Ο πιο παρασημοφορημένος εν ζωή στρατιώτης της Αυστραλίας, Μπεν Ρόμπερτς-Σμιθ, βγήκε δημόσια για πρώτη φορά μετά την απαγγελία κατηγοριών εναντίον του, αρνούμενος κατηγορηματικά οτιδήποτε του αποδίδεται. Ο 47χρονος πρώην στρατιωτικός αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση και έσπευσε να δηλώσει ότι θα χρησιμοποιήσει τη δικαστική διαδικασία για να αποκαταστήσει το όνομά του. Οι κατηγορίες αφορούν πέντε περιπτώσεις φερόμενων εγκλημάτων πολέμου στο Αφγανιστάν κατά την περίοδο 2009–2012, οι οποίες επιφέρουν μέγιστη ποινή ισόβιας κάθειρξης.
Τι έγινε
Ο Μπεν Ρόμπερτς-Σμιθ αντιμετωπίζει συνολικά πέντε κατηγορίες για το έγκλημα πολέμου της ανθρωποκτονίας. Συγκεκριμένα, κατηγορείται για μία πράξη ανθρωποκτονίας ως έγκλημα πολέμου, μία πράξη συνέργειας σε ανθρωποκτονία και τρεις πράξεις υποβοήθησης, καθοδήγησης ή ενθάρρυνσης τέλεσης ανθρωποκτονίας. Σύμφωνα με τις αρχές, τα θύματα ήταν πέντε άοπλοι Αφγανοί αιχμάλωτοι που κρατούνταν υπό τον έλεγχο των αυστραλιανών δυνάμεων και δεν συμμετείχαν σε εχθροπραξίες τη στιγμή που σκοτώθηκαν. Η αστυνομία ισχυρίζεται ότι ο κατηγορούμενος είτε διέπραξε ο ίδιος τις δολοφονίες είτε έδωσε σχετικές εντολές σε υφιστάμενούς του.
Ο Ρόμπερτς-Σμιθ συνελήφθη στο αεροδρόμιο του Σίδνεϊ στις 7 Απριλίου, σε μια σύλληψη που ο ίδιος χαρακτήρισε «θεαματική» και «αχρείαστη». Μετά από περισσότερο από μία εβδομάδα κράτησης, αφέθηκε ελεύθερος με εγγύηση, καθώς δικαστής έκρινε ότι η υπόθεση πιθανότατα θα χρειαστεί χρόνια για να φτάσει σε δίκη. Οι εισαγγελείς αντιτάχθηκαν στην απόφαση για εγγύηση, εκφράζοντας φόβους ότι ο κατηγορούμενος ενδέχεται να επιχειρήσει να επικοινωνήσει με μάρτυρες της υπόθεσης.
Ο πρώην στρατιωτικός υπηρέτησε στο επίλεκτο σώμα Special Air Service Regiment (SAS) του αυστραλιανού στρατού. Η Αυστραλία είχε αναπτύξει συνολικά 39.000 στρατιωτικούς στο Αφγανιστάν σε διάστημα δύο δεκαετιών, στο πλαίσιο των επιχειρήσεων των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ εναντίον της Αλ Κάιντα, των Ταλιμπάν και άλλων οργανώσεων. Κατά την παραμονή του εκεί, ο Ρόμπερτς-Σμιθ αναδείχθηκε σε έναν από τους πιο διακεκριμένους στρατιώτες της χώρας, παρασημοφορούμενος με τον Σταυρό της Βικτωρίας, την ανώτατη στρατιωτική διάκριση της Αυστραλίας.
Αντιδράσεις και πλαίσιο
Μιλώντας στα μέσα ενημέρωσης στη Χρυσή Ακτή του Κουίνσλαντ, ο Ρόμπερτς-Σμιθ δήλωσε: «Αρνούμαι κατηγορηματικά όλες αυτές τις κατηγορίες και, ενώ θα προτιμούσα να μην απαγγελθούν, θα αδράξω αυτήν την ευκαιρία για να καθαρίσω επιτέλους το όνομά μου». Παράλληλα, τόνισε ότι «είμαι περήφανος για τη θητεία μου στο Αφγανιστάν» και πως «ενήργησα πάντα σύμφωνα με τις αξίες μου, την εκπαίδευσή μου και τους κανόνες εμπλοκής». Χαρακτηριστική ήταν η δήλωσή του: «Ποτέ στη ζωή μου δεν απέφυγα μια μάχη», τονίζοντας ότι η επερχόμενη δικαστική διαδρομή θα είναι δύσκολη αλλά αναγκαία.
Η δημόσια εικόνα του Ρόμπερτς-Σμιθ άρχισε να αμαυρώνεται το 2018, όταν η εφημερίδα Nine Entertainment δημοσίευσε σειρά άρθρων που τον συνέδεαν με δολοφονίες άοπλων Αφγανών αιχμαλώτων από αυστραλιανές δυνάμεις. Ο ίδιος αντέδρασε ασκώντας αγωγές δυσφήμισης εναντίον των μέσων ενημέρωσης που δημοσίευσαν τις καταγγελίες. Ωστόσο, το 2023 έχασε τη σχετική αστική δίκη, με δικαστή να κρίνει ότι υπήρχε «ουσιαστική βάση αλήθειας» σε ορισμένους από τους ισχυρισμούς. Η δίκη εκείνη αποτέλεσε την πρώτη φορά που εξετάστηκαν δικαστικά ισχυρισμοί για εγκλήματα πολέμου από αυστραλιανές δυνάμεις.
Η τωρινή ποινική υπόθεση αποτελεί ουσιαστικά το επόμενο κεφάλαιο στην πολυετή αυτή υπόθεση. Ο Ρόμπερτς-Σμιθ, που κάποτε προβαλλόταν ως ήρωας πολέμου στη χώρα του, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με κατηγορίες που επιφέρουν μέγιστη ποινή ισόβιας κάθειρξης για κάθε μία από τις πέντε. Η απόφαση για εγγύηση εκδόθηκε παρά τις αντιρρήσεις της εισαγγελίας, η οποία εξέφρασε σοβαρές ανησυχίες για πιθανή επαφή με μάρτυρες, γεγονός που προσθέτει επιπλέον πολυπλοκότητα στη δικαστική εκκρεμότητα.
Τι ακολουθεί
Σύμφωνα με την εκτίμηση του δικαστή που εξέτασε την αίτηση εγγύησης, η υπόθεση του Μπεν Ρόμπερτς-Σμιθ πιθανότατα θα χρειαστεί χρόνια προτού φτάσει σε πλήρη δίκη. Ο κατηγορούμενος παραμένει ελεύθερος με εγγύηση, ενώ η υπόθεση αναμένεται να προκαλέσει ευρύτερες συζητήσεις για τη συμπεριφορά των αυστραλιανών ειδικών δυνάμεων στο Αφγανιστάν. Η πορεία της δικαστικής διαδικασίας παρακολουθείται στενά τόσο εντός Αυστραλίας όσο και διεθνώς, δεδομένης της σπανιότητας ποινικών διώξεων κατά παρασημοφορημένων στρατιωτικών για εγκλήματα πολέμου.
