Νέα δεδομένα φαίνεται πως διαμορφώνονται στο μακροχρόνιο ζήτημα της συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα κατασκευής των μαχητικών αεροσκαφών F-35, με αφορμή το ταξίδι του Ντόναλντ Τραμπ στην Άγκυρα για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times, το οποίο βασίζεται σε πληροφορίες από τέσσερις ανώτερους αξιωματούχους της αμερικανικής κυβέρνησης, ο Αμερικανός πρόεδρος πρόκειται να ενημερώσει τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ότι είναι πρόθυμος να εγκρίνει την επιστροφή της χώρας του στο πρόγραμμα των stealth μαχητικών. Πρόκειται για μια εξέλιξη που, αν επιβεβαιωθεί, θα αλλάξει ριζικά το τοπίο στις αμυντικές σχέσεις των δύο χωρών μετά από χρόνια εντάσεων.
Διαβάστε επίσης: Ο Κόουλ Άλεν και το βίντεο της επίθεσης στον Τραμπ
Η επίσκεψη του Τραμπ στην Άγκυρα και η Σύνοδος του ΝΑΤΟ
Ο Τραμπ αναμένεται να έχει προσωπική συνάντηση με τον Ερντογάν στο περιθώριο της συνόδου, οι εργασίες της οποίας ξεκινούν το βράδυ. Παρότι δεν έχουν διευκρινιστεί ακόμη οι λεπτομέρειες του σχεδίου, οι πηγές των New York Times εκτιμούν πως ο Αμερικανός πρόεδρος αναμένεται τουλάχιστον να εκφράσει δημόσια την πρόθεσή του να προχωρήσει στην παράδοση των μαχητικών στην Τουρκία. Ωστόσο, παραμένει άγνωστο πότε ακριβώς θα μπορούσε να υλοποιηθεί μια τέτοια κίνηση, καθώς υπάρχουν σοβαρά νομικά και κοινοβουλευτικά εμπόδια που πρέπει πρώτα να ξεπεραστούν. Ο Λευκός Οίκος, πάντως, έχει κρατήσει μέχρι στιγμής σιγή ιχθύος, αρνούμενος να σχολιάσει το δημοσίευμα.
Το ιστορικό της ρήξης λόγω των S-400
Η υπόθεση έχει τις ρίζες της στο 2019, όταν η Τουρκία προχώρησε στην αγορά του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400, μια απόφαση που προκάλεσε βαθιά ρήγματα στις σχέσεις της με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η Ουάσιγκτον θεώρησε ότι το ρωσικό σύστημα αποτελούσε απειλή για την ασφάλεια και την τεχνολογική προστασία των F-35, με αποτέλεσμα να αποκλείσει την Άγκυρα από το πρόγραμμα και να επιβάλει κυρώσεις. Το Κογκρέσο, μάλιστα, ψήφισε νομοθεσία που απαγορεύει ρητά την πώληση των μαχητικών στην Τουρκία όσο τα S-400 παραμένουν σε υπηρεσία, θεωρώντας πως η συνύπαρξή τους με τα αμερικανικά αεροσκάφη θέτει σε κίνδυνο ευαίσθητα τεχνολογικά μυστικά.
Ο ρόλος του Βανς και το νομικό αγκάθι του 2020
Παρά τις τεταμένες σχέσεις, ο Ερντογάν φέρεται να ανήκει στους ηγέτες που ο Τραμπ θαυμάζει περισσότερο. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς είχε αποκαλύψει πρόσφατα πως ο Τραμπ έχει ήδη δώσει εντολή στους συνεργάτες του να αναζητήσουν τρόπο ώστε ο Τούρκος πρόεδρος να αποκτήσει επιτέλους τα μαχητικά που επιδιώκει εδώ και χρόνια. Το εμπόδιο, όμως, παραμένει ο νόμος που ψήφισε το Κογκρέσο το 2020, ο οποίος απαγορεύει την πώληση F-35 στην Τουρκία εκτός αν η αμερικανική κυβέρνηση πιστοποιήσει επισήμως ότι η χώρα δεν διαθέτει πια τα ρωσικά S-400. Οι παρασκηνιακές επαφές μεταξύ στελεχών εθνικής ασφάλειας των δύο πλευρών, που διαρκούν εβδομάδες, φαίνεται πως στοχεύουν ακριβώς στην εξεύρεση μιας φόρμουλας που θα επιτρέψει να ξεπεραστεί αυτό το αδιέξοδο.
Αν και οι διμερείς σχέσεις έχουν βελτιωθεί αισθητά κατά τη διάρκεια της προεδρίας Τραμπ, το ζήτημα των F-35 παραμένει ένα από τα πιο ακανθώδη σημεία τριβής ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Άγκυρα. Η επικείμενη συνάντηση στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ αναμένεται να δείξει αν οι δύο πλευρές είναι πράγματι έτοιμες να προχωρήσουν σε μια οριστική λύση, ή αν το θέμα θα συνεχίσει να εκκρεμεί για ακόμη ένα διάστημα, εν αναμονή των απαραίτητων νομικών διευθετήσεων.
