Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο εξέδωσε σκληρή προειδοποίηση προς τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προβλέποντας ότι το δημόσιο χρέος της μέσης ευρωπαϊκής χώρας θα φτάσει το 130% του ΑΕΠ έως το 2040, σχεδόν διπλασιαζόμενο σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα. Το έγγραφο του ΔΝΤ αποκαλύφθηκε δημοσίως και χρησιμοποιήθηκε ως βάση για τις συζητήσεις των υπουργών Οικονομικών στην άτυπη σύνοδο του Eurogroup στη Λευκωσία. Χωρίς βαθιές μεταρρυθμίσεις και δημοσιονομική εξυγίανση, το Ταμείο διαβλέπει μη βιώσιμη πορεία για τα δημόσια οικονομικά της Ευρώπης. Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι η ΕΕ δεν θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τα τεράστια έξοδα στους τομείς της άμυνας, της ενέργειας και των συντάξεων τα επόμενα 15 χρόνια.
Χρέος που σχεδόν διπλασιάζεται έως το 2040
Η κεντρική πρόβλεψη του ΔΝΤ αποτυπώνει με σαφήνεια το μέγεθος της πρόκλησης: με αμετάβλητη πολιτική, το χρέος της μέσης ευρωπαϊκής χώρας θα ξεπεράσει το 130% του ΑΕΠ μέσα στα επόμενα δεκαπέντε χρόνια. Αυτή η εξέλιξη δεν αντικατοπτρίζει μια θεωρητική ανησυχία, αλλά τη συσσώρευση συγκεκριμένων δημοσιονομικών πιέσεων: η αύξηση των αμυντικών δαπανών, η χρηματοδότηση της ενεργειακής μετάβασης και το κόστος των συνταξιοδοτικών συστημάτων σε γηράσκουσες κοινωνίες δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. Το ΔΝΤ τόνισε ότι η στρατηγική αποφυγής των προβλημάτων που έχουν υιοθετήσει πολλές χώρες έφτασε πλέον στα όριά της. «Η πραγματοποίηση αλλαγών με αποσπασματικό τρόπο ή οι επιφανειακές αλλαγές είναι πιθανό να αποδειχθούν ανεπαρκείς», ανέφερε χαρακτηριστικά στο έγγραφό του. Παράλληλα, το Ταμείο διευκρίνισε ότι ακόμη και αν εφαρμοστούν οι προτεινόμενες μεταρρυθμίσεις, οι περισσότερες χώρες θα χρειαστούν δημοσιονομική εξυγίανση για να θέσουν το χρέος σε τροχιά μείωσης.
Ποιες μεταρρυθμίσεις ζητά το ΔΝΤ από την ΕΕ
Το ΔΝΤ δεν περιορίστηκε στη διάγνωση αλλά παρουσίασε και συγκεκριμένες προτάσεις αντιμετώπισης. Πρώτον, ζήτησε βελτίωση των κινήτρων για τους πολίτες, ώστε να μετακινούνται ελεύθερα εντός της Ένωσης για εργασία, ενώ παράλληλα οι εταιρείες να τους προσλαμβάνουν χωρίς εμπόδια. Δεύτερον, το Ταμείο έθεσε ως προτεραιότητα την ενοποίηση των αγορών ενέργειας και τη διευκόλυνση της ροής αποταμιεύσεων σε επικερδείς επενδύσεις σε ολόκληρη την Ένωση. Τρίτον, το ΔΝΤ τάχθηκε υπέρ μεταρρυθμίσεων στο συνταξιοδοτικό σύστημα και της αύξησης της ηλικίας συνταξιοδότησης, ως απαραίτητη κίνηση για τη μείωση του μακροπρόθεσμου δημοσιονομικού κόστους. Ωστόσο, το Ταμείο πρότεινε επίσης κρατικές εγγυήσεις για επενδύσεις σε έργα χαμηλών εκπομπών άνθρακα ανθεκτικά στις κλιματικές αλλαγές, κίνηση που θα βοηθούσε στην προσέλκυση ιδιωτικών κεφαλαίων. Τέλος, ζήτησε εναρμόνιση της νομοθεσίας που σήμερα διαφέρει από χώρα σε χώρα, δημιουργώντας εμπόδια στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και αυξάνοντας το κόστος συμμόρφωσης για επιχειρήσεις και πολίτες.
Διχασμός στην ΕΕ για τον κοινό δανεισμό
Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σημεία του εγγράφου αφορά την πρόταση για κοινό δανεισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το ΔΝΤ υποστήριξε ότι τομείς όπως η καινοτομία, η ενέργεια και η άμυνα πρέπει να θεωρηθούν ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά και να χρηματοδοτηθούν μέσω κοινών δανεισμών. Αυτή η θέση συναντά έντονες αντιδράσεις εντός της Ένωσης, καθώς χώρες όπως η Ισπανία, η Ιταλία και η Γαλλία τάσσονται υπέρ, ενώ η Γερμανία και αρκετές χώρες της Βόρειας Ευρώπης αντιτίθενται σθεναρά στην ιδέα. Το ΔΝΤ αναγνωρίζει ρητά αυτό τον διχασμό, χαρακτηρίζοντας τον κοινό δανεισμό «εξαιρετικά αμφιλεγόμενο ζήτημα» στην ΕΕ. Η συζήτηση αναμένεται να συνεχιστεί σε επίσημο επίπεδο, καθώς τα κράτη-μέλη καλούνται να απαντήσουν στις αυξανόμενες δαπάνες διατηρώντας ταυτόχρονα τη δημοσιονομική τους σταθερότητα.
