Ένα πιλοτικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης εγκαθίσταται στον ΗΣΑΠ με στόχο την καταπολέμηση της εισιτηριοδιαφυγής στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Η πρώτη AI κάμερα τοποθετήθηκε στον σταθμό του Περισσού και αποτελεί μέρος ευρύτερου προγράμματος της ΣΤΑΣΥ για τη χαρτογράφηση και αντιμετώπιση του φαινομένου σε συστηματικό επίπεδο. Η κίνηση αυτή έρχεται παράλληλα με την αυστηροποίηση των προστίμων που τέθηκε σε ισχύ από τα τέλη Μαΐου.
Τι κάνουν οι AI κάμερες — και τι δεν κάνουν
Το σύστημα που εγκαταστάθηκε στον Περισσό έχει συγκεκριμένη και καλά ορισμένη αποστολή: καταγράφει επιβάτες που διασχίζουν τις πύλες χωρίς να επικυρώσουν εισιτήριο, εκμεταλλευόμενοι το άνοιγμα των θυρών αμέσως μετά από άλλους επιβάτες. Παράλληλα, εντοπίζει και περιστατικά ανταλλαγής ή διάθεσης εισιτηρίων μεταξύ επιβατών, μια πρακτική που αποτελεί συχνό τρόπο παράκαμψης του ελέγχου. Το σύστημα δεν επιβάλλει πρόστιμα αυτόματα και δεν χρησιμοποιείται για άμεση τιμωρία παραβατών. Ο ρόλος του είναι καθαρά διαγνωστικός και αναλυτικός — να αποτυπώσει την πραγματική έκταση του φαινομένου σε κάθε σταθμό και κάθε ώρα της ημέρας. Τα δεδομένα που θα συγκεντρωθούν από το πιλοτικό πρόγραμμα αναμένεται να αξιοποιηθούν για τον εντοπισμό των «προβληματικών» σταθμών και χρονικών ζωνών, ώστε να ενισχυθεί η παρουσία ελεγκτών εκεί που χρειάζεται περισσότερο.
Νέα πρόστιμα από 30 Μαΐου — αυξήσεις σε όλες τις κατηγορίες
Η εγκατάσταση των AI καμερών δεν έρχεται μεμονωμένη. Από το Σάββατο 30 Μαΐου, το νέο καθεστώς προστίμων για τους επιβάτες χωρίς εισιτήριο στα ΜΜΜ τέθηκε σε ισχύ, με σημαντικές αυξήσεις σε σχέση με ό,τι ίσχυε μέχρι τώρα. Συγκεκριμένα, το βασικό πρόστιμο για επιβάτη χωρίς κανονικό εισιτήριο ανεβαίνει από τα 72 στα 100 ευρώ, ενώ για όσους δικαιούνται μειωμένο εισιτήριο το αντίστοιχο πρόστιμο διαμορφώνεται πλέον στα 50 ευρώ — αύξηση κατά 16 ευρώ σε σχέση με το προηγούμενο πλαίσιο. Ωστόσο, το νέο σύστημα δεν είναι αποκλειστικά τιμωρητικό: προβλέπεται δυνατότητα μείωσης του προστίμου στο μισό, εφόσον ο παραβάτης προμηθευτεί, εντός 10 ημερών από τη βεβαίωση της παράβασης, κάρτα απεριορίστων διαδρομών διάρκειας τουλάχιστον 30 ημερών. Με αυτόν τον τρόπο, η πολιτική επιχειρεί να συνδυάσει την αποτρεπτική λογική με ένα κίνητρο ένταξης στο τακτικό σύστημα μετακίνησης.
Το πλαίσιο και η σημασία του προγράμματος
Η εισιτηριοδιαφυγή στα αστικά Μέσα Μαζικής Μεταφοράς αποτελεί διαχρονικό πρόβλημα που επιβαρύνει τα οικονομικά των δημόσιων μεταφορικών φορέων. Η στροφή στην τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης για τη χαρτογράφησή του σηματοδοτεί μια νέα προσέγγιση που δίνει προτεραιότητα στα δεδομένα και στοχευμένες παρεμβάσεις, αντί για τυχαίους ελέγχους. Το πρόγραμμα της ΣΤΑΣΥ ξεκινά με πιλοτικό χαρακτήρα στον Περισσό, κάτι που σημαίνει ότι τα αποτελέσματα θα αξιολογηθούν πριν αποφασιστεί η ενδεχόμενη επέκτασή του σε άλλους σταθμούς. Η επιλογή αυτού του συγκεκριμένου σταθμού ως σημείου εκκίνησης δεν αποσαφηνίζεται περαιτέρω, πιθανώς όμως συνδέεται με τα χαρακτηριστικά επιβατικής κίνησης της γραμμής. Η συνδυαστική εφαρμογή AI παρακολούθησης και αυξημένων προστίμων δείχνει τη βούληση για συστηματική αντιμετώπιση ενός φαινομένου που ως τώρα αντιμετωπιζόταν κυρίως με σποραδικούς ελέγχους.
