Ριζική αλλαγή στον τρόπο εκδίκασης υποθέσεων που αφορούν πολιτικά πρόσωπα φέρνει το υπουργείο Δικαιοσύνης, με τροπολογία που ο υπουργός Γιώργος Φλωρίδης καταθέτει προς ψήφιση στη Βουλή. Σύμφωνα με τη ρύθμιση, οι ποινικές υποθέσεις βουλευτών θα πρέπει να εκδικάζονται εντός τριών μηνών από την παραπομπή τους, τερματίζοντας τη μακρόχρονη εκκρεμότητα τέτοιων υποθέσεων. Η τροπολογία θα έχει αναδρομική ισχύ, καλύπτοντας και τις ήδη εκκρεμείς υποθέσεις, συμπεριλαμβανομένης της υπόθεσης του ΟΠΕΚΕΠΕ που βρίσκεται ενώπιον της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας.
Τι προβλέπει το νέο άρθρο 32Α του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας
Η τροπολογία εισάγει στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας νέο άρθρο, το 32Α, το οποίο ρυθμίζει ειδικά την ανάκριση και εκδίκαση αξιόποινων πράξεων βουλευτών. Το άρθρο αυτό ενεργοποιείται αφότου η Βουλή χορηγήσει άδεια δίωξης, καλύπτοντας τόσο κακουργήματα όσο και πλημμελήματα, καθώς και αυτόφωρα κακουργήματα. Η σαφής χρονική δέσμευση των τριών μηνών αποσκοπεί στη διάλυση της εικόνας της ατιμωρησίας που συχνά συνοδεύει τις υποθέσεις πολιτικών. Το νέο άρθρο θεσπίζει υποχρεωτικές προθεσμίες για όλα τα στάδια της δικαστικής διαδικασίας, από την ανάκριση έως την τελική εκδίκαση.
Για τα κακουργήματα, η ανάκριση θα διεξάγεται και θα περατώνεται υποχρεωτικά εντός του μισού των συνήθων προθεσμιών που ορίζει το άρθρο 248 του ΚΠΔ. Μετά την έκδοση του παραπεμπτικού βουλεύματος, η δίκη θα προσδιορίζεται κατ’ απόλυτη προτεραιότητα και το αργότερο εντός τριών μηνών. Για τα πλημμελήματα, η διαδικασία απλοποιείται ακόμα περισσότερο: το πολιτικό πρόσωπο παραπέμπεται απευθείας στο Τριμελές Πλημμελειοδικείο, χωρίς να απαιτείται κύρια ανάκριση, και η δίκη ορίζεται και πάλι εντός τριών μηνών από την εισαγωγή της υπόθεσης.
Παράλληλα, σημαντική καινοτομία αποτελεί η αλλαγή στο επίπεδο του ανακριτή. Σε περίπτωση κακουργήματος, η ανάκριση δεν θα ανατίθεται πλέον σε πρωτοδίκη ανακριτή, όπως συμβαίνει σήμερα για αδικήματα αυτής της βαρύτητας, αλλά σε εφέτη ανακριτή. Ο εφέτης ανακριτής, μαζί με τον αναπληρωτή του, θα ορίζεται από την Ολομέλεια του Εφετείου σε συμβούλιο, διασφαλίζοντας υψηλότερο επίπεδο δικαστικής εμπειρίας στη διαχείριση υποθέσεων που άπτονται ανώτατων αξιωματούχων. Στο πέρας της ανακριτικής διαδικασίας, το αρμόδιο Συμβούλιο Εφετών εκδίδει αμετάκλητο βούλευμα.
Πλαίσιο και αναδρομική ισχύς — η υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ
Η νομοθετική αυτή κίνηση του υπουργείου Δικαιοσύνης δεν είναι αποσυνδεδεμένη από τη δικαστική επικαιρότητα. Φόντο για την ανάδειξη της ανάγκης αυτής της μεταρρύθμισης αποτελεί η εκκρεμής υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, η οποία βρίσκεται υπό τη δικαιοδοσία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Η ρύθμιση, λόγω του δικονομικού της χαρακτήρα, θα έχει αναδρομική ισχύ από τη στιγμή που θα ψηφιστεί, πράγμα που σημαίνει ότι θα καταλαμβάνει και τις ήδη εκκρεμείς υποθέσεις. Ωστόσο, για να ισχύσει στην υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, απαιτείται η αναγκαία προϋπόθεση να προχωρήσουν οι εντεταλμένοι ευρωπαίοι εισαγγελείς στην άσκηση ποινικής δίωξης μετά τη διαδικασία παροχής εξηγήσεων.
Ο υπουργός Γιώργος Φλωρίδης είχε εξαγγείλει τη ρύθμιση αυτή νωρίτερα, τονίζοντας ότι στόχος είναι να μην «σέρνονται» οι υποθέσεις για χρόνια, αφήνοντας πολιτικά πρόσωπα σε μια ζώνη ατελείωτης ανακριτικής εκκρεμότητας. Η τάχυνση των διαδικασιών εξυπηρετεί διττό σκοπό: αφενός, η ταχύτερη απόδοση δικαιοσύνης προς τους πολίτες, και αφετέρου, η ταχύτερη άρση της αβεβαιότητας για τα ίδια τα πολιτικά πρόσωπα που εμπλέκονται σε δικαστικές υποθέσεις. Ο στόχος, όπως αποτυπώνεται στη διάταξη, είναι να αποφαίνονται οι δικαστές το συντομότερο δυνατό για τις υποθέσεις που φτάνουν ενώπιόν τους.
Η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της δικαστικής μεταρρύθμισης που προωθεί η κυβέρνηση, με στόχο τον εκσυγχρονισμό της ποινικής δικονομίας και τη βελτίωση της αποδοτικότητας του ελληνικού δικαστικού συστήματος. Η αναδρομική ισχύς της διάταξης — στοιχείο που δεν απαντάται συνήθως σε ουσιαστικές ποινικές διατάξεις, αλλά επιτρέπεται στις δικονομικές — της προσδίδει άμεση πρακτική σημασία, πέρα από τη συμβολική της διάσταση.
Τι ακολουθεί — η ψήφιση στη Βουλή
Η τροπολογία κατατίθεται άμεσα στη Βουλή από τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη για ψήφιση. Μόλις εγκριθεί από το κοινοβούλιο, η νέα διάταξη αποκτά νομική ισχύ και αρχίζει να εφαρμόζεται αμέσως, τόσο στις νέες υποθέσεις όσο και στις εκκρεμείς, χάρη στον αναδρομικό της χαρακτήρα. Η κρίσιμη παράμετρος για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ παραμένει η απόφαση των αρμόδιων ευρωπαίων εισαγγελέων για το αν θα προχωρήσουν τελικά σε ποινική δίωξη. Αν η δίωξη ασκηθεί, οι νέες αυστηρές προθεσμίες θα καταλαμβάνουν και αυτή την υπόθεση, επιταχύνοντας σημαντικά τον δικαστικό χειρισμό της.
