Η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή παρουσίασε σήμερα, 4 Ιουνίου 2026, τα πρώτα διαθέσιμα στοιχεία από την εφαρμογή της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ) κατά της αθέμιτης κερδοφορίας, που τέθηκε σε ισχύ στις 11 Μαρτίου. Τα δεδομένα αφορούν τις 63 βασικές κατηγορίες προϊόντων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του μέτρου και αποκαλύπτουν σαφή μεταστροφή στη συμπεριφορά της αγοράς. Οι ανατιμήσεις μειώθηκαν 50,3 φορές και οι υποτιμήσεις αυξήθηκαν 67 φορές μετά την εφαρμογή της πράξης. Η Αρχή αξιολόγησε τα αποτελέσματα ως απόδειξη ότι το νομοθετικό πλαίσιο λειτουργεί ως μηχανισμός συμμόρφωσης και αποτροπής υπερβάσεων περιθωρίου κέρδους.
Τι έγινε: Ανατιμήσεις 50 φορές λιγότερες μετά την ΠΝΠ αθέμιτης κερδοφορίας
Τα νούμερα που παρουσίασε η Αρχή αποτυπώνουν εντυπωσιακή αντιστροφή στην κατεύθυνση των τιμών. Κατά την περίοδο Οκτωβρίου 2025 – Μαρτίου 2026, πριν την εφαρμογή της ΠΝΠ, καταγράφονταν κατά μέσο όρο 881 ανατιμήσεις ανά μήνα στις κατηγορίες που καλύπτει το μέτρο. Μετά την εφαρμογή του, κατά τους μήνες Απρίλιο – Μάιο 2026, ο αριθμός αυτός κατακρημνίστηκε στις 17,5 ανατιμήσεις ανά μήνα, δηλαδή 50,3 φορές λιγότερες. Ταυτόχρονα, οι μειώσεις τιμών κινήθηκαν προς την αντίθετη κατεύθυνση: από 27 υποτιμήσεις ανά μήνα προ ΠΝΠ, η αγορά πέρασε σε 1.808 μειώσεις ανά μήνα μετά την εφαρμογή, σημειώνοντας αύξηση 67 φορές. Η Αρχή χαρακτήρισε τα ευρήματα αυτά ως σαφή ένδειξη ότι οι επιχειρήσεις στις κατηγορίες της ΠΝΠ εμφανίζονται πλέον πολύ συγκρατημένες στις τιμολογιακές τους αποφάσεις.
Ο μηχανισμός ελέγχου που εφαρμόζει η Αρχή δεν λειτουργεί ως οριζόντιο πάγωμα τιμών, αλλά ως στοχευμένη αξιολόγηση κάθε επιχείρησης ξεχωριστά. Ο έλεγχος γίνεται ανά επιχείρηση και ανά κωδικό προϊόντος, με βάση τη σύγκριση του μικτού περιθωρίου κέρδους με το αντίστοιχο της περιόδου αναφοράς 2025. Αυτό σημαίνει ότι κάθε επιχείρηση αξιολογείται με βάση τα δικά της ιστορικά στοιχεία και όχι με ένα ενιαίο ποσοστό που εφαρμόζεται σε ολόκληρη την αγορά. Η διαδικασία ελέγχου περιλαμβάνει εντοπισμό κατηγοριών και κωδικών με αποκλίσεις, αίτηση αναλυτικών δεδομένων από τις επιχειρήσεις, σύγκριση των περιόδων αναφοράς και ελέγχου, υπολογισμό του μικτού περιθωρίου κέρδους, και τελικά επιβολή κυρώσεων μόνο όπου τεκμηριώνεται παράβαση. Η μεθοδολογία αυτή αποσκοπεί στο να μη δημιουργεί στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό, εστιάζοντας αποκλειστικά εκεί που υπάρχει αποδεδειγμένη αθέμιτη κερδοφορία.
Αντιδράσεις και πλαίσιο: Η αγορά ανταποκρίνεται στη διαφάνεια
Η Ανεξάρτητη Αρχή αξιολόγησε θετικά τα πρώτα αποτελέσματα, τονίζοντας ότι η αγορά ανταποκρίνεται όταν υπάρχουν νομοθετικό πλαίσιο, έλεγχος και διαφάνεια. Η Αρχή δεσμεύτηκε να συνεχίσει να παρεμβαίνει όπου απαιτείται, με διπλό στόχο: την προστασία του καταναλωτή και τη λειτουργία της αγοράς με όρους υγιούς ανταγωνισμού. Ωστόσο, φρόντισε να διευκρινίσει ότι τα θετικά ευρήματα δεν ισοδυναμούν με μηδενισμό του πληθωρισμού τροφίμων συνολικά. Ο γενικός δείκτης τροφίμων επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες εκτός του πεδίου εφαρμογής της ΠΝΠ, και τα αποτελέσματα αφορούν αποκλειστικά τις 63 κατηγορίες που υπάγονται στο μέτρο.
Παράλληλα, η Αρχή επισήμανε ότι ο γενικός δείκτης τροφίμων επηρεάζεται από παράγοντες όπως τα νωπά προϊόντα, η εποχικότητα και τα διεθνή κόστη παραγωγής και εφοδιαστικής αλυσίδας. Κατηγορίες που δεν εμπίπτουν στην ΠΝΠ συνεχίζουν να ακολουθούν τις δικές τους τάσεις, ανεπηρέαστες από τον μηχανισμό ελέγχου. Η διαφορά της ΠΝΠ από γενικευμένα μέτρα ελέγχου τιμών έγκειται ακριβώς στη στοχευμένη φύση της: επιδρά εκεί που υπάρχει τεκμηριωμένη αθέμιτη κερδοφορία, χωρίς να επεκτείνεται αδιάκριτα σε ολόκληρη την αγορά. Σύμφωνα με την Αρχή, η αποτρεπτική λειτουργία του νομοθετικού πλαισίου εκδηλώθηκε από τους πρώτους μήνες εφαρμογής, γεγονός που το καθιστά εργαλείο πρόληψης και όχι μόνο τιμωρίας.
Τι ακολουθεί: Συνεχής παρέμβαση από την Αρχή
Η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή ανακοίνωσε ότι θα συνεχίσει να παρεμβαίνει όπου απαιτείται, διατηρώντας σε πλήρη λειτουργία τον μηχανισμό εποπτείας. Ο στόχος της Αρχής παραμένει σταθερός: η προστασία του καταναλωτή και η διασφάλιση υγιούς ανταγωνισμού στις αγορές που καλύπτονται από την ΠΝΠ κατά αθέμιτης κερδοφορίας. Οι επόμενοι έλεγχοι θα ακολουθούν την ίδια αποδεδειγμένη μεθοδολογία, με βάση στοιχεία και τεκμηρίωση, και κυρώσεις μόνο εκεί που υπάρχει αποδεδειγμένη παράβαση. Τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι η αγορά ανταποκρίνεται στον συνδυασμό νομοθετικής παρέμβασης, συστηματικής εποπτείας και διαφάνειας.
