Στο στόχαστρο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) βρίσκονται επαγγελματίες και επιχειρήσεις που υπέβαλαν μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ ενώ εμφάνιζαν κανονική οικονομική δραστηριότητα. Μέσα από στοχευμένες ηλεκτρονικές διασταυρώσεις, η Αρχή εντόπισε συνολικά 1.377 επιχειρήσεις που είχαν παραλείψει να δηλώσουν εισπραχθέντα ποσά ΦΠΑ. Τα ευρήματα προέκυψαν κυρίως μέσα από την αξιοποίηση της πλατφόρμας myDATA, η οποία επιτρέπει την παρακολούθηση των συναλλαγών σε πραγματικό χρόνο και καθιστά πρακτικά αδύνατη την απόκρυψη εσόδων.
Οι μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ στο «κόσκινο» της ΑΑΔΕ
Τα στοιχεία που ήρθαν στο φως αποκαλύπτουν δύο κύρια κύματα ελέγχων που κάλυψαν διαφορετικές χρήσεις. Για το τρίτο τρίμηνο του 2024, η ΑΑΔΕ εντόπισε 824 επιχειρήσεις που όφειλαν να είχαν συμπεριλάβει φορολογητέες εκροές στις περιοδικές δηλώσεις ΦΠΑ τους, αλλά είχαν υποβάλει μηδενικές. Μετά από τις ενέργειες της Διεύθυνσης Φορολογικής Συμμόρφωσης, 103 επιχειρήσεις προχώρησαν σε διορθωτικές κινήσεις, καταθέτοντας συνολικά 534 τροποποιητικές δηλώσεις και δηλώνοντας επιπλέον φορολογητέες εκροές ύψους 9,8 εκατ. ευρώ. Η συμμόρφωση αυτή αποτελεί άμεσο αποτέλεσμα των ψηφιακών ελέγχων που διεξάγονται πλέον σε αυτοματοποιημένη βάση.
Ανάλογη εικόνα εμφανίστηκε και κατά τους ελέγχους για το τρίτο τρίμηνο του 2023. Η αξιοποίηση των δεδομένων του myDATA αποκάλυψε 553 επιχειρήσεις που είχαν υποβάλει κενές ή μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ, παρά το γεγονός ότι εμφάνιζαν επιχειρηματική δραστηριότητα. Από τις επιχειρήσεις αυτές, 251 συμμορφώθηκαν και δήλωσαν επιπλέον φορολογητέες εκροές συνολικής αξίας 17,5 εκατ. ευρώ. Τα ποσά αυτά αντιπροσωπεύουν φορολογητέα εισοδήματα που θα παρέμεναν αδήλωτα χωρίς τη λειτουργία της ψηφιακής πλατφόρμας. Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν την αποτελεσματικότητα των νέων μεθόδων εντοπισμού παραβατικής συμπεριφοράς.
Παράλληλα με τους ελέγχους για μηδενικές δηλώσεις, η ΑΑΔΕ εντατικοποίησε και τις έρευνες για οργανωμένες απάτες στον ΦΠΑ. Το προηγούμενο έτος ολοκληρώθηκαν 159 έρευνες απάτης ΦΠΑ, υπερβαίνοντας τον ετήσιο στόχο των 155 ερευνών, με το ποσοστό παραβατικότητας να φτάνει στο 81,1% έναντι στόχου 70%. Από τις έρευνες αυτές προέκυψαν 129 περιπτώσεις «εξαφανισμένων εμπόρων» που εμπλέκονται σε ενδοκοινοτικές απάτες ΦΠΑ, οδηγώντας στην απενεργοποίηση των κοινοτικών ΑΦΜ τους. Τα διαφυγόντα έσοδα από τις συγκεκριμένες υποθέσεις υπολογίστηκαν σε 9,9 εκατ. ευρώ.
Ψηφιακά εργαλεία «κλειδώνουν» τις δηλώσεις ΦΠΑ
Η ριζική αλλαγή στον τρόπο διεξαγωγής των φορολογικών ελέγχων οφείλεται στα νέα ψηφιακά εργαλεία που διαθέτει πλέον η ΑΑΔΕ. Το myDATA, το ψηφιακό δελτίο αποστολής και το Ψηφιακό Πελατολόγιο καταγράφουν ηλεκτρονικά τις συναλλαγές των επιχειρήσεων σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας στις αρχές να έχουν άμεση εικόνα για την οικονομική δραστηριότητα κάθε επιχείρησης. Μέσα από το myDATA καταχωρίζονται έσοδα και έξοδα αυτόματα, ενώ το ψηφιακό δελτίο αποστολής παρακολουθεί τη διακίνηση εμπορευμάτων. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι κάθε επιχείρηση αδυνατεί να δηλώσει διαφορετικά ποσά από εκείνα που ήδη εμφανίζονται καταγεγραμμένα στο ψηφιακό σύστημα.
Κεντρικός μηχανισμός της νέας αυτής πραγματικότητας είναι το λεγόμενο «κλείδωμα» των δηλώσεων ΦΠΑ. Τα έσοδα και τα έξοδα που δηλώνονται δεν μπορούν να αποκλίνουν από τα δεδομένα που έχουν διαβιβαστεί στην πλατφόρμα myDATA, καθώς οι δηλώσεις ΦΠΑ βασίζονται απευθείας στα δεδομένα των ηλεκτρονικών βιβλίων. Τα παράθυρα φοροδιαφυγής που υπήρχαν στο παρελθόν περιορίζονται δραστικά, αφού οποιαδήποτε απόκλιση γίνεται αυτόματα ορατή στις αρχές. Η Διεύθυνση Φορολογικής Συμμόρφωσης αξιοποιεί τα δεδομένα αυτά για να εντοπίζει παραβάτες και να τους καλεί να προχωρήσουν σε διορθωτικές ενέργειες πριν κλιμακωθεί η διαδικασία ελέγχου.
Στόχοι για το 2026: ταχύτερες και ψηφιακές επιστροφές ΦΠΑ
Στο μέτωπο των επιστροφών ΦΠΑ, η ΑΑΔΕ έχει θέσει φιλόδοξους στόχους για το 2026, προβλέποντας ότι τουλάχιστον το 95% των αιτημάτων θα διεκπεραιώνεται άμεσα και ψηφιακά. Το 2025, το 97,83% των αιτημάτων ολοκληρώθηκε εντός 90 ημερών, υπερκαλύπτοντας τον ετήσιο στόχο και καταγράφοντας υψηλές επιδόσεις σε σχέση με το 97,9% του 2024. Συνολικά διεκπεραιώθηκαν 53.043 αιτήματα επιστροφής ΦΠΑ το 2025, εκ των οποίων τα 46.535 μέσω αυτοματοποιημένων διαδικασιών.
Από τα συνολικά αιτήματα, 49.184 ολοκληρώθηκαν εντός 90 ημερών το 2025, έναντι 48.540 το 2024, καταγράφοντας σταθερή βελτίωση στην ταχύτητα εξυπηρέτησης. Η αυτοματοποίηση των επιστροφών ΦΠΑ αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για τη φορολογική διοίκηση, καθώς βοηθά τις επιχειρήσεις να ανακτούν γρηγορότερα τα ποσά που δικαιούνται. Ωστόσο, η ΑΑΔΕ σχεδιάζει ταυτόχρονα να εντείνει τους ελέγχους για μηδενικές δηλώσεις ΦΠΑ και υποθέσεις οργανωμένης φορολογικής απάτης, διατηρώντας αμείωτη την πίεση στους παραβάτες μέσα από τα ψηφιακά εργαλεία που έχει στη διάθεσή της.
