ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ
Νέο κληρονομικό δίκαιο: 1/3 στον σύζυγο και φρένο στα χρέη
Αυξάνεται το μερίδιο του επιζώντος συζύγου, θωρακίζεται η προσωπική περιουσία των κληρονόμων από τα χρέη του θανόντος και αλλάζουν οι κανόνες για τη μοιρασιά των ακινήτων.
Newsroom simera24.gr · 18 Νοεμβρίου 2026 · Κοινωνία
Ο επιζών σύζυγος λαμβάνει μεγαλύτερο μερίδιο, οι κληρονόμοι προστατεύονται από τα χρέη του θανόντος και νέοι κανόνες διέπουν τη διανομή των ακινήτων. Οι ρυθμίσεις αποσκοπούν να ξεμπλοκάρουν υποθέσεις που συχνά εγκλωβίζουν τις οικογένειες σε πολυετείς διαμάχες, από ακίνητα που μένουν αναξιοποίητα λόγω διαφωνιών μέχρι σπίτια με πολλούς συνιδιοκτήτες. Το νέο καθεστώς εφαρμόζεται κατά βάση στις κληρονομιές προσώπων που απεβίωσαν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, με ειδικές μεταβατικές εξαιρέσεις για παλαιότερες υποθέσεις.
Από το 1/4 στο 1/3: Το νέο μερίδιο του επιζώντος συζύγου
Η πιο ουσιαστική τομή αφορά τη νόμιμη διαδοχή, δηλαδή τις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει διαθήκη. Το μερίδιο του επιζώντος συζύγου αυξάνεται από το 1/4 στο 1/3 όταν υπάρχουν παιδιά, ενώ τα υπόλοιπα 2/3 μοιράζονται ισομερώς ανάμεσα στα παιδιά. Η αναβάθμιση της θέσης του συζύγου αλλάζει αισθητά τον τρόπο με τον οποίο κατανέμεται η καθαρή αξία της περιουσίας.
Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό: σε κληρονομιά καθαρής αξίας 300.000 ευρώ, με σύζυγο και δύο παιδιά, ο σύζυγος λαμβάνει πλέον 100.000 ευρώ και κάθε παιδί από 100.000 ευρώ. Με το προηγούμενο καθεστώς, ο σύζυγος θα έπαιρνε 75.000 ευρώ και κάθε παιδί από 112.500 ευρώ. Όταν δεν υπάρχουν παιδιά, ο σύζυγος δικαιούται το 50% εφόσον συντρέχει με άλλους συγγενείς που καλούνται στην κληρονομιά, με την κατανομή να εξαρτάται από τη συγγενική σχέση.
Αλλάζει, παράλληλα, και η λογική για τα ακίνητα που περνούν σε πολλούς δικαιούχους. Η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση αντί να οδηγεί υποχρεωτικά σε συνιδιοκτησία, ενώ ένας συγκληρονόμος μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να αποκτήσει ολόκληρο το σπίτι αποζημιώνοντας τους υπόλοιπους. Όταν οι κληρονόμοι διαφωνούν, μέσω της προβλεπόμενης δικαστικής διαδικασίας προσδιορίζεται η αξία των μεριδίων και το ακίνητο αποδίδεται σε έναν από τους δικαιούχους έναντι της αντίστοιχης αποζημίωσης.
Φρένο στα κληρονομούμενα χρέη
Οι κληρονόμοι προστατεύουν, κατά κανόνα, την προσωπική τους περιουσία από τις οφειλές του θανόντος. Μέχρι σήμερα, χρέη μεγαλύτερα από την αξία της περιουσίας μπορούσαν να οδηγήσουν τους κληρονόμους σε οικονομικό αδιέξοδο.
Το παράδειγμα αποτυπώνει τη νέα ισορροπία: αν κάποιος κληρονομήσει ακίνητο αξίας 100.000 ευρώ και ο θανών έχει αφήσει χρέη 150.000 ευρώ, κατά κανόνα δεν υποχρεώνεται να καλύψει από την τσέπη του τη διαφορά των 50.000 ευρώ. Το ακίνητο, ωστόσο, μπορεί να εκποιηθεί για την εξόφληση των πιστωτών. Η θωράκιση της προσωπικής περιουσίας δεν σημαίνει, επομένως, ότι ο κληρονόμος διατηρεί υποχρεωτικά το ακίνητο που κληρονόμησε, ενώ εξακολουθούν να ισχύουν οι εξαιρέσεις που προβλέπει ο νόμος.
Στις αλλαγές περιλαμβάνονται, τέλος, νέοι κανόνες για τις χειρόγραφες διαθήκες και τις συμφωνίες μεταβίβασης της οικογενειακής περιουσίας. Το νέο πλαίσιο εφαρμόζεται στις κληρονομιές προσώπων που απεβίωσαν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, με ειδικές μεταβατικές εξαιρέσεις για εκκρεμείς ή παλαιότερες υποθέσεις, ώστε να μην ανατραπούν ρυθμίσεις που είχαν ήδη δρομολογηθεί.