Αυστηρή προειδοποίηση σε διεθνείς επιχειρήσεις που εξυπηρετούν ιρανικές αεροπορικές εταιρείες εξέδωσε ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, την 27η Απριλίου 2026. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο Μπέσεντ ξεκαθάρισε ότι επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες σε αεροσκάφη υπό ιρανική σημαία κινδυνεύουν με αμερικανικές κυρώσεις. Η κίνηση εντάσσεται στη στρατηγική που το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών αποκάλεσε «Οικονομική Οργή». Το μήνυμα της Ουάσινγκτον είναι ξεκάθαρο: καμία χώρα και καμία εταιρεία δεν θα μείνει εκτός της εμβέλειας των αμερικανικών κυρώσεων αν συνεχίσει να διευκολύνει το Ιράν.
Ποιες υπηρεσίες απαγορεύει η «Οικονομική Οργή»
Ο Σκοτ Μπέσεντ κάλεσε τις κυβερνήσεις ανά τον κόσμο να διασφαλίσουν ότι οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται εντός της δικαιοδοσίας τους δεν θα εξυπηρετούν ιρανικά αεροσκάφη. Το εύρος των υπηρεσιών που τίθενται στο στόχαστρο είναι συγκεκριμένο και αυστηρό: ανεφοδιασμός καυσίμων, τροφοδοσία, τέλη προσγείωσης και τεχνική συντήρηση. Ακόμη και η πιο ρουτίνα εμπορική συναλλαγή με ιρανική αεροπορική εταιρεία μπορεί να οδηγήσει μια ξένη επιχείρηση σε λίστες κυρώσεων. Η προειδοποίηση δεν αφορά μόνο όσες εταιρείες διατηρούν στρατηγικές σχέσεις με το Ιράν, αλλά και εκείνες που παρέχουν στοιχειώδεις υπηρεσίες εδάφους σε οποιοδήποτε ιρανικό αεροσκάφος.
Ο υπουργός Οικονομικών υπογράμμισε ότι το αμερικανικό υπουργείο δεν θα διστάσει να στραφεί και κατά τρίτων χωρών ή εταιρειών που διευκολύνουν ή συνεργάζονται με ιρανικές οντότητες. Αυτή η πτυχή της πολιτικής — οι λεγόμενες δευτερογενείς κυρώσεις — έχει εξαιρετικά επιθετικό χαρακτήρα, καθώς επεκτείνει την αμερικανική νομοθεσία έξω από τα στενά εθνικά σύνορα των ΗΠΑ. Στην ουσία, η Ουάσινγκτον δηλώνει ότι θα τιμωρήσει ακόμα και εκείνους που δεν υπόκεινται άμεσα στους αμερικανικούς νόμους, εφόσον επιλέξουν να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους με ιρανικές αεροπορικές. Η εφαρμογή τέτοιων κυρώσεων ανατρέπει τους κανόνες για δεκάδες εταιρείες σε Ευρώπη, Ασία και Μέση Ανατολή.
Κυρώσεις σε κινεζικό διυλιστήριο και 19 ναυτιλιακές εταιρείες
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν περιορίστηκαν μόνο στις δηλώσεις. Ήδη έχουν επεκτείνει τις μονομερείς κυρώσεις τους με στόχο ένα διυλιστήριο πετρελαίου στην Κίνα, καθώς και 19 ναυτιλιακές εταιρείες που διαθέτουν δεξαμενόπλοια. Σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, τα πλοία αυτά χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά ιρανικού πετρελαίου, παρακάμπτοντας τις ισχύουσες διεθνείς κυρώσεις. Η επέκταση αυτή δείχνει ότι η αμερικανική κυβέρνηση είναι διατεθειμένη να αντιμετωπίσει κράτη και εταιρείες που παραδοσιακά αντιστέκονται στις αμερικανικές πιέσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους ή γεωπολιτικής βαρύτητας.
Η ταυτόχρονη στόχευση εταιρειών στην Κίνα και σε άλλες χώρες υπογραμμίζει ότι η στρατηγική «Οικονομική Οργή» έχει παγκόσμιο αποτύπωμα. Η συμπερίληψη κινεζικού διυλιστηρίου στη λίστα κυρώσεων είναι πολιτικά φορτισμένη επιλογή, δεδομένης της ενεργειακής συνεργασίας Κίνας και Ιράν τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, οι 19 ναυτιλιακές εταιρείες που τίθενται στο στόχαστρο ανήκουν στον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» — σκάφη που χρησιμοποιούνται εδώ και χρόνια για την παράκαμψη κυρώσεων και τη μεταφορά ιρανικού αργού πετρελαίου σε διεθνείς αγορές. Η απόφαση της Ουάσινγκτον να δράσει στέλνει σαφές μήνυμα στις αγορές ενέργειας παγκοσμίως.
Τι ακολουθεί για εταιρείες και κυβερνήσεις
Οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε αερολιμένες ανά τον κόσμο καλούνται πλέον να επανεξετάσουν άμεσα τις σχέσεις τους με ιρανικές αεροπορικές εταιρείες. Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ξεκαθάρισε ότι θα ασκήσει «μέγιστη πίεση» στο Ιράν, χωρίς εξαιρέσεις και χωρίς περιθώρια διαπραγμάτευσης. Εταιρείες που παρέχουν ακόμα και βοηθητικές υπηρεσίες — από τον ανεφοδιασμό καυσίμων έως την τροφοδοσία και τα τέλη προσγείωσης — ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με αμερικανικές κυρώσεις. Σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας, πολλές εταιρείες αναμένεται να επιλέξουν τη διακοπή της συνεργασίας τους με ιρανικά αεροσκάφη, αποφεύγοντας έτσι τον κίνδυνο αποκλεισμού τους από τις αμερικανικές αγορές.
