Τέταρτη νύχτα μαζικών διαδηλώσεων έζησαν τα Τίρανα την Τετάρτη 3 Ιουνίου 2026, με χιλιάδες Αλβανούς πολίτες να κατακλύζουν την κεντρική λεωφόρο της πρωτεύουσας και να απαιτούν την ακύρωση του πολυτελούς θέρετρου που υποστηρίζουν ο Τζάρεντ Κούσνερ και η Ιβάνκα Τραμπ σε προστατευόμενη παράκτια ζώνη της χώρας. Το φλαμίνγκο έχει καταστεί το σύμβολο των διαμαρτυριών, με τους πολίτες να κρατούν χάρτινες και φουσκωτές φιγούρες του πουλιού, εκφράζοντας την ανησυχία τους για το περιβάλλον.
Τι έγινε: Από την ανακοίνωση του έργου στις συγκρούσεις
Το 2024, ο Τζάρεντ Κούσνερ, Αμερικανός επενδυτής και γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε μέσω της εταιρείας ιδιωτικών κεφαλαίων του Affinity Partners σχέδια για ανάπτυξη ενός πολυτελούς θέρετρου στη νήσο Σάζαν και στην ακτογραμμή Ζβέρνετς κοντά στην Αυλώνα. Το συγκρότημα, αξίας 1,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων, προβλέπει έως και 10.000 δωμάτια ξενοδοχείου. Τον Ιανουάριο του 2026, ο Κούσνερ επισκέφθηκε το χώρο μαζί με την Ιβάνκα Τραμπ, ενώ νωρίτερα φέτος η Ιβάνκα επέστρεψε αιφνιδιαστικά στην Αλβανία με ομάδα αρχιτεκτόνων. Τον Απρίλιο, ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα επιβεβαίωσε δημόσια ότι οι συζητήσεις για το έργο συνεχίζονταν.
Η κατάσταση κλιμακώθηκε στα τέλη Μαΐου 2026, όταν οι κατασκευαστές περίφραξαν τμήμα του χώρου με συρματοπλέγματα. Η κίνηση αυτή πυροδότησε τις πρώτες άμεσες αντιδράσεις: διαδηλώσεις, συγκρούσεις με ιδιωτικούς φύλακες ασφαλείας, αρκετές συλλήψεις και τη φυλάκιση ενός φύλακα που κατηγορήθηκε για επίθεση και παράνομη κράτηση διαδηλωτή. Παράλληλα, ο εισαγγελέας κατά της διαφθοράς της Αλβανίας ανακοίνωσε ότι διερευνά την ιδιοκτησία και το νομικό καθεστώς της γης, κατάσχοντας περιουσιακά στοιχεία ατόμων που συνδέονται με το έργο. Νέες κινητοποιήσεις έχουν ήδη προγραμματιστεί και στο νότιο τμήμα της χώρας, εκεί όπου ξεκίνησαν οι πρώτες εργασίες.
Η περιοχή που αφορά η ανάπτυξη αποτελεί ένα από τα πιο περιβαλλοντικά ευαίσθητα οικοσυστήματα της Μεσογείου. Στα νερά της ζουν μεσογειακές φώκιες μονάχους-μονάχους, θαλάσσιες χελώνες που φωλιάζουν στις παραλίες, και περισσότερα από 200 είδη πτηνών, πολλά εκ των οποίων απειλούνται με εξαφάνιση — μεταξύ τους φλαμίνγκο και αργυροπελεκάνοι, σύμφωνα με τη BirdLife International. Αμφιλεγόμενες αλλαγές στον αλβανικό νόμο για τις προστατευόμενες περιοχές το 2024 άνοιξαν νομικά τον δρόμο για τουριστικές αναπτύξεις σε τέτοιες ζώνες.
Αντιδράσεις: Ο Ράμα επιμένει, οι διαδηλωτές αρνούνται διάλογο
Ο πρωθυπουργός Έντι Ράμα έχει υπερασπιστεί με σθένος την επένδυση, χαρακτηρίζοντάς την ορόσημο στην πορεία της Αλβανίας από σταλινικό κράτος σε προορισμό πολυτελών διακοπών. Την Τρίτη, πρότεινε συνάντηση με τους διαδηλωτές προκειμένου να βρεθεί διέξοδος στο αδιέξοδο. Ωστόσο, η πρόταση απορρίφθηκε, ενώ ο ίδιος ξεκαθάρισε τη θέση του με ανοιχτές δηλώσεις: «Δεν υπάρχει απολύτως καμία πιθανότητα να σταματήσει η επένδυση όσο είμαι εδώ». Τα πλήθη στην κεντρική λεωφόρο των Τιράνων απάντησαν με πανό που έγραφαν «Η Αλβανία δεν πωλείται» και «Πού θα ζήσουν τώρα;» — το δεύτερο συνοδευόμενο από εικόνες φλαμίνγκο.
Ο Αλεξάντρ Τράιτσε, εκτελεστικός διευθυντής της PPNEA (Προστασία και Διατήρηση του Φυσικού Περιβάλλοντος στην Αλβανία), της παλαιότερης περιβαλλοντικής οργάνωσης της χώρας, κατήγγειλε πλήρη έλλειψη διαφάνειας σε όλα τα στάδια του έργου. «Από την αρχή μέχρι το τέλος υπήρξε πλήρης έλλειψη διαφάνειας», δήλωσε, προσθέτοντας ότι δεν έχει γίνει καμία δημόσια διαβούλευση και δεν έχουν δει δημόσια έγγραφα για τις άδειες. Η PPNEA διατυπώνει συγκεκριμένο αίτημα: αφαίρεση των μπουλντόζων,撤 αποξήλωση του φράχτη και αποκατάσταση των βιοτόπων στην προηγούμενη κατάστασή τους, πριν ξεκινήσει οποιοδήποτε διάλογος.
Ανήσυχοι παραμένουν και οι Έλληνες ομογενείς στη Σβέρνιτσα της Αλβανίας, που επηρεάζονται άμεσα από τις εξελίξεις. Μετά τα επεισόδια και τις δηλώσεις του Ράμα, οι ομογενείς διαμηνύουν ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσουν και δεν θα παραδώσουν τα εδάφη τους. Η τετραήμερη κορύφωση των διαδηλώσεων δείχνει ότι το κίνημα αντίστασης αποκτά ευρύτερη λαϊκή βάση, ξεπερνώντας τα όρια των περιβαλλοντικών οργανώσεων.
Τι ακολουθεί: Το έργο σε νομική και πολιτική δοκιμασία
Η έρευνα του εισαγγελέα κατά της διαφθοράς για το νομικό καθεστώς της γης και οι κατασχέσεις περιουσιακών στοιχείων εισάγουν ένα νέο επίπεδο πολυπλοκότητας για το έργο. Παράλληλα, νέες κινητοποιήσεις έχουν προγραμματιστεί στο νότιο τμήμα της Αλβανίας, όπου βρίσκεται η ίδια η κατασκευαστική ζώνη, αυξάνοντας την πίεση στην κυβέρνηση Ράμα. Το ερώτημα πλέον δεν αφορά μόνο την περιβαλλοντική προστασία, αλλά και την πολιτική βιωσιμότητα ενός έργου που διχάζει βαθιά την αλβανική κοινωνία, λίγο πριν η χώρα προχωρήσει στην ευρωπαϊκή της πορεία.
