Η Ελλάδα προχωρά στην εφαρμογή ενός αυστηρού πλαισίου που περιορίζει την πρόσβαση παιδιών κάτω των 15 ετών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με πλήρη ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027. Το μέτρο απαντά σε μια υπαρκτή ανάγκη που σχετίζεται με την εκτεταμένη παρουσία των ανηλίκων σε πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram και το TikTok, καθώς και τους κινδύνους που αυτή συνεπάγεται για την υγεία και την ψυχική ευρυστία τους.
Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο προστασίας
Ο Δημήτρης Παπαστεργίου, υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, παρουσίασε το σχέδιο σε συνεργασία με τους υπουργούς Άκη Σκέρτσο (Επικρατείας) και Άδωνι Γεωργιάδη (Υγείας). Από το 2027, ανήλικοι κάτω των 15 ετών δεν θα μπορούν να χρησιμοποιούν τις μεγάλες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Η εφαρμογή του μέτρου θα γίνει σταδιακά, χωρίς αυτόματη διαγραφή λογαριασμών, προκειμένου να δοθεί επαρκής χρόνος προσαρμογής στους χρήστες και στις ίδιες τις εταιρείες τεχνολογίας που διαχειρίζονται τις πλατφόρμες. Αυτή η σταδιακή προσέγγιση αποσκοπεί στη μείωση του κοινωνικού αναστατωμού και στην ευχερέστερη μετάβαση προς το νέο νομοθετικό καθεστώς.
Κεντρικός άξονας του συστήματος είναι η ανάπτυξη μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας που θα λειτουργούν υποχρεωτικά από τις ίδιες τις πλατφόρμες. Οι εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης θα εφαρμόζουν τεχνολογικά εργαλεία για την επιβεβαίωση της ηλικίας των χρηστών, ενώ μέσω της διαδικασίας επανεπαλήθευσης θα εντοπίζονται ψευδή στοιχεία και θα αποκλείονται λογαριασμοί που παραβιάζουν το νομοθετικό πλαίσιο. Η ευθύνη για την αποτελεσματική εφαρμογή αυτών των μηχανισμών βαρύνει κυρίως τις ίδιες τις πλατφόρμες, ενώ το ελληνικό κράτος διατηρεί τον εποπτικό ρόλο του.
Ο ρόλος του κράτους και οι ευρωπαϊκές συνεργασίες
Ο έλεγχος εφαρμογής του νέου πλαισίου θα ασκείται από τη ΕΕΤΤ (Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων), το ΕΣΡ (Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης) και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα. Σε περίπτωση παραβάσεων από τις πλατφόρμες, ενεργοποιείται ο ευρωπαϊκός νομοθετικός μηχανισμός του DSA (Digital Services Act) για την επιβολή των αντίστοιχων κυρώσεων. Ο Δημήτρης Παπαστεργίου δήλωσε ότι «με πρωτοβουλία και σαφή πολιτική βούληση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, η Ελλάδα έθεσε το ζήτημα της προστασίας των ανηλίκων από τον ψηφιακό εθισμό στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας».
Η ελληνική κυβέρνηση προωθεί ενεργά την ιδέα ενός ενιαίου «ψηφιακού ορίου ενηλικίωσης» σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στον υπολογισμό αυτής της πολιτικής, η Ελλάδα ανήκει σε μια ομάδα έξι χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν δεσμευθεί για παρόμοια μέτρα. Η ομάδα περιλαμβάνει τη Δανία, τη Γαλλία, την Αυστρία, την Πορτογαλία και την Ισπανία. Ωστόσο, η τάση δεν είναι παγκόσμια, καθώς χώρες όπως η Εσθονία και το Βέλγιο αρνήθηκαν να υπογράψουν τη Διακήρυξη της Γιουτλάνδης, που υπεγράφη τον Οκτώβριο του 2025 από 25 από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, καθώς και τη Νορβηγία και την Ισλανδία.
Ενίσχυση του γονικού ελέγχου και ψηφιακή εκπαίδευση
Στο πλαίσιο του νέου συστήματος, αναπτύσσεται η εφαρμογή KidsWallet, η οποία λειτουργεί ως μέσο επιβεβαίωσης ηλικίας και ως εργαλείο γονικού ελέγχου. Το μέτρο δεν επιδιώκει να αντικαταστήσει τον ρόλο της οικογένειας, αλλά να τον ενισχύσει, παρέχοντας σε γονείς τα απαραίτητα εργαλεία για τον έλεγχο και την ενημέρωσή τους. Παράλληλα, υπάρχει έμφαση στην εκπαίδευση των παιδιών σχετικά με την υπεύθυνη ψηφιακή συμπεριφορά, ώστε να καταστούν σε θέση να κατανοήσουν τους κινδύνους που ενέχουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και να αναπτύξουν υγιείς συνήθειες χρήσης του διαδικτύου.
Η αντιμετώπιση του ψηφιακού εθισμού
Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι ακόμη και η σύντομη ψηφιακή αποτοξίνωση μπορεί να βελτιώσει τη συγκέντρωση και τη μνήμη. Η συνεχής έκθεση σε μια ατέρμονη ροή περιεχομένου από τα κοινωνικά δίκτυα σχετίζεται με ένα είδος «ψηφιακής κόπωσης» που επηρεάζει την προσοχή, τη μνήμη και την ικανότητα σκέψης. Η υπερδιέγερση που προκαλούν τα social media εκπαιδεύει τον εγκέφαλο σε γρήγορη, επιφανειακή κατανάλωση πληροφοριών, σε βάρος της ουσιαστικής κατανόησης. Αυτές οι επιστημονικές ευρήματα στηρίζουν τη σκοπιμότητα του νέου ελληνικού πλαισίου προστασίας των ανηλίκων από τους κινδύνους της υπερχρήσης των ψηφιακών πλατφορμών.
