Το Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων, γνωστό ως ΜΙΔΑ, αναμένεται να τεθεί σε λειτουργία έως το τέλος Ιουνίου 2026 και θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο ελέγχου επιδομάτων, αγροτικών ενισχύσεων και φοροαπαλλαγών στην Ελλάδα. Το νέο ψηφιακό εργαλείο, που προωθούν το υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ, θα αποτελεί ενιαία βάση δεδομένων για το σύνολο των ακινήτων της χώρας. Μέσω αυτοματοποιημένων διασταυρώσεων, η φορολογική αρχή θα εντοπίζει αποκλίσεις μεταξύ δηλωθέντων στοιχείων και πραγματικής περιουσιακής εικόνας. Στο στόχαστρο μπαίνουν όσοι λαμβάνουν κρατικές ενισχύσεις χωρίς να πληρούν τα περιουσιακά κριτήρια.
Τι είναι το ΜΙΔΑ και πώς λειτουργεί
Το ΜΙΔΑ θα συγκεντρώνει για πρώτη φορά σε ενιαία ψηφιακή βάση όλα τα κρίσιμα στοιχεία για κάθε ακίνητο στη χώρα. Κάθε ακίνητο θα αποκτήσει πλήρη ψηφιακό φάκελο με δεδομένα από το Ε9, το Κτηματολόγιο και άλλες βάσεις πληροφοριών, ενώ θα καταγράφονται αναλυτικά το είδος, η επιφάνεια, η θέση, ο όροφος, η κατάσταση ηλεκτροδότησης και η χρήση του ακινήτου. Για πρώτη φορά, οι φορολογούμενοι θα κληθούν να δηλώσουν με σαφήνεια αν πρόκειται για κύρια ή δευτερεύουσα κατοικία, επαγγελματική στέγη, ακίνητο σε βραχυχρόνια μίσθωση, δωρεάν παραχωρημένο ή κενό. Η νέα ψηφιακή χαρτογράφηση θα περιλαμβάνει επίσης τον Αριθμό Ταυτότητας Ακινήτου και τον Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου, που θα διασυνδεθούν πλήρως δημιουργώντας ενιαίο μητρώο.
Μέχρι σήμερα, ο βασικός έλεγχος της ακίνητης περιουσίας γινόταν αποκλειστικά μέσω του εντύπου Ε9, βασισμένος δηλαδή στις δηλώσεις των ίδιων των φορολογουμένων. Με την πλήρη ανάπτυξη του ΜΙΔΑ, τα στοιχεία αυτά θα διασταυρώνονται αυτοματοποιημένα με το Κτηματολόγιο και άλλες βάσεις δεδομένων, περιορίζοντας δραστικά τα περιθώρια απόκρυψης αδήλωτης περιουσίας. Η ΑΑΔΕ αποκτά έτσι τη δυνατότητα να εντοπίζει φορολογουμένους που εμφανίζουν διαφορετική εικόνα περιουσίας από την πραγματική, αξιοποιώντας αυτοματοποιημένες διαδικασίες αντί για χειροκίνητους ελέγχους. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΑΑΔΕ, οι ιδιοκτήτες ακινήτων ανέρχονται σε 7,15 εκατομμύρια φυσικά και νομικά πρόσωπα, ενώ η συνολική αντικειμενική αξία της ακίνητης περιουσίας φτάνει τα 785,2 δισ. ευρώ.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην καταγραφή των κενών κατοικιών, καθώς το οικονομικό επιτελείο επιδιώκει να αποκτήσει σαφή εικόνα του αποθέματος ακινήτων που θα μπορούσε να διοχετευθεί στην αγορά για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος. Κάθε ακίνητο που παραμένει κενό θα καταγράφεται στο σύστημα, παρέχοντας για πρώτη φορά ολοκληρωμένη εικόνα της πραγματικής κατάστασης στην αγορά ακινήτων.
Ποια επιδόματα και ενισχύσεις περνούν από κόσκινο
Στην πρώτη γραμμή των ελέγχων μπαίνουν τα κοινωνικά επιδόματα και οι κρατικές ενισχύσεις που συνδέονται με περιουσιακά κριτήρια. Συγκεκριμένα, η επιστροφή ενός ενοικίου το χρόνο, το στεγαστικό επίδομα, το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα, το επίδομα θέρμανσης, το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα και το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο θα χορηγούνται μόνο εφόσον προηγηθεί έλεγχος μέσω του ΜΙΔΑ. Στόχος είναι να αποκλειστούν δικαιούχοι που εμφανίζονται με χαμηλή περιουσία αλλά διαθέτουν αδήλωτα ακίνητα ή εκτάσεις που δεν έχουν γνωστοποιηθεί στις φορολογικές αρχές.
Μεγάλη έμφαση δίνεται στις αγροτικές ενισχύσεις, όπου το σύστημα θα ελέγχει την επιλεξιμότητα εκτάσεων, το ιδιοκτησιακό καθεστώς αλλά και τις μισθώσεις ή παραχωρήσεις γης. Παράλληλα, δημιουργείται νέος ψηφιακός γεωχωρικός χάρτης με αξιοποίηση δορυφορικών εικόνων και εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να αποτυπώνονται με ακρίβεια οι εκτάσεις που δικαιούνται ενισχύσεις. Το νέο σύστημα επιτρέπει τον διαχωρισμό των επιλέξιμων αγροτικών εκτάσεων με πρωτοφανή ακρίβεια, κλείνοντας παράθυρα που επέτρεπαν παράνομες επιδοτήσεις για εκτάσεις που δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις.
Τι αλλάζει από το 2027 για τον ΕΝΦΙΑ
Από το 2027, το ΜΙΔΑ θα αποτελεί βασικό εργαλείο και για τη χορήγηση απαλλαγών και εκπτώσεων στον ΕΝΦΙΑ. Μέσω της πλατφόρμας του Μητρώου θα πιστοποιείται η κύρια κατοικία κάθε φορολογουμένου, κυρίως για ακίνητα σε μικρούς οικισμούς. Η μεταβολή αυτή έχει ουσιαστική σημασία, καθώς μέχρι σήμερα το στοιχείο της κύριας κατοικίας προέκυπτε βασικά από τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος, χωρίς αυτοματοποιημένη επαλήθευση. Η απαλλαγή αφορά κατοικίες σε οικισμούς έως 1.500 κατοίκους, με ειδική πρόβλεψη για ορισμένες παραμεθόριες περιοχές όπου το όριο ανεβαίνει στους 1.700 κατοίκους, και με ανώτατη αξία κατοικίας 400.000 ευρώ.
Με το νέο καθεστώς, η πληροφορία για την κύρια κατοικία θα διασταυρώνεται αυτόματα μέσα από το Μητρώο, εξαλείφοντας τη δυνατότητα δήλωσης ψευδών στοιχείων για την εξασφάλιση αδικαιολόγητων φοροαπαλλαγών. Το υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ επιδιώκουν μέσω του ΜΙΔΑ να θέσουν τέλος στις περιπτώσεις όπου φορολογούμενοι απολάμβαναν εκπτώσεις ΕΝΦΙΑ χωρίς να πληρούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις, αξιοποιώντας κενά στον τρόπο καταγραφής και επαλήθευσης της κύριας κατοικίας που υπήρχαν στο παλαιό σύστημα.
