Η Ελλάδα αναμένει καλά νέα την Τετάρτη 22 Απριλίου όταν η Eurostat και η ΕΛΣΤΑΤ θα ανακοινώσουν τα οριστικά στοιχεία για το πρωτογενές πλεόνασμα του 2025. Τα αποτελέσματα αναμένεται να ξεπεράσουν σημαντικά τους αρχικούς στόχους, ανοίγοντας τον δρόμο για νέα δέσμη μέτρων στήριξης πολιτών και επιχειρήσεων απέναντι στο κύμα ακρίβειας που έχει πυροδοτήσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Πρόκειται για τέταρτο συνεχόμενο έτος υπέρβασης των δημοσιονομικών στόχων, γεγονός που ενισχύει τις δυνατότητες παρέμβασης της κυβέρνησης.
Τι έδειξαν οι εκτιμήσεις για το πλεόνασμα
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει ήδη προαναγγείλει αναθεώρηση προς τα πάνω των στοιχείων για το πρωτογενές πλεόνασμα. Το Bloomberg δημοσίευσε ότι το ύψος του θα διαμορφωθεί στα επίπεδα του 4,8%-4,9% του ΑΕΠ, έναντι του 3,7% που ήταν ο αρχικός στόχος του προϋπολογισμού. Πρόκειται για διαφορά που δίνει σημαντικά μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο στην κυβέρνηση σε σύγκριση με αυτόν που αρχικά είχε προβλεφθεί. Η ίδια πηγή αναφέρει ότι η δημοσιονομική υπεραπόδοση αναμένεται να συνεχιστεί και το 2026, με υπέρβαση και του φετινού στόχου του 2,8% του ΑΕΠ.
Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο στην έκθεσή του Fiscal Monitor προέβλεψε υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα για το 2025 και για τα επόμενα έξι χρόνια. Το ΔΝΤ εκτιμά ότι το πρωτογενές πλεόνασμα θα διαμορφωθεί στο 4,4% το 2025, στο 3,8% το 2026 και στο 3,1% το 2027 και το 2028 αντίστοιχα. Παράλληλα, το ΔΝΤ προβλέπει δυναμική μείωση του δημόσιου χρέους στο 110,9% του ΑΕΠ στο τέλος του 2031 από 145,7% που βρίσκεται σήμερα το 2025, σηματοδοτώντας μια σταθερή πορεία εξυγίανσης των δημόσιων οικονομικών. Η ισχυρή ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και τα αυξημένα έσοδα από την περιστολή της φοροδιαφυγής αποτελούν τους βασικούς μοχλούς αυτής της επίδοσης.
Ωστόσο, ο ακριβής δημοσιονομικός χώρος που θα έχει στη διάθεσή της η κυβέρνηση δεν εξαρτάται μόνο από το ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος. Στα οριστικά στοιχεία θα πρέπει να συνυπολογιστεί και ο ευρωπαϊκός κανόνας για το ετήσιο ύψος των δαπανών κάθε χώρας-μέλους, ο οποίος θέτει ανώτατα όρια στις δυνατότητες δημοσιονομικής επέκτασης. Μόνο αφού αφαιρεθούν αυτοί οι περιορισμοί θα προκύψει το πραγματικό δημοσιονομικό περιθώριο που μπορεί να αξιοποιηθεί για νέα μέτρα ανακούφισης.
Τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί και οι δηλώσεις Πιερρακάκη
Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, η κυβέρνηση έχει θέσει σε εφαρμογή δύο πακέτα μέτρων για τη στήριξη των πολιτών, με κύρια στόχευση τις ευάλωτες ομάδες. Το πρώτο πακέτο περιλαμβάνει πλαφόν στο μικτό περιθώριο κέρδους στην αλυσίδα των καυσίμων και σε βασικά αγαθά των σούπερ μάρκετ. Στο δεύτερο πακέτο η κυβέρνηση ανακοίνωσε επιδότηση στην αντλία για τις αγορές ντίζελ, το fuel pass καθώς και στήριξη στα λιπάσματα για τους αγρότες. Και τα δύο πακέτα στόχευσαν στον περιορισμό των επιπτώσεων της ενεργειακής κρίσης στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έδωσε το στίγμα της κυβερνητικής στρατηγικής μιλώντας στην τηλεόραση της ΕΡΤ. «Θα περιμένουμε να δούμε τα τελικά στοιχεία, θα περιμένουμε να δούμε ποιος είναι ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος, θα συσχετίσουμε την αξιολόγησή μας με το τι συμβαίνει στα στενά του Ορμούζ, με το τι συμβαίνει στις συντεταγμένες αυτής της ενεργειακής κρίσης και σίγουρα θα παρέμβουμε αναλόγως», δήλωσε χαρακτηριστικά. Η τοποθέτηση αυτή επιβεβαιώνει ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις διεθνείς εξελίξεις πριν οριστικοποιήσει το νέο πακέτο μέτρων. Δύο παράγοντες θα καθορίσουν την πολιτική στήριξης στο εξής: το ύψος του δημοσιονομικού χώρου και η διάρκεια του πολέμου στη Μέση Ανατολή.
Τι αναμένεται να ακολουθήσει
Με βάση τα στοιχεία που θα ανακοινωθούν την Τετάρτη 22 Απριλίου, η κυβέρνηση αναμένεται να προχωρήσει στον σχεδιασμό νέας δέσμης μέτρων ανακούφισης πολιτών και επιχειρήσεων. Η έκταση και το ύψος των νέων παρεμβάσεων θα εξαρτηθούν άμεσα από τον δημοσιονομικό χώρο που θα προκύψει μετά την εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανόνων δαπανών. Η διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας παραμένει προτεραιότητα, και κάθε νέο μέτρο θα σχεδιαστεί εντός των ορίων που θέτει το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Παράλληλα, η εξέλιξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της στις τιμές ενέργειας θα αποτελέσουν καθοριστικές μεταβλητές για την τελική μορφή του πακέτου που θα ανακοινωθεί.
