Ένα από τα πλέον εμβληματικά γλυπτά του Σλοβένου εξπρεσιονιστή Φράντσε Κράλι ετοιμάζεται να επιστρέψει στη θέση του μετά από περισσότερα από 80 χρόνια απουσίας. Το The Sower — γνωστό και ως «Ο Σπορέας» — αναμένεται να εγκατασταθεί εκ νέου στις αρχές Ιουνίου στο κέντρο της Λιουμπλιάνα, στο κτίριο όπου κάποτε κοσμούσε την πρόσοψή του. Πρόκειται για μια ανακατασκευή του αρχικού έργου, που καταστράφηκε λίγα χρόνια μετά την πρώτη τοποθέτησή του.
Τι έγινε με το αρχικό άγαλμα
Το The Sower τοποθετήθηκε για πρώτη φορά στην πρόσοψη του κτιρίου της Κοινοπραξίας Δημοσίων Υπαλλήλων Αποταμιεύσεων και Δανείων στη Λιουμπλιάνα το 1931. Το γλυπτό ύψους 3,7 μέτρων απεικόνιζε έναν άνδρα στη στιγμή της σποράς και ήταν κατασκευασμένο από σφυρήλατο χαλκό και ξύλο. Ωστόσο, η επιλογή των υλικών αποδείχθηκε μοιραία: ο Κράλι, που πειραματιζόταν τότε με νέες τεχνικές, δεν κατάφερε να ενώσει αρκετά καλά δύο χάλκινα κομμάτια, με αποτέλεσμα το νερό να διεισδύει στο εσωτερικό. Σταδιακά, η ξύλινη κατασκευή διαβρώθηκε εξ ολοκλήρου και το άγαλμα έπεσε στο πεζοδρόμιο, μόλις 10 χρόνια μετά την εγκατάστασή του.
Το έργο ξεχάστηκε για δεκαετίες, μέχρι το 2013, όταν ένας ερευνητής άρχισε να μελετά την ιστορία του κτιρίου και ανακάλυψε εκ νέου την ύπαρξή του. Η ιδέα της ανακατασκευής άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά, με τις επίσημες διαδικασίες να ξεκινούν το 2018. Η χρηματοδότηση του έργου εξασφαλίστηκε τελικά το 2022, ανοίγοντας τον δρόμο για την υλοποίηση του σχεδίου.
Η ανακατασκευή ανατέθηκε στους νέους γλύπτες Ντένις Ντράζετιτς και Ντένις Βούτσκο, φοιτητές της Ακαδημίας Καλών Τεχνών και Σχεδίου της Λιουμπλιάνα, υπό την επιστημονική καθοδήγηση του καθηγητή Ματιάζ Ποσίβαβσεκ. Αρχικά, η ομάδα εξέταζε τη χρήση συνθετικών υλικών για να περιοριστεί το κόστος. Μετά από έρευνα, όμως, κατέληξε ότι δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία για τη μακροχρόνια αντοχή τέτοιων υλικών στις καιρικές συνθήκες. Έτσι, η τελική απόφαση ήταν να χυτευθεί το νέο άγαλμα σε μπρούντζο, υλικό με αποδεδειγμένη αντοχή στη δοκιμασία του χρόνου.
Ποιος ήταν ο Φράντσε Κράλι
Ο Φράντσε Κράλι υπήρξε κορυφαία φυσιογνωμία του σλοβενικού εξπρεσιονισμού, με πολυδιάστατη καλλιτεχνική δραστηριότητα ως ζωγράφος, γραφίστας και γλύπτης. Σπούδασε γλυπτική και ζωγραφική στις καλλιτεχνικές πρωτεύουσες της εποχής, τη Βιέννη και την Πράγα, αποκτώντας μια ευρεία καλλιτεχνική παιδεία. Για πολλά χρόνια δίδαξε στο Τεχνικό Γυμνάσιο της Λιουμπλιάνα, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση νέων γενεών καλλιτεχνών. Παράλληλα, συμμετείχε ενεργά σε διάφορους καλλιτεχνικούς συλλόγους, αφήνοντας ανεξίτηλο αποτύπωμα στη σλοβενική πολιτιστική ζωή.
Το The Sower αποτελούσε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα της τέχνης του, συνδυάζοντας την εξπρεσιονιστική δύναμη με τον ανθρωπισμό που διέκρινε το έργο του. Η επιστροφή του γλυπτού στη θέση του, έστω και σε ανακατασκευή, θεωρείται μια σημαντική πράξη ανάκτησης της πολιτιστικής μνήμης για τη Λιουμπλιάνα και την καλλιτεχνική κληρονομιά της Σλοβενίας.
Τι ακολουθεί
Η νέα έκδοση του The Sower αναμένεται να τοποθετηθεί στην πρόσοψη του κτιρίου στις αρχές Ιουνίου, ολοκληρώνοντας μια διαδρομή που ξεκίνησε ανεπίσημα το 2013 με μια απλή ερευνητική περιέργεια. Το χυτευμένο μπρούντζινο γλυπτό, καρπός της συνεργασίας νέων καλλιτεχνών και έμπειρων καθηγητών, θα αποδώσει ξανά στη Λιουμπλιάνα ένα κομμάτι της ιστορίας της που είχε χαθεί για πάνω από 8 δεκαετίες. Η επιστροφή του «Σπορέα» κλείνει έναν κύκλο που άνοιξε το 1931, συνδέοντας τη σύγχρονη πόλη με το καλλιτεχνικό της παρελθόν.
