Η Διεθνής Αμνηστία δημοσίευσε την ετήσια έκθεσή της, καταγγέλλοντας ηγέτες όπως ο Ντόναλντ Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ως «αρπακτικά» που περιφρονούν το διεθνές δίκαιο. Παράλληλα, η ΜΚΟ επικρίνει τους υπόλοιπους ηγέτες του κόσμου — ιδίως στην Ευρώπη — που επέλεξαν τον «κατευνασμό» αντί της αντίστασης. Η έκθεση αποτελεί έναν ευρύ απολογισμό των παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων το 2025, από τη Γάζα μέχρι τη Μιανμάρ και το Ιράν.
Τι καταγγέλλει η έκθεση
Η γενική γραμματέας της Διεθνούς Αμνηστίας, Ανιές Καλαμάρ, γράφει στα προλεγόμενα της έκθεσης ότι το 2025 οι τρεις αυτοί ηγέτες «επιχείρησαν κατακτήσεις, με σκοπό την οικονομική και πολιτική κυριαρχία, μέσω της καταστροφής, της καταστολής και της βίας σε μαζική κλίμακα». Οι ΗΠΑ κατηγορούνται για «εξωδικαστικές δολοφονίες εκτός των συνόρων τους», για επιθέσεις που χαρακτηρίζονται «εντελώς παράνομες» στη Βενεζουέλα και στο Ιράν, αλλά και για απειλές προσάρτησης της Γροιλανδίας. Σύμφωνα με τη ΜΚΟ, οι τρεις ηγέτες περιφρόνησαν τους κανόνες και τους διεθνείς οργανισμούς που καθιερώθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, δημιουργώντας έναν κόσμο όπου «ο πόλεμος αντικαθιστά τη διπλωματία». Η κυβέρνηση Τραμπ κατηγορείται επίσης ότι «έκανε όλα όσα μπορούσε για να υπονομεύσει χρόνια και δεκαετίες προσπαθειών» για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών.
Για την ισραηλινή κυβέρνηση, η έκθεση είναι εξίσου καταδικαστική: κατά τη Διεθνή Αμνηστία, «συνέχισε τη γενοκτονία του παλαιστινιακού λαού στη Γάζα, παρά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός του Οκτωβρίου», χωρίς η διεθνής κοινότητα να λάβει «μέτρα» για να την εμποδίσει. Η ΜΚΟ τονίζει ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή αντανακλά μια κούρσα «περιφρόνησης του διεθνούς δικαίου», καθώς τις «πρώτες, παράνομες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ» ακολούθησαν τα «αντίποινα στα τυφλά» του Ιράν. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο γεγονός ότι ιρανικές αρχές «σφάγιασαν διαδηλωτές τον Ιανουάριο του 2026» σε αυτό που η ΜΚΟ χαρακτηρίζει «πιθανόν την πιο φονική καταστολή του είδους εδώ και δεκαετίες».
Οι διεθνείς οργανισμοί, σύμφωνα με την έκθεση, υπέστησαν τις «χειρότερες» επιθέσεις από το 1948. Συγκεκριμένα, η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε κυρώσεις σε βάρος δικαστών και εισαγγελέων του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ), ενώ οι ΗΠΑ αποχώρησαν από δεκάδες διεθνείς συμβάσεις, μεταξύ των οποίων και από τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή.
Αντιδράσεις και κρίση ηγεσίας
Η Ανιές Καλαμάρ στρέφεται επίσης με σφοδρότητα κατά των ηγετών που επέλεξαν την παθητικότητα μπροστά σε αυτές τις προκλήσεις. «Μπροστά σε αυτούς τους νταήδες και τα αρπακτικά, σχεδόν όλοι οι άλλοι ηγέτες σε διεθνές επίπεδο έδειξαν δειλία κι επέλεξαν τον κατευνασμό», τόνισε η γενική γραμματέας, με ιδιαίτερη αναφορά στους Ευρωπαίους ηγέτες. Το μήνυμα της ΜΚΟ είναι σαφές: «Τα κράτη, οι διεθνείς οργανισμοί και η κοινωνία των πολιτών πρέπει να απορρίψουν την πολιτική του κατευνασμού με κάθε τίμημα και να αντισταθούν συλλογικά στις επιθέσεις». Η Καλαμάρ δεν αρκέστηκε στις γενικές κατηγορίες, αλλά επισήμανε ότι ο Τραμπ και ο Πούτιν μοιράζονται ένα κοινό όραμα «βαθιά ρατσιστικό και πατριαρχικό».
Στο γεωπολιτικό πεδίο, η έκταση της αποξένωσης από την αμερικανική πολιτική γίνεται εμφανής από τις στάσεις των ίδιων των συμμάχων των ΗΠΑ. Η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία, η Γαλλία και η Γερμανία αρνήθηκαν να παράσχουν στρατιωτικές διευκολύνσεις για τις επιχειρήσεις στον Κόλπο. Χαρακτηριστικά, η Μαδρίτη χαρακτήρισε τον πόλεμο «παράνομο και ανήθικο», ενώ το Παρίσι ψήφισε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ μαζί με τη Ρωσία και την Κίνα κατά της χρήσης βίας για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε κατηγορηματικά ότι η σύγκρουση δεν αφορά το ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, η έκθεση δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή. Η Διεθνής Αμνηστία αναφέρεται και στην καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε χώρες όπως η Μιανμάρ, όπου συνεχίζεται ο εμφύλιος πόλεμος μετά το πραξικόπημα του 2021. Το συνολικό πλαίσιο που αναδεικνύει η ΜΚΟ είναι μια παγκόσμια οπισθοδρόμηση στα ανθρώπινα δικαιώματα, με χαρακτηριστικό γνώρισμα την ατιμωρησία όσων παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο.
Τι ακολουθεί
Η ετήσια έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας αναμένεται να τροφοδοτήσει νέες συζητήσεις στα διεθνή φόρα για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παγκοσμίως. Η ΜΚΟ καλεί ρητά τα κράτη σε συλλογική αντίσταση, υπογραμμίζοντας ότι η σιωπή και η ανοχή δεν αποτελούν επιλογές σε έναν κόσμο όπου, όπως η ίδια επισημαίνει, «ο πόλεμος αντικαθιστά τη διπλωματία». Στο άμεσο μέλλον, κρίσιμο ορόσημο θα αποτελέσει η εξέλιξη της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, καθώς και η στάση που θα κρατήσουν οι Ευρωπαίοι εταίροι απέναντι στις αμερικανικές πιέσεις.
