Ένα καινοτόμο πρόγραμμα για θερμοκήπια-κοντέινερ υλοποιεί το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, με στόχο να αλλάξει ριζικά τις παραδοσιακές καλλιεργητικές πρακτικές στον πρωτογενή τομέα. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται με 2,3 εκατομμύρια ευρώ και συντονίζεται από την Ελλάδα, με τη συμμετοχή χωρών της Ευρώπης και της Μεσογείου. Σύμφωνα με τον πρόεδρο του τμήματος Γεωπονίας – Αγροτεχνολογίας, δρ. Αλεξ. Παπαχατζή, τα αποτελέσματα αναμένεται να παρουσιαστούν επίσημα μέσα στον επόμενο μήνα.
Τι είναι τα θερμοκήπια-κοντέινερ και πώς λειτουργούν
Η βασική φιλοσοφία πίσω από τα θερμοκήπια-κοντέινερ είναι η ανάπτυξη καλλιεργειών σε πλήρως ελεγχόμενο περιβάλλον, χωρίς εξάρτηση από τις εξωτερικές κλιματολογικές συνθήκες. Ένα τυπικό κοντέινερ έχει μήκος 13 μέτρων και αντιστοιχεί σε περίπου μισό στρέμμα συμβατικής θερμοκηπιακής καλλιέργειας, με σημαντικά χαμηλότερο κόστος κατασκευής και λειτουργίας. Η δομή αυτή μπορεί να τοποθετηθεί οπουδήποτε, καθιστώντας την ιδανική τόσο για αστικά όσο και για αγροτικά περιβάλλοντα. Μέσα σε αυτά τα κοντέινερ μπορούν να καλλιεργηθούν λαχανικά, φράουλες, ακόμη και φαρμακευτική κάνναβη, ενώ παράλληλα υπάρχει η δυνατότητα παραγωγής δημητριακών για ζωοτροφές.
Ο δρ. Παπαχατζής εξήγησε ότι η μέθοδος αυτή απαλλάσσει τους παραγωγούς από τις υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις που έχουν τα μεγάλα παραδοσιακά θερμοκήπια. Το κοντέινερ λειτουργεί ως αυτόνομη μονάδα παραγωγής, με συνθήκες που ρυθμίζονται εσωτερικά, εξασφαλίζοντας σταθερή απόδοση ανεξάρτητα από εποχή ή καιρικές συνθήκες. Η τεχνολογία αυτή ανοίγει νέες δυνατότητες για παραγωγούς που δεν διαθέτουν μεγάλες εκτάσεις ή σημαντικό αρχικό κεφάλαιο για επένδυση σε κλασικές θερμοκηπιακές εγκαταστάσεις.
Λύση για κτηνοτρόφους και ζωονόσους
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη χρήση των θερμοκηπίων-κοντέινερ από τους κτηνοτρόφους, ειδικά στη δύσκολη συγκυρία που έχουν δημιουργήσει οι πρόσφατες ζωονόσοι. Όπως τόνισε ο δρ. Παπαχατζής, ένας κτηνοτρόφος μπορεί πλέον να παράγει χορτονομή για τα έγκλειστα ζώα του απευθείας μέσα σε ένα κοντέινερ, τοποθετημένο στον αύλειο χώρο της εκμετάλλευσής του. Αυτό εξαλείφει την ανάγκη εξεύρεσης εξωτερικών πηγών ζωοτροφών σε μια περίοδο που η μεταφορά ζώων και η πρόσβαση σε εξωτερικές βοσκές περιορίζεται λόγω κτηνιατρικών μέτρων.
Η δυνατότητα αυτή αποκτά ιδιαίτερη αξία καθώς οι ζωονόσοι έχουν αναγκάσει πολλούς κτηνοτρόφους να κρατούν τα ζώα τους εγκλεισμένα για παρατεταμένα διαστήματα, δημιουργώντας πρόβλημα επάρκειας ζωοτροφών. Το σύστημα του κοντέινερ δίνει λύση ακριβώς σε αυτό το πρόβλημα, παράγοντας φρέσκα κτηνοτροφικά φυτά σε ελεγχόμενο περιβάλλον, γρήγορα και με χαμηλό κόστος. Έτσι ο πρωτογενής τομέας αποκτά ένα εργαλείο που τον θωρακίζει απέναντι σε κρίσεις όπως οι επιδημίες ζωονόσων.
Το πρόγραμμα Interreg NextMed και οι συνεργαζόμενες χώρες
Το πρόγραμμα υλοποιείται στο πλαίσιο του Interreg NextMed, μιας πρωτοβουλίας που αγκαλιάζει τόσο ευρωπαϊκές όσο και παραμεσογειακές χώρες. Εκτός από την Ελλάδα, που έχει τον ρόλο του συντονιστή, στο πρόγραμμα συμμετέχουν η Ιταλία, η Μάλτα, ο Λίβανος, η Τυνησία και η Τουρκία. Η συνολική χρηματοδότηση ανέρχεται σε 2,3 εκατομμύρια ευρώ και το πρόγραμμα ξεκίνησε επίσημα στα τέλη του περασμένου καλοκαιριού. Η συντονιστική ρόλος της Ελλάδας υπογραμμίζει τη σημαντική θέση που κατέχει το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στη διεθνή γεωπονική έρευνα.
Σύμφωνα με τον δρ. Παπαχατζή, τα αποτελέσματα του προγράμματος αναμένεται να παρουσιαστούν επίσημα μέσα στον επόμενο μήνα, δίνοντας για πρώτη φορά στο ευρύ κοινό και στους επαγγελματίες του κλάδου πλήρη εικόνα των δυνατοτήτων που προσφέρουν τα θερμοκήπια-κοντέινερ. Η πολυεθνική σύνθεση του προγράμματος εξασφαλίζει ότι τα ευρήματα θα αξιοποιηθούν σε διαφορετικά κλίματα και αγροτικά περιβάλλοντα, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα του μεσογειακού αγροτικού τομέα συνολικά.
