Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, έθεσε επί τάπητος το ενδεχόμενο άμεσων συνομιλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σηματοδοτώντας μια νέα στροφή στην ευρωπαϊκή διπλωματία για το ουκρανικό. Το βήμα αυτό, το οποίο φέρεται να έχει και τη στήριξη του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αντικατοπτρίζει την αυξανόμενη ανησυχία των Βρυξελλών για τον ρόλο που διαδραματίζουν οι ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις. Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιδιώκουν πλέον ενεργό διαμεσολαβητικό ρόλο, φοβούμενοι ότι κινδυνεύουν να περιθωριοποιηθούν από τις εξελίξεις.
Τι έγινε: Η ΕΕ ετοιμάζεται για ενεργό διαπραγματευτικό ρόλο
Ο Αντόνιο Κόστα άνοιξε επίσημα ένα «παράθυρο» για μελλοντικές συνομιλίες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Κρεμλίνου, ωστόσο ξεκαθάρισε ότι η Μόσχα δεν έχει επιδείξει ακόμη ειλικρινή διάθεση για διάλογο. Οι Βρυξέλλες προετοιμάζονται πυρετωδώς για να αναλάβουν διαμεσολαβητικό ρόλο στις συνομιλίες για την κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία, κινήσεις που σηματοδοτούν μια σαφή αλλαγή τακτικής. Η κίνηση αυτή φαίνεται να έχει και τη σύμφωνη γνώμη του Κιέβου, καθώς ο Ζελένσκι κάλεσε την ΕΕ να είναι έτοιμη να συμβάλει θετικά στις διαπραγματεύσεις. Η αποκάλυψη των Financial Times ρίχνει φως στις παρασκηνιακές κινήσεις που γίνονται στους κόλπους της ευρωπαϊκής ηγεσίας, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία μπαίνει σε νέα κρίσιμη φάση.
Ο Κόστα υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν επιθυμεί να υπονομεύσει ή να διαταράξει τις αμερικανικές πρωτοβουλίες για την ειρήνη, αλλά ταυτόχρονα αναζητά τρόπους να διατηρήσει ένα ισχυρό και ενοποιημένο ευρωπαϊκό στίγμα στις διαπραγματεύσεις. Η ισορροπία αυτή αποδεικνύεται ιδιαίτερα λεπτή, καθώς οι «27» χώρες-μέλη δεν έχουν καταλήξει σε κοινή γραμμή για τον τρόπο παρέμβασής τους. Παράλληλα, ο ίδιος τόνισε ότι το Κρεμλίνο θα πρέπει να δείξει έμπρακτα σημάδια ειλικρίνειας προτού ξεκινήσει οποιοσδήποτε ουσιαστικός διάλογος.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Η σκιά του Τραμπ και η ευρωπαϊκή ανησυχία
Η κύρια αιτία πίσω από αυτή την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία είναι η έντονη απογοήτευση των ηγετών της ΕΕ από τη διαχείριση του ζητήματος υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ. Οι Ευρωπαίοι ανησυχούν σοβαρά ότι ενδέχεται να βρεθούν μπροστά σε μια τετελεσμένη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ, Ρωσίας και Ουκρανίας, η οποία δεν θα λαμβάνει υπόψη τα ευρωπαϊκά συμφέροντα ασφαλείας. Ο φόβος αυτός του παραγκωνισμού αποτελεί κύριο κινητήριο μοχλό για τη νέα διπλωματική επιθετικότητα που επιδεικνύουν οι Βρυξέλλες. Η στάση αυτή αντικατοπτρίζει και μια γενικότερη ευρωπαϊκή αμφισβήτηση της αμερικανικής ηγεμονίας στην αντιμετώπιση της κρίσης.
Ωστόσο, τα εσωτερικά εμπόδια παραμένουν σημαντικά. Η έλλειψη ομοφωνίας μεταξύ των «27» κρατών-μελών για το ποιος θα εκπροσωπήσει την ΕΕ και ποιο θα είναι το μήνυμα προς τη Μόσχα δυσχεραίνει την προσπάθεια συγκρότησης μιας αξιόπιστης ενιαίας ευρωπαϊκής θέσης. Η ετερογένεια των απόψεων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης — με χώρες να έχουν διαφορετικές προτεραιότητες και διαφορετικές σχέσεις με τη Ρωσία — καθιστά εξαιρετικά δύσκολη τη διαμόρφωση κοινής γραμμής. Η διπλωματία γύρω από την Ουκρανία φαίνεται να έχει παγώσει, και οι Βρυξέλλες αναζητούν τον τρόπο να την ξεπαγώσουν χωρίς να έρθουν σε ευθεία σύγκρουση με την Ουάσινγκτον.
Τι ακολουθεί: Αναζήτηση ενιαίας ευρωπαϊκής φωνής
Το επόμενο κρίσιμο βήμα για την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η επίτευξη εσωτερικής συναίνεσης για τον ρόλο που επιθυμεί να αναλάβει στις διαπραγματεύσεις. Ο Κόστα έχει αναλάβει να συντονίσει αυτή την προσπάθεια, στοχεύοντας σε μια ενιαία ευρωπαϊκή φωνή που θα μπορεί να μιλά τόσο στη Μόσχα όσο και στην Ουάσινγκτον και το Κίεβο. Η επίτευξη αυτής της εσωτερικής συνοχής αποτελεί προαπαιτούμενο για κάθε ουσιαστική ευρωπαϊκή διπλωματική παρέμβαση. Το ζήτημα του εκπροσώπου και του μηνύματος πρέπει να επιλυθεί άμεσα, εάν οι Βρυξέλλες θέλουν να διαδραματίσουν πραγματικό ρόλο στην αρχιτεκτονική της ειρήνης στην Ουκρανία.
