Σφοδρή επίθεση στον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε ο Σλοβάκος πρωθυπουργός Ρόμπερτ Φίτσο, με αφορμή τις διακυμάνσεις των τιμών του πετρελαίου που συνδέονται άμεσα με τις δηλώσεις και τις κινήσεις του Αμερικανού ηγέτη. Ο εθνικιστής πρωθυπουργός της Σλοβακίας χρησιμοποίησε οξεία και σαρκαστική γλώσσα για να περιγράψει την αστάθεια που προκαλεί η αμερικανική πολιτική στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η τοποθέτησή του αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη δυσαρέσκεια που επικρατεί σε τμήματα της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς απέναντι στον Τραμπ, παρά την ιδεολογική εγγύτητα που κάποτε τους χαρακτήριζε.
Τι είπε ο Φίτσο για τις τιμές πετρελαίου
Ο Ρόμπερτ Φίτσο έκανε μια χαρακτηριστική δήλωση που κάνει τον γύρο των διεθνών μέσων ενημέρωσης: «Δεχόμαστε πιέσεις από τις τιμές του πετρελαίου ανάλογα με το πώς κοιμάται ο Ντόναλντ Τραμπ». Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός εξήγησε με σαρκασμό ότι όταν ο Τραμπ κοιμάται καλά, οι τιμές μειώνονται, ενώ όταν δεν κοιμάται και προβαίνει σε κάποια δήλωση, το πετρέλαιο ανεβαίνει αυτόματα. Πρόκειται για μια ευθεία κριτική στον τρόπο με τον οποίο οι άμεσες παρεμβάσεις και οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου αναστατώνουν τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Ο Φίτσο υπογράμμισε έτσι ότι οι ευρωπαϊκές οικονομίες υφίστανται τις συνέπειες μιας πολιτικής που καθορίζεται στην Ουάσινγκτον χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι ευρύτερες επιπτώσεις της.
Η αιτία της δυσαρέσκειας εντοπίζεται στην πολιτική του Τραμπ απέναντι στο Ιράν, η οποία έχει οδηγήσει σε έντονη αστάθεια στις τιμές των καυσίμων. Οι αποφάσεις που αφορούν τις κυρώσεις και τις διπλωματικές πιέσεις προς την Τεχεράνη επηρεάζουν άμεσα τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου, δημιουργώντας αλυσιδωτές αντιδράσεις στις τιμές των καυσίμων σε όλη την Ευρώπη. Για τη Σλοβακία, όπως και για άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αύξηση του κόστους ενέργειας επιβαρύνει τόσο τα νοικοκυριά όσο και τις επιχειρήσεις, δημιουργώντας πολιτική πίεση στις κυβερνήσεις τους. Αυτό είναι και το πλαίσιο μέσα στο οποίο ο Φίτσο αισθάνθηκε την ανάγκη να απαντήσει δημόσια με τόση οξύτητα.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: η ρήξη της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς με τον Τραμπ
Η δήλωση του Φίτσο δεν είναι μεμονωμένη. Ο Σλοβάκος πρωθυπουργός προστίθεται σε μια λίστα ακροδεξιών ηγετών που κρατούν σαφείς αποστάσεις από τον Τραμπ. Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται η Μαρίν Λεπέν και ο Ζορντάν Μπαρντελά από τη Γαλλία, καθώς και οι επικεφαλής της Εναλλακτικής για τη Γερμανία. Η σύγκλιση αυτή μεταξύ ευρωπαίων εθνικιστών ηγετών απέναντι στις πολιτικές του Αμερικανού προέδρου αποτελεί μια εξέλιξη που παρακολουθείται στενά από τους αναλυτές διεθνών σχέσεων. Η ιδεολογική συγγένεια που κάποτε φαινόταν να τους ενώνει δοκιμάζεται πλέον από τις οικονομικές πραγματικότητες.
Παράλληλα, η στάση του Φίτσο αντανακλά μια ευρύτερη δυσανασχέτηση στην Ευρώπη για τον τρόπο που η αμερικανική εξωτερική πολιτική επηρεάζει την οικονομική σταθερότητα της ηπείρου. Η αστάθεια στις τιμές ενέργειας δεν είναι απλώς ένα οικονομικό ζήτημα· αποτελεί και πολιτικό βάρος για κυβερνήσεις που καλούνται να δώσουν απαντήσεις στους πολίτες τους. Ο Φίτσο, επιλέγοντας να επιτεθεί δημόσια στον Τραμπ με τόσο σαρκαστικό τρόπο, στέλνει ένα σαφές μήνυμα τόσο στο εσωτερικό κοινό της Σλοβακίας όσο και στους Ευρωπαίους εταίρους του. Η κριτική του δεν στρέφεται εναντίον της αμερικανικής ηγεσίας γενικά, αλλά εστιάζει αποκλειστικά στις συνέπειες των δηλώσεων και της πολιτικής του συγκεκριμένου προέδρου για τις ευρωπαϊκές οικονομίες.
Τι ακολουθεί
Η ένταση που διαφαίνεται μεταξύ ευρωπαίων ακροδεξιών ηγετών και της αμερικανικής κυβέρνησης Τραμπ αναμένεται να συνεχιστεί όσο η πολιτική για το Ιράν παραμένει αμετάβλητη και οι τιμές καυσίμων διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα. Ο Φίτσο έχει σαφώς επιλέξει να τοποθετηθεί κριτικά απέναντι στον Τραμπ, συμπορευόμενος με άλλους ευρωπαίους εθνικιστές ηγέτες που διαφοροποιούνται από τη Μόσχα αλλά και από την Ουάσινγκτον ταυτόχρονα. Η τάση αυτή υποδηλώνει ότι η λεγόμενη «διεθνής ακροδεξιά» δεν είναι ομοιογενής μπλοκ, αλλά φέρει εσωτερικές τριβές που εκδηλώνονται ανοιχτά σε ζητήματα όπως η ενεργειακή πολιτική και οι τιμές καυσίμων.
