Σοβαρή πολιτική κρίση αναδύεται στα ανώτατα κλιμάκια της ιρανικής ηγεσίας, με τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν και τον πρόεδρο του Κοινοβουλίου Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ να στρέφονται κατά του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το Iran International, οι δύο ισχυροί άνδρες του ιρανικού κράτους ζητούν την άμεση απομάκρυνση του επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας, κατηγορώντας τον για ενέργειες που υπονομεύουν την κυβερνητική εξουσία. Η αφορμή για την κρίση δόθηκε από τις πρόσφατες συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας, στις οποίες ο Αραγτσί φέρεται να ενήργησε κατά τρόπο που προκάλεσε έντονη οργή στην ηγεσία.
Πιο συγκεκριμένα, ο Αραγτσί κατηγορείται ότι κατά τις τελευταίες δύο εβδομάδες δεν ενήργησε ως εκπρόσωπος της κυβέρνησης, αλλά ουσιαστικά ως βοηθός του Αχμάντ Βαχίντι, του διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης. Σύμφωνα με τις πηγές, ο υπουργός Εξωτερικών βρισκόταν σε πλήρη συντονισμό με τον Βαχίντι και ακολουθούσε τις δικές του οδηγίες — χωρίς να ενημερώνει σε καμία φάση τον Πεζεσκιάν. Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει βαθιά δυσαρέσκεια στον πρόεδρο, ο οποίος — σύμφωνα με πρόσωπα του στενού του περιβάλλοντος — έχει ήδη ξεκαθαρίσει ιδιωτικά ότι θα προχωρήσει στην απόλυση του υπουργού εάν αυτή η κατάσταση παρατείνεται.
Οι Φρουροί της Επανάστασης κατακτούν την εξουσία
Η κρίση αυτή δεν εμφανίστηκε ξαφνικά — έχει τις ρίζες της σε μια σειρά εντάσεων που έχουν διαρρεύσει τους τελευταίους μήνες. Ήδη από τις 28 Μαρτίου, αναφορές στο Iran International υποδείκνυαν σοβαρές διαφωνίες μεταξύ του Πεζεσκιάν και του Βαχίντι σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης της πολεμικής κατάστασης και τις «καταστροφικές συνέπειές» της για την οικονομία και τα μέσα διαβίωσης των Ιρανών πολιτών. Τρεις μόλις μέρες αργότερα, νέες πληροφορίες ανέφεραν ότι ο Πεζεσκιάν βρισκόταν σε «πλήρες πολιτικό αδιέξοδο», με ακόμη και το δικαίωμά του να ορίζει αντικαταστάτες σκοτωμένων στον πόλεμο κυβερνητικών αξιωματούχων να του έχει αφαιρεθεί. Παράλληλα, ο Βαχίντι φέρεται να δήλωσε ρητά ότι, λόγω της κρίσιμης εμπόλεμης συγκυρίας, όλες οι διευθυντικές θέσεις σε ευαίσθητους τομείς πρέπει να επιλέγονται και να ελέγχονται άμεσα από τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Αυτές οι αποκαλύψεις έρχονται να επιβεβαιώσουν μια πρόσφατη ανάλυση του Reuters, σύμφωνα με την οποία, μετά τον θάνατο του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, το Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης δεν αρκείται πλέον στον έλεγχο στρατηγικών αποφάσεων. Επεκτείνεται ολοένα και πιο ανοιχτά και στη χάραξη της ευρύτερης πολιτικής κατεύθυνσης της χώρας, περιθωριοποιώντας τους εκλεγμένους αξιωματούχους. Σε αυτό το πλαίσιο, η περίπτωση του Αραγτσί δεν είναι απλώς ένα ζήτημα υπουργικής ανυπακοής — είναι σύμπτωμα μιας βαθύτερης ανακατανομής ισχύος που μεταμορφώνει το Ιράν από θεοκρατική δημοκρατία σε ολοκληρωτική στρατιωτική κυριαρχία.
Διαιρέσεις στο Κοινοβούλιο για τις πυρηνικές διαπραγματεύσεις
Σε αυτή την ήδη εκρηκτική ατμόσφαιρα, νέες ρωγμές εμφανίστηκαν και ανάμεσα στους ιρανούς νομοθέτες. Στις 27 Απριλίου, μια ομάδα βουλευτών που ευθυγραμμίζονται με τον σκληροπυρηνικό πολιτικό Σαΐντ Τζαλίλι αρνήθηκε να υπογράψει κοινοβουλευτική δήλωση που εξέφραζε εμπιστοσύνη στην ιρανική αντιπροσωπεία διαπραγματευτών, υπό την ηγεσία του Γκαλιμπάφ. Η άρνηση αυτή είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή, διότι η δήλωση έτυχε ευρείας υποστήριξης από 261 βουλευτές — αριθμός που αντιπροσωπεύει συντριπτική πλειοψηφία του νομοθετικού σώματος. Ωστόσο, αρκετές εξέχουσες σκληροπυρηνικές φυσιογνωμίες αρνήθηκαν επιδεικτικά να συνταχθούν με τους υπόλοιπους.
Ανάμεσα σε εκείνους που δεν υπέγραψαν ήταν και ο Μαχμούντ Ναμπαβιάν, ένας από τους πλέον γνωστούς εκπροσώπους της συντηρητικής πτέρυγας. Η παρουσία του στη λίστα των αρνητών δεν είναι τυχαία — αποτελεί ένδειξη των βαθιών ρηγμάτων που χαρακτηρίζουν το ιρανικό πολιτικό σκηνικό ενόψει των διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον. Χαρακτηριστικό είναι ότι η διαίρεση δεν χωρίζει απλώς μεταρρυθμιστές από συντηρητικούς, αλλά αποτελεί εσωτερική τομή εντός του ίδιου του σκληροπυρηνικού στρατοπέδου. Ο συνδυασμός της εσωτερικής αστάθειας, της αποδυνάμωσης της προεδρικής εξουσίας και της ανερχόμενης κυριαρχίας των Φρουρών της Επανάστασης δημιουργεί ένα σκηνικό βαθιάς αβεβαιότητας για το μέλλον του Ιράν και για τις εκκρεμείς πυρηνικές διαπραγματεύσεις με τη Δύση.
