Το ομοσπονδιακό δικαστήριο του Όκλαντ στην Καλιφόρνια απέρριψε τη Δευτέρα την αγωγή του Έλον Μασκ κατά της OpenAI και του επικεφαλής της, Σαμ Άλτμαν, με ομόφωνη απόφαση των ενόρκων. Η δίκη αφορούσε κατηγορίες παραβίασης της ιδρυτικής συμφωνίας της εταιρείας και θεωρούνταν κομβικής σημασίας για το μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης, τόσο ως προς τη χρήση της όσο και ως προς το ποιοι επωφελούνται οικονομικά από αυτήν. Οι ένορκοι χρειάστηκαν λιγότερες από δύο ώρες για να καταλήξουν στην απόφασή τους, την οποία επικύρωσε άμεσα η ομοσπονδιακή δικαστής Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς.
Τι έγινε στη δίκη
Η δίκη ξεκίνησε στις 28 Απριλίου και διήρκεσε τρεις εβδομάδες, με εκατέρωθεν επιθέσεις στην αξιοπιστία των πρωταγωνιστών. Οι ένορκοι εξέτασαν εκτενή εσωτερική αλληλογραφία και άκουσαν μαρτυρίες κορυφαίων στελεχών της τεχνολογίας. Μεταξύ των μαρτύρων ήταν ο ίδιος ο Μασκ, ο Άλτμαν, καθώς και ο διευθύνων σύμβουλος της Microsoft, Σάτια Ναντέλα, τον οποίο ο Μασκ κατηγόρησε ότι συνέβαλε στο σχέδιο. Η απόφαση στηρίχθηκε αποκλειστικά στο τυπικό ζήτημα της παραγραφής: το δικαστήριο έκρινε ότι ο Μασκ, ο οποίος κατέθεσε την αγωγή το 2024 — τέσσερα χρόνια μετά την τελευταία συνεισφορά του — είχε κινηθεί εκτός του νόμιμου χρονικού ορίου.
Στην αγωγή του, ο Μασκ κατηγορούσε τον Άλτμαν, τον πρόεδρο Γκρεγκ Μπρόκμαν και την OpenAI ότι τον παραπλάνησαν ώστε να προσφέρει 38 εκατομμύρια δολάρια και στη συνέχεια μετέτρεψαν τον οργανισμό σε κερδοσκοπική εταιρεία εν αγνοία του. Ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας υποστήριζε ότι η OpenAI εξελίχθηκε από έναν μικρό μη κερδοσκοπικό οργανισμό σε έναν τεχνολογικό κολοσσό αξίας 850 δισεκατομμυρίων δολαρίων, προδίδοντας την αρχική της αποστολή για την ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης προς όφελος της ανθρωπότητας. Παράλληλα, κατηγόρησε τη Microsoft — βασικό επενδυτή της OpenAI — ότι ενδιαφέρεται περισσότερο για τα οικονομικά οφέλη παρά για τη φιλανθρωπία, ενώ χαρακτήρισε τη συμπεριφορά των στελεχών της εταιρείας ως «κλοπή ενός φιλανθρωπικού οργανισμού».
Κατά τη διάρκεια της δίκης, ο Μασκ δήλωσε: «Δεν είναι σωστό να λεηλατείς μια φιλανθρωπική οργάνωση. Αν επιτρέπεται αυτό, τότε καταστρέφεται ολόκληρη η βάση της φιλανθρωπίας». Στο ίδιο πνεύμα, ο δικηγόρος του, Στίβεν Μόλο, κατά την τελική αγόρευση υπενθύμισε στους ενόρκους ότι αρκετοί μάρτυρες αμφισβήτησαν την ειλικρίνεια του Άλτμαν ή τον χαρακτήρισαν ψεύτη. «Αν δεν τον πιστεύετε, δεν γίνεται να κερδίσουν», τόνισε χαρακτηριστικά, ενώ παραδέχτηκε ότι ούτε ο ίδιος ο Μασκ δεν απάντησε με απόλυτη βεβαιότητα όταν ρωτήθηκε αν είναι πλήρως αξιόπιστος.
Αντιδράσεις και πλαίσιο
Η OpenAI υποδέχτηκε την απόφαση με ανακούφιση. Εκπρόσωπος της εταιρείας, μιλώντας έξω από το δικαστήριο, χαρακτήρισε την εξέλιξη «τεράστια νίκη», προσθέτοντας ότι «αυτό δεν ήταν τίποτα άλλο από μία προσπάθεια του κ. Μασκ να επιβραδύνει έναν ανταγωνιστή». Ο δικηγόρος της εταιρείας, Ουίλιαμ Σάβιτ, υποστήριξε ότι η αγωγή «δεν είχε καμία σχέση με την πραγματικότητα» και ότι οι ένορκοι κατέληξαν πως ο επιχειρηματίας δεν έλεγε την αλήθεια για την ίδρυση της εταιρείας. Χαρακτηριστική ήταν και η δήλωσή του: «Ο κ. Μασκ μπορεί να έχει το άγγιγμα του Μίδα σε κάποιους τομείς, όχι όμως στην τεχνητή νοημοσύνη».
Από την πλευρά του, ο Σαμ Άλτμαν κατέθεσε ότι ο Μασκ όχι μόνο είχε συμφωνήσει με την ιδέα η OpenAI να εξελιχθεί σε κερδοσκοπική εταιρεία, αλλά επιθυμούσε και να αποκτήσει τον έλεγχό της. Μάλιστα περιέγραψε μία έντονη συζήτηση μεταξύ των συνιδρυτών, κατά την οποία ο Μασκ, όταν ρωτήθηκε τι θα γινόταν με την εταιρεία αν πέθαινε ενώ είχε τον έλεγχό της, απάντησε: «ίσως να περνούσε στα παιδιά μου». Η ομοσπονδιακή δικαστής Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς σημείωσε ότι «υπάρχει σημαντικός όγκος αποδεικτικών στοιχείων που στηρίζει την απόφαση των ενόρκων», αφήνοντας να εννοηθεί ότι τυχόν έφεση θα είναι δύσκολη. Ωστόσο, ο δικηγόρος του Μασκ δήλωσε ότι ο εντολέας του διατηρεί το δικαίωμα να προχωρήσει σε έφεση.
Υπενθυμίζεται ότι ο Μασκ και ο Άλτμαν συνίδρυσαν την OpenAI το 2015. Ο Μασκ αποχώρησε το 2018, όταν οι υπόλοιποι συνιδρυτές αρνήθηκαν να του παραχωρήσουν τον έλεγχο της εταιρείας. Η διαμάχη των δύο ανδρών εξελίχθηκε σε μία από τις πιο πολυσυζητημένες δικαστικές μάχες της Σίλικον Βάλεϊ, με αντικρουόμενες αφηγήσεις για τα κίνητρα κάθε πλευράς και αμοιβαίες κατηγορίες για εξυπηρέτηση ιδιωτικών συμφερόντων αντί του δημόσιου καλού.
Τι ακολουθεί
Η απόφαση γλιτώνει την OpenAI από μια πιθανώς υπαρξιακή νομική απειλή. Αν ο Μασκ είχε δικαιωθεί, αναμενόταν να ζητήσει να υποχρεωθεί η εταιρεία να επιστρέψει στη μη κερδοσκοπική της δομή, κάτι που θα ανέτρεπε τα σχέδια δημόσιας εγγραφής και θα αποσυνέδεε μεγάλους επενδυτές όπως η Amazon και η SoftBank. Η OpenAI ανταγωνίζεται σήμερα εταιρείες όπως οι Anthropic και η xAI του ίδιου του Μασκ, ενώ προετοιμάζεται για πιθανή είσοδο στο Χρηματιστήριο — μια κίνηση που θα μπορούσε να εκτοξεύσει την αξία της έως το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια. Σύμφωνα με κατάθεση στελέχους της Microsoft κατά τη διάρκεια της δίκης, η εταιρεία έχει επενδύσει πάνω από 100 δισεκατομμύρια δολάρια στη συνεργασία της με την OpenAI. Παράλληλα, η xAI του Μασκ έχει ενσωματωθεί στη SpaceX και προετοιμάζεται κι αυτή για δημόσια εγγραφή, με αναλυτές να εκτιμούν ότι η αποτίμησή της θα μπορούσε να ξεπεράσει εκείνη της OpenAI.
