Η έντονη δυσοσμία που αναστάτωσε χθες μεγάλο τμήμα της Αττικής και ιδίως τα νότια προάστια βρίσκει επιστημονική εξήγηση στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του Σαρωνικού Κόλπου σε συνδυασμό με τις επικρατούσες μετεωρολογικές συνθήκες. Ο καθηγητής Κώστας Συνολάκης, ακαδημαϊκός και επόπτης του Κέντρου Φυσικών Καταστροφών της Ακαδημίας Αθηνών, μίλησε στο protothema.gr αναλύοντας τις πιθανές αιτίες του φαινομένου. Ο ίδιος τονίζει ότι απαιτείται προσεκτική προσέγγιση, χωρίς βιαστικά συμπεράσματα, ενώ παράλληλα ζητά άμεση επιστημονική διερεύνηση και δημόσια ενημέρωση.
Θερμική στρωμάτωση και το φαινόμενο του «σάπιου αυγού»
Σύμφωνα με τον Συνολάκη, η κυριότερη φυσική εξήγηση συνδέεται με τις ωκεανογραφικές διεργασίες που χαρακτηρίζουν κλειστούς και ημίκλειστους θαλάσσιους κόλπους κατά τη θερμή περίοδο. Κάθε άνοιξη και καλοκαίρι, τμήματα του Σαρωνικού παρουσιάζουν έντονη θερμική στρωμάτωση: τα θερμότερα επιφανειακά νερά υπέρκεινται ψυχρότερων βαθύτερων υδατών που είναι φτωχά σε οξυγόνο. Υπό ορισμένες ανεμολογικές και κυκλοφοριακές συνθήκες, αυτά τα βαθύτερα νερά — που περιέχουν υδρόθειο, αμμωνία και προϊόντα αποσύνθεσης οργανικής ύλης — μπορούν να ανυψωθούν προς την επιφάνεια μέσω τοπικού upwelling ή κατακόρυφης ανάμιξης. Το αποτέλεσμα είναι ακριβώς η χαρακτηριστική μυρωδιά «σάπιου αυγού» που ενόχλησε τους κατοίκους της περιοχής.
Ωστόσο, ο Συνολάκης επισημαίνει ότι παρόμοια φαινόμενα δεν είναι άγνωστα σε αντίστοιχες θαλάσσιες περιοχές. Αυτό που ξεχωρίζει αυτή τη φορά είναι η ένταση και η γεωγραφική έκταση του φαινομένου, τα οποία δικαιολογούν άμεση επιστημονική έρευνα. Η δυσοσμία παρατηρήθηκε ιδιαίτερα έντονα στη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Σαλαμίνας, Ψυττάλειας και της εξόδου προς τον ανοιχτό Σαρωνικό, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της γεωγραφικής θέσης στην ανάλυση του φαινομένου. Σε αυτό το πλαίσιο, η μακροχρόνια επιβάρυνση του κόλπου με θρεπτικά και οργανικά φορτία αποτελεί έναν επιπλέον παράγοντα που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Η Ψυττάλεια στο επίκεντρο των ερωτημάτων
Παράλληλα με τις φυσικές ωκεανογραφικές διεργασίες, ο ακαδημαϊκός επισημαίνει ότι η γεωγραφική εγγύτητα του φαινομένου με την Ψυττάλεια εύλογα προκαλεί ερωτήματα. Η Ψυττάλεια φιλοξενεί μία από τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων ολόκληρης της Μεσογείου, και ακόμη και τα πλέον προηγμένα συστήματα επεξεργασίας μπορεί περιστασιακά να παρουσιάσουν προσωρινές δυσλειτουργίες, υπερφόρτωση ή προβλήματα στη διαχείριση ιλύος. Επίσης, αστοχίες στα συστήματα ελέγχου οσμών δεν αποκλείονται, ακόμη και σε εγκαταστάσεις υψηλών προδιαγραφών. Ο Συνολάκης δεν αποκλείει αυτή την εκδοχή, αλλά υπογραμμίζει ότι χρειάζονται δεδομένα πριν βγουν οποιαδήποτε συμπεράσματα.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο καθηγητής ζητά να ξεκινήσουν αμέσως συστηματικές μετρήσεις της χημικής σύνθεσης των νερών του Σαρωνικού. Συγκεκριμένα, απαιτείται παρακολούθηση επιπέδων οξυγόνου, θρεπτικών ουσιών, υδρόθειου και θαλάσσιων ρευμάτων, καθώς και πλήρης δημόσια διαφάνεια ως προς τα ευρήματα. «Οι κάτοικοι του Σαρωνικού δικαιούνται επιστημονική τεκμηρίωση και διαβεβαίωση ότι η περιβαλλοντική ποιότητα της περιοχής παρακολουθείται με σοβαρότητα», τονίζει χαρακτηριστικά. Η έκκλησή του για δημόσια διαφάνεια αντικατοπτρίζει έναν ευρύτερο προβληματισμό για το πώς οι αρμόδιες αρχές διαχειρίζονται τέτοια περιβαλλοντικά περιστατικά.
