Τα πρότυπα ομορφιάς στη μόδα παραμένουν σχεδόν απαράλλαχτα εδώ και 25 χρόνια, παρά τις φαινομενικές αλλαγές και την ανάπτυξη της λεγόμενης «συμπερίληψης». Αυτό αποκαλύπτει νέα εκτεταμένη μελέτη, δημοσιευμένη στην έγκριτη επιστημονική επιθεώρηση PNAS, η οποία ανάλυσε σχεδόν 800.000 φωτογραφίες μόδας από το 2000 μέχρι το 2024. Η έρευνα διαπιστώνει ότι, ενώ η βιομηχανία εμφανίζει μεγαλύτερη ποικιλία σωματότυπων, ο μέσος τύπος μοντέλου δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά — με αποτέλεσμα ακόμη και τα plus size μοντέλα να βρίσκονται κάτω από τον μέσο σωματότυπο του γενικού πληθυσμού.
Τα πρότυπα ομορφιάς της μόδας υπό το μικροσκόπιο της επιστήμης
Η μελέτη με τίτλο «Πολιτισμική εξέλιξη των προτύπων ομορφιάς» πραγματοποιήθηκε από διεθνή ερευνητική ομάδα και αποτελεί μία από τις πιο εκτενείς αναλύσεις του είδους που έχουν γίνει έως σήμερα. Οι επιστήμονες εξέτασαν συνολικά 793.000 φωτογραφίες που καλύπτουν 24 χρόνια, από το 2000 έως το 2024, προερχόμενες από επιδείξεις μόδας, διαφημίσεις, εξώφυλλα περιοδικών και εντιτόριαλ. Η μεθοδολογία τους συνδύαζε τεχνολογίες μηχανικής όρασης, ανάλυση δικτύων και κλινικά πληθυσμιακά δεδομένα, επιτρέποντας ποσοτική παρακολούθηση της εξέλιξης του σωματικού μεγέθους κυρίως των γυναικών μοντέλων.
Τα αποτελέσματα ανατρέπουν σε μεγάλο βαθμό την εικόνα που έχει καλλιεργήσει η βιομηχανία για τον εαυτό της. Ενώ η διακύμανση στα σωματικά μεγέθη που εμφανίζονται στη μόδα έχει αυξηθεί, η αλλαγή αυτή δεν αφορά τον μέσο τύπο που κυριαρχεί στις καταχωρίσεις. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η μεγαλύτερη ποικιλομορφία οφείλεται στη συμμετοχή ενός μικρού αριθμού μοντέλων με ακραία σωματικά χαρακτηριστικά — πολύ αδύνατων ή πολύ plus size. Αυτό δεν συνεπάγεται, σύμφωνα με τους ερευνητές, αλλαγή των κυρίαρχων νορμών, καθώς το «τυπικό» γυναικείο σώμα στη μόδα διατηρείται σταθερό καθ’ όλη τη διάρκεια της μελετούμενης εικοσιπενταετίας.
Παράλληλα, η έρευνα ανέδειξε μια ακόμη αποκαλυπτική πτυχή: τα plus size μοντέλα που χρησιμοποιεί σήμερα η βιομηχανία αντιστοιχούν στον σωματότυπο της μέσης Αμερικανίδας, παρά σε αυτό που η μόδα αντιμετωπίζει ως «μεγάλο μέγεθος». Με άλλα λόγια, η ετικέτα «plus size» δεν περιγράφει κάποιο πραγματικά ακραίο σωματότυπο, αλλά απλώς τον μέσο σωματότυπο της καθημερινής γυναίκας — κάτι που δείχνει πόσο απόμακρη παραμένει η βιομηχανία από την πραγματική ζωή.
«Τίποτα δεν έχει συμβεί» — η ανελέητη κατάθεση των ερευνητών
Ο Λουί Μπουσερί του Τεχνικού Πανεπιστημίου της Δανίας, μέλος της ερευνητικής ομάδας, δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών. «Κατά μέσο όρο, τίποτα δεν έχει συμβεί. Τα πάντα παραμένουν εξαιρετικά σταθερά», δήλωσε ο ίδιος. Εξήγησε ότι, όταν η ανάλυση εστιάζει στη μεταβολή της διακύμανσης, η ποικιλότητα στο σωματικό μέγεθος φαίνεται να έχει αυξηθεί. Ωστόσο, όταν εξετάζεται η κατανομή αυτής της διακύμανσης, γίνεται σαφές ότι το μέσο παραμένει αμετάβλητο και η αλλαγή συμβαίνει αποκλειστικά στις ακραίες τιμές.
Αποκαλυπτική είναι και η σύγκριση με τον πραγματικό πληθυσμό. Για να επικυρώσουν τα ευρήματά τους, οι ερευνητές παρέβαλαν τα σωματικά χαρακτηριστικά των αμερικανίδων μοντέλων με δεδομένα από την έρευνα NHANES, μία από τις εκτενέστερες μελέτες υγείας στις ΗΠΑ. Το εύρημα ήταν ξεκάθαρο: «Δεν υπάρχει σχεδόν καμία επικάλυψη μεταξύ των δύο», τόνισε ο Μπουσερί. Ακόμη και τα μοντέλα που φέρουν την ετικέτα «plus size» βρίσκονται, κατά τον ερευνητή, κάτω από τον μέσο σωματότυπο του αμερικανικού πληθυσμού — μια διαπίστωση που αναδεικνύει το βαθύ χάσμα ανάμεσα στις αισθητικές νόρμες της βιομηχανίας και στην καθημερινή πραγματικότητα.
Τα ευρήματα αυτά θέτουν ερωτήματα για τη γλώσσα και τις πρακτικές της βιομηχανίας. Αυτό που παρουσιάζεται ως «συμπερίληψη» στα εξώφυλλα και στις επιδείξεις φαίνεται να αντικατοπτρίζει τελικά τη μέση γυναίκα του πραγματικού κόσμου, αλλά υπό μια ετικέτα που την κατηγοριοποιεί ως «ειδική περίπτωση». Η βιομηχανία εμφανίζεται να αντιμετωπίζει τον φυσιολογικό γυναικείο σωματότυπο ως εξαίρεση και όχι ως κανόνα — και αυτό, σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, δεν έχει αλλάξει ουσιαστικά από την αρχή του 21ου αιώνα.
