Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κήρυξε την Κυριακή την επιδημία Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία διεθνούς ενδιαφέροντος — τον υψηλότερο συναγερμό που μπορεί να εκδώσει ο διεθνής οργανισμός. Πρόκειται για τον ιό Bundibugyo, ένα από τα πιο θανατηφόρα στελέχη του ιού, που έχει σπείρει τον θάνατο στην ανατολική επαρχία Ιτούρι του Κονγκό, ενώ τα κρούσματα έχουν πλέον διαπεράσει τα σύνορα και φτάνουν στην Καμπάλα, πρωτεύουσα της Ουγκάντας. Ο ΠΟΥ ξεκαθάρισε ότι η κατάσταση δεν πληροί τα κριτήρια για τον χαρακτηρισμό πανδημίας.
Τι έγινε: Κρούσματα σε τρεις πόλεις και πέρα από τα σύνορα
Η επιδημία του Έμπολα Bundibugyo ξεκίνησε στη βορειοανατολική επαρχία Ιτούρι της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, με τις αρχές να αναφέρουν έως το Σάββατο συνολικά 246 ύποπτα κρούσματα, 8 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα και 80 ύποπτους θανάτους. Τα κρούσματα εντοπίζονται σε τουλάχιστον τρεις υγειονομικές ζώνες, στις πόλεις Μπούνια, Ρουαμπάρα και Μονγκμπάλου. Οι ασθενείς παρουσίασαν πυρετό, γενικευμένο πόνο στο σώμα, αδυναμία και εμετό, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίστηκε και αιμορραγία. Αρκετές περιπτώσεις επιδεινώθηκαν ραγδαία με μοιραία κατάληξη.
Η εξάπλωση πέρασε τα σύνορα όταν η Ουγκάντα επιβεβαίωσε την Παρασκευή ξέσπασμα του ιού στη χώρα, χαρακτηρίζοντάς το ως «εισαγόμενο» από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Ένας ασθενής κατέληξε σε μονάδα εντατικής θεραπείας στις 14 Μαΐου, αφού εμφάνισε συμπτώματα αιμορραγικού πυρετού. Στην πρωτεύουσα Καμπάλα επιβεβαιώθηκαν δύο εργαστηριακά κρούσματα — ένα την Παρασκευή και ένα το Σάββατο — που δεν φαίνεται να συνδέονται μεταξύ τους, και τα δύο από άτομα που ταξίδευαν από τη ΛΔΚ. Παράλληλα, ένα εργαστηριακά επιβεβαιωμένο κρούσμα εντοπίστηκε στην πρωτεύουσα Κινσάσα της ΛΔΚ, από άτομο που είχε επιστρέψει από το Ιτούρι.
Το στέλεχος Bundibugyo εντοπίστηκε για πρώτη φορά το 2007 στην ομώνυμη περιοχή της δυτικής Ουγκάντας, όπου είχε προκαλέσει 131 κρούσματα και 42 θανάτους, με ποσοστό θνησιμότητας 32%. Η τρέχουσα επιδημία εξελίσσεται σε περιοχές με σοβαρές επιχειρησιακές προκλήσεις: αστικές ζώνες με έντονες μετακινήσεις πληθυσμού λόγω εξορυκτικών δραστηριοτήτων, ανασφάλεια και συχνές διασυνοριακές μετακινήσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο περαιτέρω μετάδοσης. Ο Έμπολα, από το 1976 που εντοπίστηκε για πρώτη φορά στο τότε Ζαΐρ — τη σημερινή Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό — έχει στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 15.000 ανθρώπους στην Αφρική.
Αντιδράσεις: ΠΟΥ και διεθνής κοινότητα σε πλήρη συναγερμό
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακοίνωσε επίσημα ότι «η νόσος Έμπολα που προκαλείται από τον ιό Μπουντιμπούγκιο στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και την Ουγκάντα συνιστά κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία διεθνούς ενδιαφέροντος (PHEIC), αλλά δεν πληροί τα κριτήρια της πανδημικής έκτακτης ανάγκης, όπως ορίζονται από τον Διεθνή Υγειονομικό Κανονισμό». Ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ ευχαρίστησε τις ηγεσίες της ΛΔΚ και της Ουγκάντας για τη δέσμευσή τους να λάβουν αποφασιστικά μέτρα ελέγχου, καθώς και για την ειλικρίνεια με την οποία αξιολόγησαν τον κίνδυνο που εγκυμονεί το συμβάν για τα άλλα κράτη μέλη. Η ανοιχτή αυτή επικοινωνία επέτρεψε στη διεθνή κοινότητα να ξεκινήσει έγκαιρα τα αναγκαία μέτρα ετοιμότητας. Στην απόφασή του, ο ΠΟΥ έλαβε υπόψη τον κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, τον κίνδυνο διεθνούς εξάπλωσης και τον κίνδυνο παρεμπόδισης διεθνών ταξιδιών και εμπορίου.
Τα Αφρικανικά Κέντρα για τον Έλεγχο και την Πρόληψη Ασθενειών συγκάλεσαν κατεπείγουσα συνάντηση με τις αρχές της ΛΔΚ, της Ουγκάντας, του Νότιου Σουδάν και διεθνών εταίρων, με στόχο την ενίσχυση της διασυνοριακής επιτήρησης και την εντατικοποίηση των προσπαθειών αντιμετώπισης. Ο ιός μεταδίδεται μέσω άμεσης επαφής με το αίμα, τις εκκρίσεις, τα όργανα ή άλλα σωματικά υγρά μολυσμένων ατόμων, καθώς και μέσω μολυσμένων επιφανειών και υλικών. Η έγκαιρη ανίχνευση, η υποστηρικτική θεραπεία και τα άμεσα μέτρα δημόσιας υγείας βελτιώνουν σημαντικά τις πιθανότητες επιβίωσης και είναι κρίσιμα για την αναχαίτιση της μετάδοσης. Ο Έμπολα παραμένει συχνά θανατηφόρος, παρά τις θεραπείες και τα εμβόλια που αναπτύχθηκαν τα τελευταία χρόνια.
Τι ακολουθεί: Ενισχυμένη επιτήρηση στα σύνορα
Ο ΠΟΥ και τα Αφρικανικά Κέντρα Ελέγχου Ασθενειών έχουν θέσει ως κύρια προτεραιότητα την ενίσχυση της διασυνοριακής επιτήρησης μεταξύ της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό, της Ουγκάντας και του Νότιου Σουδάν. Η διεθνής κοινότητα καλείται να λάβει άμεσα μέτρα ετοιμότητας, δεδομένου ότι επιβεβαιωμένα κρούσματα εντοπίζονται πλέον σε αστικά κέντρα — όπως η Καμπάλα και η Κινσάσα — μακριά από την αρχική εστία στο Ιτούρι. Η κατάσταση παρακολουθείται στενά από τους διεθνείς οργανισμούς υγείας, οι οποίοι αξιολογούν διαρκώς τον κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία και τον κίνδυνο περαιτέρω διεθνούς εξάπλωσης. Ο χαρακτηρισμός PHEIC υποχρεώνει τα κράτη μέλη του ΠΟΥ να συντονίσουν την αντίδρασή τους και να εντείνουν την επιτήρηση στα σύνορά τους.
