Η κινεζική ηλιακή βιομηχανία, που ελέγχει το 80% της παγκόσμιας παραγωγής πάνελ, βρίσκεται σε βαθιά αναταραχή παρά τις ευνοϊκές συνθήκες που θα έπρεπε να ενισχύσουν τον κλάδο. Η ενεργειακή κρίση και οι γεωπολιτικές εντάσεις δεν αρκούν για να σταθεροποιήσουν έναν τομέα που πνίγεται από τρεις μεγάλες πληγές: την υπερφόρτωση του ηλεκτρικού δικτύου, την τεράστια εργοστασιακή υπερπροσφορά και τον αυξανόμενο δυτικό προστατευτισμό. Παράλληλα, η αγορά εργασίας στην Κίνα δέχεται ισχυρές πιέσεις, με εκατομμύρια πολίτες να αναζητούν διέξοδο από τις εξαντλητικές συνθήκες εργασίας.
Τι έγινε: Η τριπλή κρίση της ηλιακής ενέργειας
Η Κίνα είναι ταυτόχρονα ο μεγαλύτερος κατασκευαστής και ο μεγαλύτερος καταναλωτής ηλιακών πάνελ στον κόσμο, αλλά η ανάπτυξη υπήρξε τόσο ραγδαία που ξεπερνά πλέον τη χωρητικότητα του εθνικού ηλεκτρικού δικτύου. Τα ηλιακά πάνελ παράγουν ενέργεια μόνο όταν υπάρχει ηλιοφάνεια, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται ελλείψεις τη νύχτα και σοβαρή υπερπαραγωγή κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η υπερφόρτωση του δικτύου οδήγησε στο συμπέρασμα ότι οι νέες εγκαταστάσεις εντός Κίνας αναμένεται να μειωθούν φέτος κατά 24% έως 43% σε σύγκριση με το 2025. Αυτή η υποχώρηση θα συμπαρασύρει και την παγκόσμια ζήτηση το 2026, σημειώνοντας πτώση για πρώτη φορά μετά από δύο δεκαετίες.
Η υπερπροσφορά αποτελεί το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα. Οι επενδύσεις επιτρέπουν πλέον την παραγωγή πάνω από 1.000 GW ετησίως, ξεπερνώντας κατά πολύ τα 600 GW που εγκαταστάθηκαν παγκοσμίως το 2025. Σύμφωνα με τη BloombergNEF, η ποσότητα αυτή είναι μεγαλύτερη από όσα μπορεί να απορροφήσει η παγκόσμια αγορά. Οι κατασκευαστές επιχείρησαν πέρυσι να ορίσουν ποιοτικές ποσοστώσεις και κατώτατες τιμές, ωστόσο η συνεργασία απέτυχε λόγω παραβιάσεων και φόβων για δημιουργία καρτέλ. Το κινεζικό κράτος, που στο παρελθόν παρείχε φθηνή γη και άτοκα δάνεια, αποσύρει πλέον τη στήριξή του. Από τον Ιούνιο του περασμένου έτους, τα νέα έργα υποχρεούνται να πωλούν ρεύμα σε τιμές αγοράς, χάνοντας τις εγγυημένες επιδοτήσεις.
Για να ανταπεξέλθει το κινεζικό δίκτυο στις νέες συνθήκες, απαιτούνται τεράστιες επενδύσεις σε μπαταρίες και γραμμές μεταφοράς, καθώς και η δημιουργία ευέλικτων μηχανισμών για τον συντονισμό του συστήματος. Οι αλλαγές διευκολύνονται από τη μείωση του κόστους των μπαταριών, αλλά η διαδικασία απαιτεί χρόνο και η ανάπτυξη θα είναι αισθητά πιο αργή από ό,τι στο παρελθόν. Παράλληλα, τοπικές κυβερνήσεις ζητούν την επιστροφή εκατομμυρίων, επιτείνοντας τις οικονομικές πιέσεις στον κλάδο.
Αντιδράσεις: Εργαζόμενοι αναζητούν διέξοδο
Η κρίση δεν αφορά μόνο τα εργοστάσια ηλιακών πάνελ. Η ευρύτερη αγορά εργασίας στην Κίνα βρίσκεται υπό έντονη πίεση, όπως αποκάλυψε ένα αξιοσημείωτο περιστατικό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο Τσούο Σιαογιόνγκ, ιδιοκτήτης αγροκτήματος νότια της Μογγολίας, έδωσε αγγελία για δύο βοσκούς και έλαβε πάνω από 700 αιτήσεις. Η αγγελία συγκέντρωσε 59 εκατομμύρια θεάσεις μέσα σε ώρες στο Weibo, την κινεζική εκδοχή του Χ, αποκαλύπτοντας την εκτεταμένη δυσαρέσκεια για τις συνθήκες εργασίας στις μεγάλες πόλεις. Ανάμεσα στους υποψήφιους ήταν υπάλληλοι από τη Σανγκάη και τη Τσονγκίνγκ, εργάτες εργοστασίων και πρόσφατοι πανεπιστημιακοί απόφοιτοι.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Τζέιμς Γκουό, ενός 21χρονου εργάτη σε εργοστάσιο κατασκευής εμπορευματοκιβωτίων. «Δεν έχεις ιδέα πώς είναι να εργάζεσαι περισσότερες από 13 ώρες την ημέρα, βιδώνοντας βίδες μέχρι να πρηστούν και να γεμίσουν φουσκάλες τα χέρια σου, χωρίς καν να έχεις χρόνο να πας στην τουαλέτα», δήλωσε. Παρόμοια είναι και η στάση της 28χρονης Γου, υπαλλήλου στο ηλεκτρονικό εμπόριο με μηνιαίες αποδοχές 10.000 γουάν — περίπου 1.200 ευρώ. «Θέλω να ξεφύγω από τη ζωή στην πόλη και να σταματήσω να αντιμετωπίζω δύσκολους ανθρώπους», εξήγησε. Οι εργαζόμενοι παραπονιούνται ευρέως για την κουλτούρα του «996», δηλαδή εργασία από τις 9 π.μ. έως τις 9 μ.μ., έξι ημέρες την εβδομάδα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το φαινόμενο που οι Κινέζοι αποκαλούν «κατάρα των 35αρηδων». Μελέτες δείχνουν ότι οι περισσότεροι εργοδότες, αλλά και ο δημόσιος τομέας, παραβλέπουν τους υποψήφιους άνω των 35 ετών. Οι μισοί από τους υποψήφιους βοσκούς ήταν γεννημένοι τη δεκαετία του 1990, σύμφωνα με τον Τσούο, ενώ πολλοί από αυτούς είχαν χρέη ή ήταν εξαντλημένοι από εργασιακές πιέσεις. «Φαίνεται ότι οι απλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να βρουν δουλειά», σχολίασε ο ίδιος.
Τι ακολουθεί: Σκοτεινές προβλέψεις για την αγορά εργασίας
Οι αναλυτές προβλέπουν ότι η αγορά εργασίας στην Κίνα θα επιδεινωθεί περαιτέρω τους επόμενους μήνες. Τα εργοστάσια αντιμετωπίζουν υψηλότερο κόστος λόγω των γεωπολιτικών εντάσεων, ενώ η ταχύτατη υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης απειλεί θέσεις εργασίας σε πολλούς κλάδους. Ένας αριθμός ρεκόρ 12,7 εκατομμυρίων απόφοιτων πανεπιστημίων αναμένεται να εισέλθει στην αγορά εργασίας το καλοκαίρι του 2025, επιδεινώνοντας τον ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες θέσεις. Η θέση του βοσκού που απαιτεί χειμερινές θερμοκρασίες κάτω από -30 βαθμούς Κελσίου και καθημερινή φροντίδα 3.000 προβάτων σε έκταση 20.000 στρεμμάτων φαντάζει, παρόλα αυτά, ελκυστική για εκατοντάδες Κινέζους που αναζητούν διαφυγή από την αστική εξάντληση.
