πρωτεύουσα. Τα γεγονότα αυτά, που έμειναν γνωστά ως Νοεμβριανά επειδή τότε ίσχυε το Ιουλιανό Ημερολόγιο, σήμαναν το αποκορύφωμα του Εθνικού Διχασμού. Η σύγκρουση ανάμεσα στον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον βασιλιά Κωνσταντίνο για τη συμμετοχή της χώρας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο οδήγησε σε μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Δύο κυβερνήσεις και η ρήξη Βενιζέλου - Κωνσταντίνου

Η ξένη εισβολή και η εσωτερική αναταραχή του Νοεμβρίου 1916 δεν ξέσπασαν αιφνίδια. Για πρώτη φορά η χώρα είχε ταυτόχρονα δύο κυβερνήσεις: μία στην Αθήνα, πιστή στον βασιλιά Κωνσταντίνο, και μία δεύτερη με έδρα τη Θεσσαλονίκη υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Ο Βενιζέλος ήταν νόμιμα εκλεγμένος πρωθυπουργός, τον οποίο όμως ο βασιλιάς είχε εξωθήσει δύο φορές σε παραίτηση.

Η ρήξη των δύο ανδρών περιστρεφόταν γύρω από το ερώτημα της εμπλοκής της Ελλάδας στον μεγάλο πόλεμο. Η σύγκρουση αυτή διέλυσε την εθνική ενότητα που είχε οικοδομηθεί λίγα χρόνια νωρίτερα στους Βαλκανικούς Πολέμους. Οι αιματηρές ταραχές και οι συγκρούσεις με το σώμα των επιστράτων, των φιλοβασιλικών ένοπλων τμημάτων, προκάλεσαν εκτεταμένη αιματοχυσία στην πρωτεύουσα.

Της εισβολής των Αγγλογάλλων στο ελληνικό έδαφος είχε προηγηθεί, λίγους μήνες νωρίτερα, μια άλλη παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας. Ο Διχασμός δεν αφορούσε απλώς δύο ηγετικές φυσιογνωμίες, αλλά διαπερνούσε ολόκληρη την κοινωνία και διαμόρφωνε τις προϋποθέσεις που θα οδηγούσαν στη Μικρασιατική Καταστροφή.

Το ανάθεμα του Θεοκλήτου και ο αποκλεισμός

Στις ημέρες που ακολούθησαν τον βομβαρδισμό, οι οπαδοί του βασιλιά Κωνσταντίνου εξαπέλυσαν απηνείς διωγμούς κατά των φιλοβενιζελικών. Οι διώξεις αυτές έφτασαν μέχρι λιντσαρίσματα και δολοφονίες, βυθίζοντας την Αθήνα σε κλίμα τρόμου. Η βία μετατράπηκε σε συστηματικό κυνήγι των πολιτικών αντιπάλων.

Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Θεόκλητος απήγγειλε δημόσιο ανάθεμα κατά του Ελευθερίου Βενιζέλου, μια πράξη που σημάδεψε τη πολωμένη κοινωνία. Η εμπλοκή της εκκλησιαστικής ηγεσίας στη σύγκρουση προσέδωσε σκοτεινό χαρακτήρα στα γεγονότα του Νοεμβρίου.

Στις συνέπειες προστέθηκε ο συμμαχικός αποκλεισμός, που δημιούργησε έλλειψη τροφίμων. Τα Νοεμβριανά του 1916 μαρκάρουν μια κρίσιμη στιγμή: ο Διχασμός διαίρεσε τη χώρα με επιπτώσεις που αισθάνθησαν για χρόνια.