Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης τοποθετήθηκε δημόσια για την απόφαση να μην ασκεί πλέον το Δημόσιο ένδικα μέσα κατά δικαστικών αποφάσεων που επιδικάζουν αποζημιώσεις στους συγγενείς θυμάτων και στους τραυματίες της τραγωδίας των Τεμπών. Το Υπουργικό Συμβούλιο χαρακτήρισε επίσημα το σιδηροδρομικό δυστύχημα της 28ης Φεβρουαρίου 2023 ως υπόθεση ιδιαίτερης κοινωνικής σημασίας, ανοίγοντας τον δρόμο για την εφαρμογή της συγκεκριμένης ρύθμισης. Ο κ. Χατζηδάκης χαρακτήρισε την κίνηση αυτή «αυτονόητη υποχρέωση» απέναντι σε ανθρώπους που έχουν χάσει αγαπημένα πρόσωπα ή τραυματίστηκαν στο δυστύχημα. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η κυβέρνηση δεν «πανηγυρίζει» για αυτή την πρωτοβουλία.
Τέμπη ένδικα μέσα: Τι αποφάσισε το Υπουργικό Συμβούλιο
Κατά τη διάρκεια του Υπουργικού Συμβουλίου της Τετάρτης, οι κατά νόμον αρμόδιοι υπουργοί Κυριάκος Πιερρακάκης και Κ. Κυρανάκης εισηγήθηκαν την εφαρμογή της νομοθετικής ρύθμισης για το δυστύχημα των Τεμπών. Η εισήγηση αφορούσε δύο ζητήματα: τον επίσημο χαρακτηρισμό της τραγωδίας ως υπόθεσης ιδιαίτερης κοινωνικής σημασίας και τη μη άσκηση ένδικων μέσων από φορείς της Κεντρικής Κυβέρνησης στις σχετικές δικαστικές υποθέσεις. Το αποτέλεσμα είναι σαφές: το κράτος θα απέχει πλέον από κάθε προσφυγή κατά αποφάσεων που επιδικάζουν αποζημιώσεις λόγω ψυχικής οδύνης σε συγγενείς θυμάτων ή ηθικής βλάβης σε τραυματίες.
Η ρύθμιση έχει και αναδρομική διάσταση, η οποία δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην απόφαση. Σε περιπτώσεις όπου το Δημόσιο έχει ήδη ασκήσει ένδικα μέσα κατά τέτοιων αποφάσεων, θα παραιτηθεί από αυτά. Αυτό σημαίνει στην πράξη ότι οι συγγενείς των θυμάτων και οι τραυματίες δεν θα αντιμετωπίζουν πλέον την αντίσταση του κράτους στις δικαστικές τους απαιτήσεις για αποζημίωση. Ο Χατζηδάκης τόνισε ότι η κίνηση αυτή αποτελεί «το ελάχιστο» που μπορεί να κάνει η κυβέρνηση για ανθρώπους που βιώνουν ακόμα το πένθος ή φέρουν τα σημάδια από το δυστύχημα.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης υπογράμμισε με έμφαση ότι η πρωτοβουλία αυτή δεν αποτελεί αντικείμενο εορτασμού. «Προφανώς δεν πανηγυρίζουμε για αυτή μας την πρωτοβουλία», έγραψε χαρακτηριστικά στην ανάρτησή του, υπογραμμίζοντας ότι η ουσία βρίσκεται στο να σταματήσουν επιτέλους οι οικογένειες των θυμάτων να αντιμετωπίζουν το κράτος ως αντίδικο σε δικαστικές αίθουσες. Η τοποθέτησή του ήρθε μέσα από δημόσια ανάρτηση, στην οποία εξηγεί αναλυτικά τη διαδικασία και το σκεπτικό πίσω από την απόφαση.
Το νομικό πλαίσιο και η πρωτοβουλία Χατζηδάκη
Η δυνατότητα αυτή δεν δημιουργήθηκε εκ του μηδενός στο τελευταίο Υπουργικό Συμβούλιο. Προβλεπόταν ήδη από τον νόμο για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη, τον οποίο ο ίδιος ο Χατζηδάκης είχε εισάγει με προσωπική πρωτοβουλία στη Βουλή. Ο νόμος αυτός προέβλεπε ρητά ότι, σε υποθέσεις ιδιαίτερης κοινωνικής σημασίας και μετά από πράξη του Υπουργικού Συμβουλίου, το Δημόσιο δεν θα ασκεί ένδικα μέσα. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία ψηφίστηκε στη Βουλή από όλα ανεξαιρέτως τα κόμματα, γεγονός που υπογραμμίζει την ευρεία πολιτική συναίνεση που συγκέντρωσε.
Ο Χατζηδάκης θύμισε ότι παρόμοιες νομοθετικές ρυθμίσεις είχαν προηγηθεί στο παρελθόν για άλλες τραγωδίες, όπως τις πλημμύρες στη Μάνδρα και την πυρκαγιά στο Μάτι. Ωστόσο, τότε είχαν θεσπιστεί διαφορετικές, ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις για κάθε περίπτωση ξεχωριστά, ενώ τώρα εφαρμόζεται ένας ενιαίος νόμος που καλύπτει κάθε μελλοντική υπόθεση. Η απόφαση για τα Τέμπη αποτελεί συνεπώς την πρώτη εφαρμογή αυτής της γενικής ρύθμισης, δίνοντας στην κυβέρνηση ένα σταθερό εργαλείο για παρόμοιες τραγωδίες.
Τι ακολουθεί: Οι υπόλοιπες ρυθμίσεις του νόμου
Ο Χατζηδάκης διευκρίνισε ότι η εφαρμογή του νόμου για το «φιλικό κράτος» δεν σταματά στην υπόθεση των Τεμπών. Η κυβέρνηση δουλεύει εντατικά για να εφαρμοστούν γρήγορα και οι υπόλοιπες ρυθμίσεις του ίδιου νόμου. Μεταξύ αυτών, ο αντιπρόεδρος αναφέρει τη δυνατότητα αντικατάστασης δικαιολογητικών με υπεύθυνες δηλώσεις, καθώς και την αποχή του Δημοσίου —υπό προϋποθέσεις— από τη διεκδίκηση ακινήτων πολιτών. Προστίθεται επίσης η ψηφιακή ενημέρωση για την πορεία των αιτήσεων των πολιτών στο Δημόσιο, μια ρύθμιση που αποσκοπεί στη διαφάνεια και στην άμεση εξυπηρέτηση. Οι ρυθμίσεις αυτές αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας βελτίωσης της σχέσης κράτους-πολίτη, πέρα από τη διαχείριση τραγωδιών.
