Η Ελλάδα και η Κύπρος φέρνουν στο τραπέζι το ζήτημα της παραγωγής υδρογονανθράκων εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αξιοποιώντας την επερχόμενη σύνοδο των υπουργών Ενέργειας που θα πραγματοποιηθεί στη Λευκωσία την επόμενη εβδομάδα. Η κίνηση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που η ενεργειακή ακρίβεια χτυπά ανελέητα τα ελληνικά νοικοκυριά, με αυξήσεις στο ρεύμα που φτάνουν το 7% τον Απρίλιο — υπερδιπλάσιες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το διακύβευμα είναι μεγάλο: να πείσουν τους εταίρους τους ότι η ανάπτυξη των ενεργειακών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου μπορεί να αποτελέσει ασπίδα προστασίας για ολόκληρη την Ευρώπη.
Διαβάστε επίσης: Ο Παναθηναϊκός κυνηγά την πρόκριση στο Final Four στο Game 4
Τι έγινε: Κύπρος στην προεδρεία, Ελλάδα με ExxonMobil και Chevron
Η Κύπρος, έχοντας την προεδρία του Συμβουλίου, θα θέσει επίσημα στη σύνοδο το ζήτημα των νέων ερευνών για πετρέλαιο και φυσικό αέριο εντός της ΕΕ, σύμφωνα με το Reuters. Η χώρα διαθέτει ήδη εκτενές πρόγραμμα ερευνών στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της και αναμένεται να θέσει συγκεκριμένα θέματα, όπως η μεταφορά αερίου προς τις ευρωπαϊκές αγορές και η στήριξη εξαγωγικών υποδομών. Στη σύνοδο θα παραστεί και το Φόρουμ Φυσικού Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (EMGF), ενισχύοντας το επιχείρημα των δύο χωρών. Η παρουσία αυτού του οργανισμού στη συνάντηση αποτελεί από μόνη της σήμα για τις φιλοδοξίες της περιοχής.
Η Ελλάδα έρχεται στη σύνοδο με ισχυρό χαρτί στο χέρι: το δικό της πρόγραμμα ερευνών υδρογονανθράκων, στο οποίο συμμετέχουν δύο από τις μεγαλύτερες πετρελαϊκές εταιρείες του κόσμου, η ExxonMobil και η Chevron. Κοινός τόπος Αθήνας και Λευκωσίας είναι η άποψη ότι στην Ανατολική Μεσόγειο μπορεί να δημιουργηθεί μια νέα «Βόρεια Θάλασσα» σε ό,τι αφορά τους ορυκτούς πόρους — δηλαδή μια περιοχή υψηλής ενεργειακής παραγωγής που θα τροφοδοτεί τις ευρωπαϊκές ανάγκες. Η αναλογία με τη Βόρεια Θάλασσα δεν είναι τυχαία: το παράδειγμα της Νορβηγίας, που ανανέωσε πρόσφατα δραστηριότητες σε παλαιότερες εγκαταστάσεις παραγωγής, δείχνει ότι η εκμετάλλευση υπαρχόντων κοιτασμάτων επανέρχεται δυναμικά στην ατζέντα. Παράλληλα, η Chevron ανακοίνωσε νέες έρευνες στα ανοικτά της Μάλτας, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι οι μεγάλες πετρελαϊκές ποντάρουν στη Μεσόγειο ως νέο ενεργειακό σύνορο.
Το πλαίσιο που επικαλούνται Αθήνα και Λευκωσία δεν θα μπορούσε να είναι πιο επίκαιρο. Μια δεκαετία υποεπένδυσης στις έρευνες υδρογονανθράκων εντός ΕΕ έφτασε στο ναδίρ, αλλά ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η ενεργειακή κρίση που ακολούθησε άλλαξαν ριζικά τις προτεραιότητες. Αρκετά κράτη-μέλη βλέπουν πλέον πιο ζεστά την προοπτική νέων ερευνών, θέλοντας να μειώσουν την εξάρτηση από τρίτες χώρες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή από την πλευρά της δεν απαγορεύει, αλλά ούτε και πριμοδοτεί τις σχετικές έρευνες, αφήνοντας τα κράτη-μέλη ελεύθερα να επιλέξουν.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Ακρίβεια και φτώχεια χτυπούν τα νοικοκυριά
Η πίεση για ενεργειακή ανεξαρτησία δεν είναι αποκλειστικά γεωπολιτική — έχει και ένα ανθρώπινο πρόσωπο που γίνεται ολοένα πιο ορατό. Σχεδόν ένα στα πέντε νοικοκυριά στην Ελλάδα υποφέρει από ενεργειακή φτώχεια, αδυνατώντας να εξασφαλίσει συνθήκες θερμικής άνεσης, σύμφωνα με ανάλυση της ερευνητικής ομάδας Greece In Figures. Τον Απρίλιο, τα νοικοκυριά της Αθήνας πλήρωσαν 7% ακριβότερα τους λογαριασμούς ρεύματος, σύμφωνα με τον Δείκτη Τιμών Οικιακής Ενέργειας (HEPI) — σχεδόν υπερδιπλάσιο ποσοστό σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 3%. Η Ελλάδα βρέθηκε έτσι πρώτη στις ανατιμήσεις ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η κατάσταση επιδεινώνεται και από τις αυξήσεις στα καύσιμα. Από την αρχή του πολέμου στο Ιράν, οι τιμές της βενζίνης και του πετρελαίου κίνησης ανέβηκαν 18% με 20% αντίστοιχα, με αποτέλεσμα οι Έλληνες καταναλωτές να έχουν πληρώσει πάνω από 400 εκατομμύρια ευρώ επιπλέον σε καύσιμα. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εκτιμά ότι ο «λογαριασμός» της ενεργειακής κρίσης μπορεί να κοστίσει στο μέσο ελληνικό νοικοκυριό 2.000 ευρώ επιπλέον μέσα στο 2026, ενώ οι «κλειδωμένες» απώλειες με βάση τις τρέχουσες τιμές ανέρχονται ήδη σε 400 ευρώ ετησίως ανά νοικοκυριό. Πρόσθετες επιβαρύνσεις από αυξήσεις σε μη ενεργειακά αγαθά και υπηρεσίες ξεπερνούν κατά πολύ τις ονομαστικές αυξήσεις μισθών.
Το Ινστιτούτο Τσίπρα δημοσίευσε ανάλυση με προτάσεις ενεργειακής θωράκισης των νοικοκυριών, με στόχο τη μείωση των τελικών λογαριασμών ενέργειας κατά 30% έως 40%. Οι δύο αναλύσεις — από το Ινστιτούτο Τσίπρα και από την ομάδα Greece In Figures — αποκτούν ιδιαίτερο βάρος μπροστά στη νέα ενεργειακή κρίση που διαμορφώνεται. Σε αυτή τη συγκυρία, το επιχείρημα που φέρνουν Αθήνα και Λευκωσία στη σύνοδο των υπουργών Ενέργειας έχει στέρεη βάση: σε έναν κόσμο γεωπολιτικά ασταθή, όπου η μια ενεργειακή κρίση διαδέχεται την άλλη, η Ευρώπη οφείλει να επενδύσει στη δική της παραγωγή.
Τι ακολουθεί: Γεωτρήσεις, κλίμα και το 2050
Η σύνοδος των υπουργών Ενέργειας στη Λευκωσία την επόμενη εβδομάδα αναμένεται να αναδείξει τις τάσεις που διαμορφώνονται στο εσωτερικό της ΕΕ για το μέλλον της ενεργειακής πολιτικής. Ωστόσο, κάθε συζήτηση για νέες γεωτρήσεις φυσικού αερίου συνδέεται αναπόφευκτα με τους ευρωπαϊκούς κλιματικούς στόχους, που προβλέπουν τέλος στη χρήση ορυκτών καυσίμων ως το 2050. Καθώς οι γεωτρήσεις για φυσικό αέριο έχουν διάρκεια ζωής αρκετών δεκαετιών, η ένταση μεταξύ βραχυπρόθεσμης ενεργειακής ασφάλειας και μακροπρόθεσμων κλιματικών δεσμεύσεων παραμένει ανοιχτό ζήτημα που θα κυριαρχήσει στις ευρωπαϊκές συζητήσεις τα επόμενα χρόνια. Η Αθήνα και η Λευκωσία έχουν επιλέξει να πάρουν θέση τώρα — και το επιχείρημά τους φαίνεται να βρίσκει όλο και περισσότερα ανοιχτά αυτιά στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
