Ένα νέο εργαλείο προστασίας για τους οικονομικά ευάλωτους πολίτες ετοιμάζεται να μπει σε λειτουργία έως το τέλος του φετινού φθινοπώρου. Ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων θα αγοράζει την κύρια κατοικία όσων αντιμετωπίζουν πτώχευση ή πλειστηριασμό, επιτρέποντάς τους να παραμένουν στο σπίτι τους ως ενοικιαστές με κρατικά επιδοτούμενο μίσθωμα. Ο μηχανισμός αυτός αποτελεί έναν από τους πιο σύνθετους θεσμούς κοινωνικής προστασίας που έχουν σχεδιαστεί τα τελευταία χρόνια στη χώρα, με στόχο να δώσει διέξοδο σε χιλιάδες νοικοκυριά που αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τις υποχρεώσεις τους.
Διαβάστε επίσης: Ο Πιερρακάκης για τον Φορέα Επαναμίσθωσης Ακινήτων
Τι είναι ο Φορέας και πώς λειτουργεί
Ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων θα αποκτά την κύρια κατοικία του οφειλέτη που οδηγείται σε αναγκαστική εκτέλεση ή πτώχευση, αποτρέποντας έτσι την έξωση του ιδιοκτήτη. Ο πολίτης παραμένει στο ακίνητό του καταβάλλοντας μηνιαίο ενοίκιο, το οποίο επιδοτείται από το Κράτος με ποσό που κυμαίνεται από 70 έως 210 ευρώ ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού και τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια. Η περίοδος επαναμίσθωσης μπορεί να διαρκέσει έως 12 χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων ο Φορέας είναι υποχρεωμένος να επαναπωλήσει το ακίνητο στον πολίτη, εφόσον αυτός ανακάμψει οικονομικά και τηρεί τις μισθωτικές του υποχρεώσεις. Το μίσθωμα υπολογίζεται βάσει μαθηματικού τύπου που λαμβάνει υπόψη το Μέσο Επιτόκιο Στεγαστικού Δανείου, το περιθώριο του επενδυτή και την αξία της κατοικίας, ενώ αναθεωρείται ετησίως.
Η ένταξη στον Φορέα θα γίνεται μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας, με κατάθεση των απαραίτητων δικαιολογητικών. Ο οφειλέτης θα πρέπει επίσης να συναινέσει στη διενέργεια αυτοψίας από πλευράς του επενδυτή, ώστε να καταστεί δυνατή η ακριβής αποτίμηση του ακινήτου. Ο Φορέας ειδοποιεί εγγράφως τον οφειλέτη για τις λεπτομέρειες της αυτοψίας, ενώ ο ίδιος ή εκπρόσωπός του δικαιούται να είναι παρών. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, συντάσσεται έκθεση από μηχανικό σχετικά με τυχόν αυθαίρετες κατασκευές, και τα έξοδα της αυτοψίας βαρύνουν αποκλειστικά τον Φορέα. Σε περίπτωση άρνησης αυτοψίας ή διαπίστωσης σοβαρών παραβάσεων που εμποδίζουν τη μεταβίβαση, ο Φορέας έχει το δικαίωμα να απορρίψει την αίτηση.
Τα οφέλη για τον ευάλωτο οφειλέτη
Ο νέος θεσμός παρέχει στους πολίτες μια σειρά από πρακτικά πλεονεκτήματα που δεν υπήρχαν μέχρι σήμερα στο ελληνικό νομικό και κοινωνικό οικοδόμημα. Πρωτίστως, αποτρέπεται η έξωση, καθώς ο οφειλέτης συνεχίζει να διαμένει στην κατοικία του ως μισθωτής, χωρίς να χάσει τη στέγη του. Παράλληλα, η κρατική επιδότηση του ενοικίου διασφαλίζει ότι το μηνιαίο κόστος παραμένει οικονομικά διαχειρίσιμο, ανακουφίζοντας το νοικοκυριό από το βάρος των υποχρεώσεων. Η επιδότηση αυτή κλιμακώνεται ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του νοικοκυριού — από 70 ευρώ για μεμονωμένα άτομα έως 210 ευρώ για μεγαλύτερα νοικοκυριά με συγκεκριμένα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Το πιο σημαντικό στοιχείο του μηχανισμού είναι η δυνατότητα επαναγοράς της κατοικίας. Εφόσον η οικονομική κατάσταση του πολίτη βελτιωθεί είτε κατά τη διάρκεια της δωδεκαετούς περιόδου είτε στη λήξη της, έχει το δικαίωμα να αγοράσει εκ νέου το ακίνητό του από τον Φορέα. Αυτό σημαίνει ότι η απώλεια της κυριότητας δεν είναι οριστική, αλλά προσωρινή, και ο πολίτης διατηρεί ρεαλιστική προοπτική επιστροφής στην ιδιοκτησία, υπό την προϋπόθεση ότι παραμένει συνεπής στις μισθωτικές του υποχρεώσεις. Ο Φορέας, από την πλευρά του, υποχρεούται να δεχτεί την επαναγορά εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, γεγονός που προστατεύει τον πολίτη από αυθαίρετες αποφάσεις.
Τι ακολουθεί
Ο Φορέας Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως το τέλος του φθινοπώρου του 2026, με την ενεργοποίηση της ηλεκτρονικής πλατφόρμας υποβολής αιτήσεων να αποτελεί το βασικό επόμενο βήμα. Οι ενδιαφερόμενοι οφειλέτες θα μπορούν να υποβάλουν αίτηση ηλεκτρονικά, επισυνάπτοντας τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, ενώ η διαδικασία της αυτοψίας θα ξεκινά μετά την αρχική αξιολόγηση. Ο μηχανισμός προβλέπεται να καλύψει σημαντικό αριθμό νοικοκυριών που σήμερα βρίσκονται σε δικαστικές διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης ή πτώχευσης, παρέχοντάς τους ουσιαστική διέξοδο για τη διατήρηση της κύριας κατοικίας τους.
