Μια σημαντική τομή στον τρόπο που αντιμετωπίζονται οι υποθέσεις κληρονομιών, διαθηκών, κατασχέσεων και πλειστηριασμών ακινήτων φέρνει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων μέσα από μια εκτεταμένη εγκύκλιο που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 11 Μαΐου 2026. Η εγκύκλιος Ο.3019/2026 εισάγει ένα νέο πλαίσιο ηλεκτρονικών διαδικασιών που αφορά ευρύ φάσμα πολιτών — από οφειλέτες του Δημοσίου και ιδιοκτήτες ακινήτων μέχρι κληρονόμους που καλούνται να διεκπεραιώσουν περίπλοκες νομικές υποθέσεις. Στόχος είναι η απλοποίηση και ο εκσυγχρονισμός διαδικασιών που επί χρόνια χαρακτηρίζονταν από γραφειοκρατικές καθυστερήσεις και φυσική παρουσία που πολλοί πολίτες αδυνατούν να εξασφαλίσουν. Πρόκειται για αλλαγές που αναμένεται να επηρεάσουν καθημερινά χιλιάδες εκκρεμείς υποθέσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
Ηλεκτρονικές κατασχέσεις και νέα πλατφόρμα
Στο επίκεντρο των νέων ρυθμίσεων βρίσκονται οι κατασχέσεις εις χείρας τρίτων, μια διαδικασία που αφορά το μπλοκάρισμα τραπεζικών λογαριασμών, ενοικίων, απαιτήσεων από πελάτες και άλλων χρηματικών ποσών που κατέχουν τρίτα πρόσωπα για λογαριασμό του οφειλέτη. Από εδώ και στο εξής, η δήλωση τρίτου — δηλαδή η επίσημη γνωστοποίηση της κατάστασης από αυτόν που κατέχει τα κεφάλαια — θα υποβάλλεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας portal.odee.gr, που διαχειρίζεται η Ομοσπονδία Δικαστικών Επιμελητών Ελλάδας. Η δήλωση αυτή θα συντάσσεται και θα υπογράφεται ψηφιακά από πληρεξούσιο δικηγόρο ή συμβολαιογράφο, με τη χρήση Μοναδικού Κωδικού Δήλωσης που εξασφαλίζει αυθεντικότητα και ιχνηλασιμότητα. Οι ρυθμίσεις αυτές επηρεάζουν άμεσα οφειλέτες με ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο, τις τράπεζες και τους servicers διαχείρισης δανείων, οι οποίοι μέχρι τώρα βρίσκονταν αντιμέτωποι με ασαφείς και χρονοβόρες διαδικασίες.
Παράλληλα, σημαντικές αλλαγές έρχονται και στον τομέα των ηλεκτρονικών πλειστηριασμών ακινήτων. Η νέα εγκύκλιος απλοποιεί τις διαδικασίες ώστε να αντιμετωπιστεί ένα χρόνιο πρόβλημα: η αδυναμία ορισμού συμβολαιογράφου από την ίδια γεωγραφική περιοχή όπου βρίσκεται το ακίνητο που πλειστηριάζεται. Αυτή η ελλείψη συχνά οδηγούσε σε αναβολές και παρατεταμένες εκκρεμότητες που κόστιζαν σε όλα τα εμπλεκόμενα μέρη — τόσο στους πιστωτές όσο και στους ίδιους τους οφειλέτες. Ωστόσο, με τις νέες ρυθμίσεις, το σύστημα αποκτά μεγαλύτερη ευελιξία, επιτρέποντας ταχύτερη ολοκλήρωση των πλειστηριασμών και μείωση των χρόνων αναμονής. Ταυτόχρονα, ενισχύεται η δυνατότητα ψηφιακής σύνταξης και διαβίβασης κατασχετήριων εκθέσεων και πράξεων εκτέλεσης, αλλά και η διασύνδεση με το ευρύτερο οικοσύστημα δικηγόρων, συμβολαιογράφων και δικαστικών επιμελητών.
Νέο Μητρώο Διαθηκών και απλούστερη αποποίηση κληρονομίας
Σε αυτό το πλαίσιο, η εγκύκλιος φέρνει και καίριες αλλαγές στη διαδικασία διαχείρισης κληρονομιών. Μια από τις σημαντικότερες καινοτομίες είναι η δημιουργία Μητρώου Διαθηκών, ενός κεντρικού ψηφιακού αρχείου όπου θα καταχωρίζονται τα στοιχεία όλων των δημοσιευμένων διαθηκών από αρμόδιο συμβολαιογράφο. Η καταχώριση αυτή διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό την αναζήτηση και τον εντοπισμό διαθηκών, μειώνοντας τις καθυστερήσεις που μέχρι σήμερα ταλαιπωρούσαν κληρονόμους και νομικούς εκπροσώπους. Ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η ρύθμιση για τη δημοσίευση διαθήκης από προξενική αρχή: ο αρμόδιος πρόξενος συντάσσει πρακτικό που υπογράφεται από τον ίδιο και, στην περίπτωση ιδιόγραφης διαθήκης, και από εκείνον που την παρέδωσε, εξυπηρετώντας έτσι Έλληνες της διασποράς που αδυνατούν να ταξιδέψουν.
Εξίσου σημαντική είναι η αλλαγή που αφορά την αποποίηση ή αποδοχή κληρονομίας. Μέχρι σήμερα, αυτές οι πράξεις απαιτούσαν συνήθως τη φυσική παρουσία του κληρονόμου ενώπιον αρμόδιας αρχής — μια υποχρέωση που αποδεικνυόταν ιδιαίτερα επαχθής για άτομα που διαμένουν στο εξωτερικό ή αντιμετωπίζουν κινητικές δυσκολίες. Με τη νέα ρύθμιση, η δήλωση αποποίησης ή αποδοχής κληρονομίας μπορεί πλέον να υποβληθεί μέσω πληρεξούσιου δικηγόρου, χωρίς να απαιτείται η παρουσία του ίδιου του κληρονόμου. Αυτή η αλλαγή αναμένεται να ωφελήσει ιδιαίτερα ομογενείς που κληρονομούν περιουσιακά στοιχεία στην Ελλάδα, καθώς και ηλικιωμένους και άτομα με αναπηρία που δυσκολεύονται να παρευρεθούν αυτοπροσώπως στις δημόσιες υπηρεσίες.
Συνολικά, οι νέες διατάξεις που φέρνει η ΑΑΔΕ με την εγκύκλιο Ο.3019/2026 αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής ψηφιακού μετασχηματισμού της δημόσιας διοίκησης, με έμφαση στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην εξυπηρέτηση πολιτών που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες πρόσβασης στις υπηρεσίες. Η ενσωμάτωση ηλεκτρονικών εργαλείων σε τόσο κρίσιμα νομικά πεδία — από τις κατασχέσεις μέχρι τις κληρονομιές — σηματοδοτεί μια ουσιαστική στροφή στον τρόπο που το κράτος αλληλεπιδρά με τους πολίτες σε ορισμένες από τις πιο ευαίσθητες στιγμές της ζωής τους. Το πόσο αποτελεσματικά θα εφαρμοστούν αυτές οι ρυθμίσεις στην πράξη θα κριθεί στους επόμενους μήνες, καθώς οι εμπλεκόμενοι επαγγελματίες και οι πολίτες θα εξοικειωθούν με τα νέα ψηφιακά εργαλεία.
