Το Πολεμικό Ναυτικό της Ελλάδας διανύει μια κρίσιμη φάση εκσυγχρονισμού, με δύο μεγάλα προγράμματα να προχωρούν παράλληλα: η δεύτερη φρεγάτα Belharra «Νέαρχος» εισέρχεται στην τελική ευθεία πριν από την παράδοσή της, ενώ η αναβάθμιση των τεσσάρων φρεγατών τύπου ΜΕΚΟ αποκτά συμβατική υπόσταση με δύο ήδη κατακυρωμένες συμβάσεις συνολικής αξίας άνω των 260 εκατομμυρίων ευρώ.
Τι έγινε με τον Νέαρχο και τις δοκιμές του
Η φρεγάτα «Νέαρχος», δεύτερο σκάφος της κλάσης FDI Belharra για το Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, ολοκλήρωσε τη δεύτερη φάση των θαλάσσιων δοκιμών της και πέρασε πλέον σε dry dock για τις τελευταίες τεχνικές παρεμβάσεις. Η δεύτερη αυτή φάση sea trials διήρκεσε περίπου τρεις εβδομάδες και επικεντρώθηκε σε δοκιμές αισθητήρων, οπλικών συστημάτων και του συστήματος διαχείρισης μάχης, με ιδιαίτερη βαρύτητα στις δοκιμές σόναρ σε μεγάλα βάθη. Αυτό σηματοδοτεί ότι το πλοίο δεν βρίσκεται πλέον σε πρώιμο στάδιο προετοιμασίας, αλλά περνά από την τεχνική ολοκλήρωση στην ουσιαστική πιστοποίησή του ως μονάδα μάχης. Σύμφωνα με ανακοίνωση της Naval Group, όλα δείχνουν ότι ο «Νέαρχος» πλησιάζει ταχύτερα από όσο αρχικά υπολογιζόταν στη στιγμή της παράδοσής του.
Η είσοδος στη dry dock δεξαμενή δεν σημαίνει καθυστέρηση, αλλά αποτελεί το αναμενόμενο επόμενο βήμα μετά από έναν απαιτητικό κύκλο θαλάσσιων δοκιμών. Σε αυτό το στάδιο πραγματοποιούνται έλεγχοι στη γάστρα, επιθεωρήσεις, τελικές βιομηχανικές εργασίες και διορθωτικές παρεμβάσεις εκεί όπου απαιτούνται, καθώς και λεπτομερείς ρυθμίσεις που προκύπτουν από τα δεδομένα των δοκιμών. Πρόκειται, με άλλα λόγια, για τη φάση κατά την οποία το πλοίο «κλειδώνει» τις τελευταίες τεχνικές λεπτομέρειες πριν περάσει στο τελικό στάδιο παράδοσης. Ο «Νέαρχος» ακολουθεί τον «Κίμωνα», η πρώτη φρεγάτα της κλάσης που άνοιξε τον δρόμο, ενώ παράλληλα ο «Φορμίων» βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής.
Οι FDI Belharra καλούνται να καλύψουν κρίσιμες επιχειρησιακές ανάγκες του Ναυτικού, όχι μόνο στον αντιαεροπορικό αγώνα αλλά και στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο, σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον που εκτείνεται από το Αιγαίο έως την Ανατολική Μεσόγειο. Για τον λόγο αυτό, οι δοκιμές σόναρ σε μεγάλα βάθη αποτέλεσαν κεντρικό στοιχείο της δεύτερης φάσης, καθώς η ανθυποβρυχιακή ικανότητα αποτελεί έναν από τους πυλώνες επιχειρησιακής αξίας του πλοίου. Κάθε δοκιμή πλέον αφορά την πλήρη διασύνδεση και αξιολόγηση όλων των επιμέρους δυνατοτήτων, ώστε να διαπιστωθεί ότι το σκάφος μπορεί να λειτουργήσει ως ολοκληρωμένο οπλικό σύστημα.
Αντιδράσεις και πλαίσιο για τις ΜΕΚΟ
Παράλληλα με την πρόοδο των Belharra, το πρόγραμμα αναβάθμισης των τεσσάρων φρεγατών τύπου ΜΕΚΟ — ΥΔΡΑ F 452, ΣΠΕΤΣΑΙ F 453, ΨΑΡΑ F 454 και ΣΑΛΑΜΙΣ F 455 — μπαίνει σε φάση υλοποίησης. Στις αρχές Απριλίου 2026, ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας κατακύρωσε δύο συμβάσεις που αφορούν τον εκσυγχρονισμό των κύριων οπλικών και ηλεκτρονικών συστημάτων των σκαφών αυτών. Η πρώτη σύμβαση, συνολικής αξίας 248.665.400 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, κατακυρώθηκε στην ολλανδική εταιρεία THALES NEDERLAND B.V. και αφορά την προμήθεια και εγκατάσταση ηλεκτρονικών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένου του προηγμένου συστήματος διαχείρισης μάχης TACTICOS II. Η δεύτερη σύμβαση, ύψους 11.548.700 ευρώ χωρίς ΦΠΑ, κατακυρώθηκε στην ελληνική εταιρεία SSMART Α.Ε. και καλύπτει την εγκατάσταση και διασύνδεση των συστημάτων μάχης.
Το σύστημα TACTICOS II της Thales αποτελεί τον «εγκέφαλο» των αναβαθμισμένων ΜΕΚΟ. Συγκεντρώνει πληροφορίες από ραντάρ, σόναρ, ηλεκτρονικά συστήματα και επικοινωνίες, μετατρέποντάς τες σε ενιαία εικόνα μάχης που βοηθά το πλήρωμα να εντοπίζει απειλές και να χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τα διαθέσιμα όπλα. Παράλληλα, η σύμβαση περιλαμβάνει την εγκατάσταση νέων ραντάρ και συστημάτων ελέγχου πυρός NS-110. Από την πλευρά της, η SSMART Α.Ε. αναλαμβάνει τις εργασίες εγκατάστασης: τοποθέτηση ηλεκτρονικών συστημάτων, καλωδιώσεις, διασύνδεση και ενσωμάτωση αισθητήρων και όπλων στο σύστημα διαχείρισης μάχης. Σε τελικό στάδιο βρίσκεται και το τρίτο σκέλος του προγράμματος, που αφορά τη σύμβαση με τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, όπου θα πραγματοποιηθεί ο κύριος όγκος των εργασιών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το πρόγραμμα αναβάθμισης θα τελεί υπό την εποπτεία ειδικής «task force» αποτελούμενης από στελέχη του Πολεμικού Ναυτικού. Ο σχεδιασμός προβλέπει το Ναυτικό να αναλάβει ενεργό ρόλο εποπτείας, μειώνοντας την εξάρτηση από ξένες εταιρείες. «Το Πολεμικό Ναυτικό θα γυρίσει στην εποχή όπου θα σχεδιάζει και θα εποπτεύει το ίδιο. Αυτό θα γίνει με τις ΜΕΚΟ. Αντί να πληρώνουμε σε ξένες εταιρίες τη δουλειά θα την κάνουμε με καλύτερη γνώση μόνοι μας», σημειώθηκε χαρακτηριστικά. Η ομάδα έχει ήδη συγκροτηθεί ως μηχανισμός, ενώ η τοποθέτηση των στελεχών σε θέση επόπτη θα πραγματοποιηθεί λίγο πριν ξεκινήσουν οι εργασίες στα Ναυπηγεία.
Τι ακολουθεί για το Πολεμικό Ναυτικό
Το τρίτο σκέλος της αναβάθμισης των ΜΕΚΟ, που αφορά τη σύμβαση με τα Ναυπηγεία Σκαραμαγκά, έχει ήδη φύγει από το Γενικό Επιτελείο Ναυτικού και πορεύεται προς τα ανώτερα εγκριτικά όργανα: ΓΔΑΕΕ, Βουλή, ΚΥΣΕΑ και Ελεγκτικό Συνέδριο. Με την ολοκλήρωση και αυτής της διαδικασίας, και το τρίπτυχο των συμβάσεων θα έχει κλειδωθεί. Ταυτόχρονα, ο «Νέαρχος» αναμένεται να επιστρέψει στη θάλασσα μετά το πέρας των εργασιών στη dry dock, ολοκληρώνοντας τη διαδρομή του προς την επίσημη παράδοσή του στο Πολεμικό Ναυτικό. Η Ελλάδα διαμορφώνει έτσι ένα Ναυτικό με νέες, σύγχρονες δυνατότητες που καλύπτουν το σύνολο του φάσματος των απειλών στην περιοχή ευθύνης της — από τον αντιαεροπορικό αγώνα έως τον ανθυποβρυχιακό πόλεμο στα ύδατα του Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.
