Η Εβίκα Σιλίνια, κεντροδεξιά πρωθυπουργός της Λετονίας, ανακοίνωσε σήμερα την παραίτησή της, προκαλώντας την κατάρρευση του κυβερνητικού συνασπισμού λίγους μήνες πριν από τις βουλευτικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο του 2026. Η απόφαση μεταδόθηκε τηλεοπτικά, με την ίδια να απευθύνεται στους πολίτες με το χαρακτηριστικό μήνυμα: «Παραιτούμαι αλλά δεν εγκαταλείπω». Η εξέλιξη αυτή ανοίγει μια περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας στη χώρα, ακριβώς την ώρα που η Λετονία αντιμετωπίζει σοβαρά ζητήματα ασφαλείας στα σύνορά της.
Τι έγινε: Από τα drones στην κατάρρευση του κυβερνητικού συνασπισμού
Η πολιτική κρίση ξεκίνησε το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, όταν ο πρόεδρος αποπέμπει τον υπουργό Άμυνας Αντρίς Σπρουντς, στέλεχος του αριστερού κόμματος των Προοδευτικών, λόγω της πλημμελούς διαχείρισης περιστατικών που αφορούσαν την εισβολή ουκρανικών drone στον εναέριο χώρο της Λετονίας. Συγκεκριμένα, δύο μη επανδρωμένα εναέρια οχήματα εισήλθαν στη χώρα διασχίζοντας τη Ρωσία και έπληξαν εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου, χωρίς να προκληθούν ανθρώπινες απώλειες. Η πολιτική ηγεσία παραδέχτηκε ότι τα drones ήταν ουκρανικής προέλευσης και εκτράπηκαν στη λετονική επικράτεια μέσω ρωσικού εδάφους.
Αυτό που πρόσθεσε καύσιμο στην ήδη αναμμένη πολιτική φωτιά ήταν η αποκάλυψη σοβαρών παραλείψεων από πλευράς του υπουργείου Άμυνας. Οι πολίτες κατήγγειλαν ότι έλαβαν μήνυμα προειδοποίησης για τα drone 60 λεπτά μετά το περιστατικό, γεγονός που αποκάλυψε τρωτά σημεία στη στρατιωτική ετοιμότητα της χώρας. Η πολιτική ηγεσία παραδέχτηκε ευθέως ότι το υπουργείο Άμυνας διέπραξε τεράστιες παραλείψεις τόσο στην ανίχνευση όσο και στην αντιμετώπιση των drone. Η παραδοχή αυτή επιδείνωσε την κατάσταση και οδήγησε σε ανοιχτή ρήξη μεταξύ των κυβερνητικών εταίρων.
Μετά την αποπομπή του Σπρουντς, το κόμμα των Προοδευτικών ανακοίνωσε ότι αποσύρει τη στήριξή του από την κυβέρνηση, αφήνοντας τη Σιλίνια και το κόμμα της, τη Νέα Ενότητα, χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η απώλεια του κυβερνητικού ερείσματος κατέστησε τη συνέχιση της θητείας της πρωθυπουργού ουσιαστικά αδύνατη, ανοίγοντας τον δρόμο για την παραίτησή της.
Αντιδράσεις και πολιτικό πλαίσιο
Η Εβίκα Σιλίνια επέλεξε να απευθυνθεί απευθείας στους πολίτες μέσω τηλεόρασης, χρησιμοποιώντας έναν τόνο που συνδύαζε την αποδοχή της πολιτικής ήττας με την υπόσχεση συνέχισης της δράσης. Το μήνυμα «Παραιτούμαι αλλά δεν εγκαταλείπω» λειτούργησε ως πολιτική δήλωση προθέσεων, υπαινισσόμενο ότι η ίδια σκοπεύει να παραμείνει ενεργός πολιτικός παράγοντας ενόψει των εκλογών. Η παραίτησή της επισημοποιεί μια κρίση που ήταν ήδη σε εξέλιξη, καθώς ο συνασπισμός είχε ήδη χάσει τη βάση του στη Βουλή.
Ο πρόεδρος της Λετονίας Έντγκαρς Ρινκέβιτς, ο οποίος σύμφωνα με το Σύνταγμα φέρει την αρμοδιότητα να ορίζει τον επικεφαλής της κυβέρνησης, ανακοίνωσε ότι θα συναντηθεί αύριο, Παρασκευή, με εκπροσώπους όλων των κοινοβουλευτικών κομμάτων. Στόχος των διαβουλεύσεων είναι η εξεύρεση εναλλακτικής κυβερνητικής λύσης, σε μια χώρα που βρίσκεται σε πολιτική μετάβαση λίγους μήνες πριν από τη διεξαγωγή εκλογών. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί σημαντική πίεση για γρήγορο σχηματισμό κυβέρνησης, ώστε να αποφευχθεί το πολιτικό κενό.
Η παραίτηση της Σιλίνια έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Λετονία συμμετέχει σε ευρύτερες συζητήσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα περιφερειακής ασφάλειας, οικονομικής σταθερότητας και ενεργειακής πολιτικής. Το γεγονός ότι ουκρανικά drone κατάφεραν να εισέλθουν στον εναέριο χώρο μιας χώρας-μέλους της ΕΕ και του ΝΑΤΟ μέσω ρωσικού εδάφους, χτυπώντας υποδομές ενεργειακής αποθήκευσης, θέτει ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της εναέριας άμυνας στην περιοχή. Η πολιτική κρίση που ακολούθησε δείχνει πόσο ευαίσθητα παραμένουν τα ζητήματα ασφαλείας στις χώρες της Βαλτικής.
Τι ακολουθεί
Ο πρόεδρος Ρινκέβιτς αναλαμβάνει πλέον τον κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της νέας κυβερνητικής εικόνας. Οι συναντήσεις με τα κοινοβουλευτικά κόμματα που έχουν προγραμματιστεί για αύριο Παρασκευή θα αποκαλύψουν αν υπάρχει βούληση για νέο συνασπισμό ή αν η χώρα οδεύει σε πρόωρες εκλογές. Σε κάθε περίπτωση, η Σιλίνια παραμένει σε υπηρεσιακή βάση μέχρι να οριστεί ο διάδοχός της, σύμφωνα με τις συνταγματικές διατάξεις. Το πολιτικό σκηνικό στη Ρίγα αναμένεται να ξεκαθαρίσει τις επόμενες ημέρες, καθώς οι πολιτικές δυνάμεις θα κληθούν να αποφασίσουν για τη σύνθεση της επόμενης κυβέρνησης εν όψει των εκλογών του Οκτωβρίου.
