Το ευρωπαϊκό σύστημα κρατήσεων σιδηροδρομικών εισιτηρίων παραμένει απαρχαιωμένο και δυσλειτουργικό, εμποδίζοντας εκατομμύρια ταξιδιώτες να επιλέξουν το τρένο έναντι των πτήσεων. Αυτό αποκαλύπτει νέα έκθεση του περιβαλλοντικού Think Tank Transport & Environment (T&E), η οποία καταγράφει σοβαρά κενά στη διαθεσιμότητα διεθνών σιδηροδρομικών εισιτηρίων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κατάσταση, σύμφωνα με τους ερευνητές, υπονομεύει άμεσα τους κλιματικούς στόχους της ΕΕ, καθώς η αεροπορία παραμένει ένας από τους τομείς με τις υψηλότερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Τι έδειξε η έκθεση
Οι ερευνητές της T&E εξέτασαν τις 30 πιο πολυσύχναστες διεθνείς αεροπορικές διαδρομές εντός της ΕΕ, εξαιρώντας νησιά και διαδρομές άνω των 1.500 χιλιομέτρων. Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά: στο 20% των διαδρομών αυτών, οι επιβάτες δεν μπορούσαν να αγοράσουν εισιτήρια που να καλύπτουν ολόκληρο το ταξίδι μέσω καμίας διαθέσιμης σιδηροδρομικής πλατφόρμας. Σε επιπλέον 27% των περιπτώσεων, τα εισιτήρια ήταν διαθέσιμα μόνο από έναν και μοναδικό πάροχο, χωρίς καμία εναλλακτική επιλογή για τον ταξιδιώτη.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αδιεξόδου αποτελούν διαδρομές όπως Λισαβόνα–Μαδρίτη και Βαρκελώνη–Μιλάνο, για τις οποίες δεν είναι δυνατή η ολοκλήρωση κράτησης μέσω καμίας σιδηροδρομικής πλατφόρμας. Διαδρομές όπως Παρίσι–Ρώμη και Άμστερνταμ–Μιλάνο προσφέρονται μόνο από έναν πάροχο, ενώ οι εναλλακτικές επιλογές παραμένουν αόρατες για τον μέσο επιβάτη. Σε ένα ευρύτερο δείγμα 50 διεθνών διαδρομών, που συμπεριέλαβε χώρες με μικρότερη αεροπορική κίνηση, η εικόνα εμφανίζεται ακόμη πιο απογοητευτική.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό εύρημα αφορά τη συμπεριφορά των κυρίαρχων παρόχων: σε 86% των διαδρομών όπου υπάρχει ανταγωνισμός, οι μεγάλοι πάροχοι δεν πωλούν εισιτήρια ανταγωνιστών, ενώ στο 59% δεν τα εμφανίζουν καν στις πλατφόρμες τους. Οι περισσότεροι ταξιδιώτες αγοράζουν εισιτήρια από τον κυρίαρχο πάροχο της χώρας τους, όπως τη Deutsche Bahn στη Γερμανία ή τη SNCF στη Γαλλία, αγνοώντας φθηνότερες εναλλακτικές που υπάρχουν στην αγορά.
Αντιδράσεις και πλαίσιο
Η Georgia Whitaker, υπεύθυνη εκστρατειών σιδηροδρόμων στην T&E και συγγραφέας της έκθεσης, χαρακτήρισε την κατάσταση σχεδόν «παράλογη». «Στην εποχή που ζούμε μπορείς να αποκτήσεις σχεδόν τα πάντα με ένα κλικ· ωστόσο αυτό δεν ισχύει για τα ταξίδια με τρένο, δεν αξιοποιείται το πλήρες δυναμικό τους», τόνισε η ίδια. Η Whitaker επεσήμανε επίσης ότι ένας επιπλέον φραγμός για τους ταξιδιώτες είναι η τιμή, καθώς τα σιδηροδρομικά εισιτήρια παραμένουν συχνά ακριβότερα από τις αντίστοιχες αεροπορικές πτήσεις.
Ο ερευνητής μεταφορών Brian Caulfield από το Trinity College του Δουβλίνου υπογράμμισε ότι η έκθεση αποκαλύπτει ένα απαρχαιωμένο σύστημα «λίθινης εποχής», όπου οι κύριοι πάροχοι συχνά δεν εμφανίζουν ούτε πωλούν διαθέσιμες διασυνοριακές συνδέσεις ή φθηνότερους ναύλους ανταγωνιστών. «Καθιστούμε δομικά δύσκολο ακόμη και για τους πιο ευαισθητοποιημένους ταξιδιώτες να επιλέξουν την πιο πράσινη επιλογή», πρόσθεσε ο ίδιος, τονίζοντας τις περιβαλλοντικές συνέπειες αυτής της δυσλειτουργίας. Η αεροπορία παραμένει ένας από τους πιο δύσκολους τομείς για απανθρακοποίηση, με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου να αναμένεται να αυξηθούν και τον κλάδο να στοχεύει στον διπλασιασμό της επιβατικής κίνησης έως το 2050.
Έρευνα της YouGov, διενεργηθείσα για λογαριασμό της T&E, έδειξε ότι το 61% των επιβατών μεγάλων αποστάσεων έχει αποφύγει ταξίδια λόγω δυσκολίας στην κράτηση εισιτηρίων. Πάνω από το 40% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι θα ταξίδευε συχνότερα με τρένο αν η διαδικασία ήταν πιο απλή και προσβάσιμη. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η ζήτηση για σιδηροδρομικά ταξίδια υπάρχει, αλλά η δυσλειτουργία του συστήματος κρατήσεων την καταπνίγει πριν καν εκφραστεί.
Τι ακολουθεί
Η έκθεση της T&E έρχεται σε κρίσιμη συγκυρία για την ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών, καθώς η ΕΕ επιδιώκει να ενισχύσει τις σιδηροδρομικές μετακινήσεις ως εναλλακτική στις ρυπογόνες αεροπορικές διαδρομές. Το δομικό πρόβλημα που καταγράφεται αφορά τόσο τεχνικές αδυναμίες στη διαλειτουργικότητα των πλατφορμών, όσο και εμπορικές επιλογές των μεγάλων παρόχων που δεν ευνοούν τον ανταγωνισμό και τη διαφάνεια. Χωρίς συντονισμένη παρέμβαση σε επίπεδο ΕΕ για την απλοποίηση και την ενοποίηση της αγοράς σιδηροδρομικών εισιτηρίων, το τρένο θα συνεχίσει να χάνει έδαφος έναντι των αεροπορικών εταιρειών, παρά τις περιβαλλοντικές επιταγές της εποχής.
