Περισσότερα από 20.000 καταγεγραμμένα περιστατικά επιθέσεων σε προμήθειες τροφίμων έχουν σημειωθεί τα τελευταία οκτώ χρόνια σε 15 χώρες παγκοσμίως, αποκαλύπτει νέα ανάλυση. Η πείνα αξιοποιείται ολοένα και περισσότερο ως όπλο πολέμου, παρά το ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ που το καταδίκασε ομόφωνα το 2018. Τα ευρήματα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά για περιοχές όπως η Γάζα, το Σουδάν, ο Λίβανος και η Αϊτή.
Τι έγινε: Χιλιάδες επιθέσεις σε αγορές, χωράφια και νερό
Τα δεδομένα που συγκέντρωσε η οργάνωση Insecurity Insight αποκαλύπτουν 21.403 περιστατικά βίας που σχετίζεται με τα τρόφιμα από το 2018 έως σήμερα. Οι επιθέσεις αυτές δεν είναι τυχαίες — στοχεύουν συστηματικά τις αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων που εξαρτώνται αμάχων πληθυσμοί. Ανάμεσα στα πιο σοκαριστικά στοιχεία ξεχωρίζουν 1.261 χτυπήματα σε αγορές που χρησιμοποιούνται από οικογένειες για τα καθημερινά ψώνια τους, καθώς και 863 περιστατικά στα οποία στοχοποιήθηκαν εργαζόμενοι σε συστήματα διανομής τροφίμων.
Παράλληλα, οι ερευνητές κατέγραψαν 1.909 στρατιωτικές επιθέσεις σε γεωργικές εκτάσεις και άλλες 563 σε υποδομές ύδρευσης που είναι ζωτικής σημασίας για τις καλλιέργειες. Οι επιπτώσεις αυτών των ενεργειών έφτασαν σε περισσότερες από 42 χώρες και εδάφη, επηρεάζοντας την επισιτιστική ασφάλεια εκατομμυρίων ανθρώπων. Η ανάλυση καλύπτει ακριβώς την περίοδο μετά την υιοθέτηση του ψηφίσματος 2417 του ΟΗΕ, που καταδίκαζε ρητά τη σκόπιμη λιμοκτονία αμάχων ως μέσο πολέμου.
Η χώρα με τα περισσότερα καταγεγραμμένα περιστατικά είναι τα κατεχόμενα Παλαιστινιακά εδάφη με 9.013 επιθέσεις. Ακολουθεί η Υεμένη με 1.863 περιστατικά και το Σουδάν με 1.605 επιθέσεις σε προμήθειες τροφίμων. Οι αριθμοί αυτοί αντικατοπτρίζουν μια μεθοδική, σχεδιασμένη χρήση της πείνας ως στρατηγικού εργαλείου σε ενεργά πολεμικά μέτωπα.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Το ψήφισμα του 2018 παραμένει χαρτί
Το 2018 φάνταζε ως σταθμός στη διεθνή ανθρωπιστική νομοθεσία. Σε μια σπάνια στιγμή ομοφωνίας, όλα τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας — συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ υπό την κυβέρνηση Τραμπ, της Ρωσίας, της Κίνας, αφρικανικών και αραβικών κρατών, αλλά και φιλελεύθερων ευρωπαϊκών δυνάμεων — ψήφισαν υπέρ του ψηφίσματος. Το μήνυμα φαινόταν ξεκάθαρο: η χρήση της πείνας ως όπλου πολέμου είναι απαράδεκτη και απαγορευμένη. Ωστόσο, τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Insecurity Insight δείχνουν ότι η διεθνής κοινότητα δεν εφάρμοσε αυτή τη δέσμευση.
Η πιο πρόσφατη επίθεση στο Σουδάν σημειώθηκε την Τρίτη, όταν ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος χτύπησε μια πολυσύχναστη αγορά, σκοτώνοντας 28 άτομα. Μάρτυρες δήλωσαν ότι η κύρια αγορά στην πόλη Γκουμπάις, στη Δυτική Κορντοφάν, φαίνεται να έγινε σκόπιμα στόχος του στρατού ενώ ήταν γεμάτη με πολίτες. Η επίθεση αυτή δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου που η ανάλυση της Insecurity Insight τεκμηριώνει με αδιάσειστα στοιχεία.
Η κατάσταση στη Γάζα αποτελεί τη χειρότερη περίπτωση παγκοσμίως, με 9.013 επιθέσεις σε υποδομές τροφίμων από το 2018. Στο Σουδάν, τον Λίβανο και την Αϊτή τα συστήματα διανομής τροφίμων έχουν καταστραφεί συστηματικά. Η διεθνής κοινότητα, που ψήφισε ομόφωνα για να απαγορεύσει αυτή την πρακτική, φαίνεται να έχει αποδεχτεί σιωπηρά ότι το ψήφισμα δεν εφαρμόζεται στην πράξη.
Τι ακολουθεί: Το ψήφισμα χωρίς δόντια
Η νέα ανάλυση της Insecurity Insight θέτει επιτακτικά το ερώτημα για την αποτελεσματικότητα του ψηφίσματος 2417 του ΟΗΕ. Το ψήφισμα υπάρχει επί οκτώ χρόνια, αλλά τα καταγεγραμμένα περιστατικά επιθέσεων σε τρόφιμα αυξάνονται αντί να μειώνονται. Η ίδια η ανάλυση διαπιστώνει ότι η λιμοκτονία χρησιμοποιείται «ολοένα και περισσότερο» ως όπλο, γεγονός που σημαίνει ότι η τάση είναι ανοδική παρά τη διεθνή καταδίκη. Χωρίς μηχανισμούς επιβολής, το διεθνές δίκαιο που αφορά την επισιτιστική ασφάλεια σε εμπόλεμες ζώνες παραμένει ουσιαστικά ανεφάρμοστο.
