Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα εξέφρασε έντονες αμφιβολίες για το κατά πόσον μια νέα πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν θα υπερβεί σε ουσία εκείνη του 2015 που είχε ο ίδιος διαπραγματευθεί ως πρόεδρος. Σε συνέντευξη που παραχώρησε την Κυριακή 14 Ιουνίου 2026 στο αμερικανικό δίκτυο ABC News, ο Δημοκρατικός πρώην πρόεδρος τάχθηκε ανοιχτά υπέρ της διπλωματικής επίλυσης της κρίσης, αμφισβητώντας παράλληλα τη χρήση της στρατιωτικής ισχύος ως μέσου επίτευξης λύσεων. Τα σχόλια αυτά έρχονται μία ημέρα μετά τη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ ότι ΗΠΑ και Ιράν πρόκειται να υπογράψουν συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, δήλωση που ωστόσο δεν έχει επιβεβαιωθεί από την Τεχεράνη.
Διαβάστε επίσης: Το Ιράν απειλεί με αντίποινα για τα πλήγματα στη Βηρυτό
Τι είπε ο Ομπάμα για τη νέα πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν
Στη συνέντευξή του στο ABC News, ο Ομπάμα δεν άφησε πολλά περιθώρια παρερμηνείας. «Είναι σχεδόν απίθανο οποιαδήποτε συμφωνία προκύψει να είναι επί της ουσίας διαφορετική ή να συνιστά μια σημαντική βελτίωση σε σχέση με τη συμφωνία που είχαμε στην αρχή», δήλωσε με σαφήνεια ο πρώην πρόεδρος. Ο ίδιος τόνισε ότι η αρχική συμφωνία «λειτούργησε για μεγάλο χρονικό διάστημα» πριν οι ΗΠΑ αποσυρθούν από αυτήν. Παράλληλα, κατέστησε σαφές ότι μια ατελής διπλωματική λύση παραμένει προτιμότερη από μια ένοπλη σύγκρουση, ακόμα κι αν δεν ανταποκρίνεται πλήρως στις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον.
Η ιστορική αυτή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, γνωστή ως Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), υπογράφηκε τον Ιούλιο του 2015 στη Βιέννη, ύστερα από πολυετείς και επίπονες διπλωματικές διαπραγματεύσεις μεταξύ μεγάλων δυνάμεων. Η φιλοσοφία της βασιζόταν στο δόγμα «περιορισμός του πυρηνικού προγράμματος με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων». Η JCPOA θεωρήθηκε μία από τις μεγαλύτερες διπλωματικές επιτυχίες της κυβέρνησης Ομπάμα, καθώς κατάφερε να συντονίσει τις θέσεις πολλών μεγάλων δυνάμεων γύρω από ένα κοινό πλαίσιο ελέγχου του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Η συμφωνία κατέρρευσε στην πράξη το 2018, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε μονομερώς τις ΗΠΑ κατά την πρώτη του προεδρική θητεία, χαρακτηρίζοντας τη JCPOA «τη χειρότερη συμφωνία που έγινε ποτέ». Η κυβέρνηση Τραμπ επανέφερε τότε ένα καθεστώς σκληρών κυρώσεων που έγινε γνωστό ως εκστρατεία μέγιστης πίεσης. Ως άμεση απάντηση στην αμερικανική αποχώρηση, το Ιράν άρχισε σταδιακά να παραβιάζει τους περιορισμούς που είχε αποδεχθεί, αυξάνοντας ξανά τον εμπλουτισμό ουρανίου σε επίπεδα κοντά στο 60%.
Διπλωματία αντί για βομβαρδισμούς: το κεντρικό μήνυμα του Ομπάμα
Πέρα από τις συγκεκριμένες θέσεις του για τη νέα πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, ο πρώην πρόεδρος ανέπτυξε ένα ευρύτερο επιχείρημα για τη σημασία της διπλωματίας έναντι της στρατιωτικής ισχύος. «Αντιμέτωποι με πολλά σύνθετα προβλήματα εξωτερικής πολιτικής, η ιδέα ότι μπορούμε απλώς να επιβάλουμε τη θέλησή μας με τη βία ή με βομβαρδισμούς για να βρούμε λύσεις μπορεί ορισμένες φορές να μοιάζει ελκυστική», παραδέχθηκε ο Ομπάμα. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι είναι προτιμότερο «να αφιερώσουμε χρόνο για να διερευνήσουμε διπλωματικές οδούς και να εξαντλήσουμε τις δυνατότητες επίτευξης συμφωνιών που δεν λύνουν το 100% του προβλήματος, αλλά λύνουν το 80%, 90%».
Ο Δημοκρατικός πρώην πρόεδρος δεν δίστασε να σχολιάσει με κριτική διάθεση την τάση που οδηγεί σε στρατιωτικές επιλογές, τονίζοντας ότι η διπλωματία, ακόμα και όταν δεν φέρνει πλήρη ικανοποίηση, αποτελεί την ορθότερη επιλογή. Η τοποθέτησή του αυτή διαβάστηκε ευρέως ως έμμεση κριτική στις αποφάσεις που οδήγησαν στη διάλυση της JCPOA και στη συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή. «Θα νόμιζε κανείς ότι θα είχαμε πάρει αυτό το μάθημα εδώ και πολύ καιρό», σχολίασε με εμφανή πικρία ο πρώην πρόεδρος, αφήνοντας να εννοηθεί ότι η βία σπάνια οδηγεί σε διαρκείς λύσεις. Κλείνοντας, ο Ομπάμα εξέφρασε μια ξεκάθαρη ανθρωπιστική επιθυμία: «Ελπίζω οι βομβαρδισμοί να σταματήσουν και απλοί άνθρωποι να μην υποφέρουν πλέον από τις συνέπειες του πολέμου».
Τι ακολουθεί: ο Τραμπ ανακοίνωσε συμφωνία, η Τεχεράνη σιωπά
Τα σχόλια του Ομπάμα έρχονται μέσα σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο διπλωματικό κλίμα. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε χθες, Σάββατο 13 Ιουνίου 2026, ότι οι ΗΠΑ θα υπογράψουν σήμερα συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η δήλωση αυτή δεν έχει ωστόσο επιβεβαιωθεί από την πλευρά της Τεχεράνης, γεγονός που αφήνει ανοιχτά πολλά ερωτηματικά για την κατεύθυνση των διαπραγματεύσεων. Αν και ο Τραμπ εμφανίζεται πρόθυμος να επιδείξει μια νέα διπλωματική επιτυχία, η ιρανική πλευρά διατηρεί σιγή ασυρμάτου, αφήνοντας αβέβαιο το τελικό αποτέλεσμα.
