Η κυβέρνηση της Γκάνας ανακοίνωσε την Τρίτη 12 Μαΐου 2026 την εσπευσμένη απομάκρυνση 300 υπηκόων της από τη Νότια Αφρική, καθώς η χώρα αντιμετωπίζει νέα έξαρση επεισοδίων ξενοφοβικής βίας τις τελευταίες εβδομάδες. Η απόφαση ελήφθη μετά από προεδρική έγκριση και αποτελεί άμεση απάντηση στις αντιμεταναστευτικές διαδηλώσεις που έχουν στρέψει το στόχαστρο σε αλλοδαπούς υπηκόους.
Τι έγινε: Προεδρική εντολή για εκκένωση
Ο υπουργός Εξωτερικών της Γκάνας, Σάμιουελ Οκουντζέτο Αμπλάκουα, ανακοίνωσε μέσω της πλατφόρμας X ότι ο πρόεδρος Τζον Μαχάμα έδωσε προεδρική έγκριση για την άμεση απομάκρυνση των 300 Γκαναίων από τη Νότια Αφρική. «Η εξοχότητά του ο Τζον Μαχάμα έδωσε προεδρική έγκριση για την άμεση εσπευσμένη απομάκρυνση 300 Γκαναίων από τη Νότια Αφρική», τόνισε ο επικεφαλής της διπλωματίας της χώρας. Οι υπήκοοι που θεωρούνται «σε κίνδυνο» είχαν προηγουμένως εγγραφεί σε ειδικό κατάλογο της πρεσβείας στην Πρετόρια, ακολουθώντας σχετική οδηγία του υπουργείου Εξωτερικών. Η κυβέρνηση από την Άκρα διαβεβαίωσε πως εννοεί να εγγυηθεί «την ευημερία» των πολιτών της, τόσο εντός της χώρας όσο και στο εξωτερικό.
Η απόφαση για την απομάκρυνση ήρθε στον απόηχο σειράς αντιμεταναστευτικών διαδηλώσεων και βίαιων επεισοδίων που σημειώθηκαν πρόσφατα στην πιο βιομηχανοποιημένη χώρα της αφρικανικής ηπείρου. Υπήρξαν καταγγελίες για επιθέσεις και εκφοβισμούς εναντίον υπηκόων άλλων αφρικανικών χωρών. Ειδικότερα, ο υπουργός Αμπλάκουα αναφέρθηκε σε περιστατικό κατά τη διάρκεια αντιμεταναστευτικής διαδήλωσης στην Ντέρμπαν, όπου «Γκαναίος υπήκοος, νόμιμος κάτοικος, παρενοχλήθηκε και ζητήθηκε να αποδείξει ότι έχει άδεια νόμιμης παραμονής, κατόπιν να φύγει από τη Νότια Αφρική». Τόσο η Νιγηρία όσο και η Γκάνα έχουν εκφράσει έντονη ανησυχία για την επανεμφάνιση του φαινομένου.
Αξίζει να υπενθυμιστεί πως η Νότια Αφρική φιλοξενεί περίπου τρία εκατομμύρια μετανάστες, που αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 5,1% του συνολικού πληθυσμού. Ωστόσο, οι βαθιές οικονομικές ανισότητες και η εξαιρετικά υψηλή ανεργία — που ξεπερνά το 30% — τροφοδοτούν τακτικά εντάσεις και αντιμεταναστευτικά ξεσπάσματα. Το βαρύτερο κύμα ξενοφοβικής βίας των τελευταίων δεκαετιών είχε καταγραφεί το 2008, με τουλάχιστον 62 νεκρούς. Επεισόδια μικρότερης κλίμακας σημειώθηκαν επίσης το 2015, το 2016 και το 2019.
Αντιδράσεις: Η Πρετόρια αρνείται τις κατηγορίες
Παρά τη διεθνή κατακραυγή, η Πρετόρια απορρίπτει κατηγορηματικά τους χαρακτηρισμούς περί ξενοφοβίας. Ο εκπρόσωπος της προεδρίας, Βίνσεντ Μαγκουένια, δήλωσε στις αρχές Μαΐου ότι «οι Νοτιοαφρικάνοι δεν είναι ξενόφοβοι», χαρακτηρίζοντας τα περιστατικά ως «θυλάκους διαδηλώσεων». Ο ίδιος υπογράμμισε ότι οι διαδηλώσεις αποτελούν συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα των πολιτών. Παράλληλα, ο Μαγκουένια έριξε μέρος της ευθύνης στις κυβερνήσεις των χωρών που διαμαρτύρονται, υποστηρίζοντας ότι θα έπρεπε να αντιμετωπίσουν «την κακή διακυβέρνηση που αναγκάζει τους πολίτες τους να μεταναστεύουν μαζικά».
Η διπλωματική ένταση μεταξύ Γκάνας και Νότιας Αφρικής είχε κλιμακωθεί ήδη από τα τέλη Απριλίου, όταν ο πρεσβευτής της Νότιας Αφρικής στην Άκρα, Θάντο Νταλάμπα, κλήθηκε στο γκαναϊκό υπουργείο Εξωτερικών. Ο υπουργός Αμπλάκουα του εξέφρασε προσωπικά τις «ανησυχίες» της κυβέρνησής του για «τις ενέργειες εκφοβισμού και τους διωγμούς εναντίον ξένων υπηκόων, συμπεριλαμβανομένων Γκαναίων». Η κλήση του πρεσβευτή ήταν ένα ξεκάθαρο διπλωματικό μήνυμα από την Άκρα προς την Πρετόρια ότι η κατάσταση δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί με αδιαφορία. Η κλιμάκωση αυτή οδήγησε τελικά στην απόφαση για εσπευσμένη επαναπατρισμό των πολιτών σε κίνδυνο.
Τι ακολουθεί: Επαναπατρισμός υπό διπλωματική πίεση
Η επιχείρηση απομάκρυνσης των 300 Γκαναίων βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, με τους ενδιαφερόμενους να έχουν προεγγραφεί στην Ύπατη Αρμοστεία της Γκάνας στην Πρετόρια. Ο υπουργός Αμπλάκουα τόνισε ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά την κατάσταση και δεσμεύεται να προστατεύσει κάθε υπήκοο που βρίσκεται σε κίνδυνο. Ο Βενιαμίν Ανάνι Κουάσι, ο Ύπατος Αρμοστής της Γκάνας στη Νότια Αφρική, είχε προηγουμένως συστήσει στους Γκαναίους να μην ανοίγουν τα καταστήματά τους ενόψει προγραμματισμένων μεγάλων διαδηλώσεων, ώστε να αποφευχθούν αντιπαραθέσεις. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με προσοχή τις εξελίξεις, καθώς η κρίση στη Νότια Αφρική φαίνεται να αποκτά ευρύτερες περιφερειακές διαστάσεις.
