Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έθεσε σήμερα, 4 Ιουνίου 2026, σε δημόσια διαβούλευση το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη βιομηχανία και την εφοδιαστική αλυσίδα. Το νέο ΕΧΠ αντικαθιστά το πλαίσιο του 2008 και φιλοδοξεί να αναμορφώσει τον τρόπο ανάπτυξης των παραγωγικών δραστηριοτήτων στη χώρα. Κεντρική κατεύθυνση είναι η σταδιακή μετάβαση από τη διάσπαρτη και άναρχη εγκατάσταση σε οργανωμένες μορφές χωροθέτησης, με σαφέστερους κανόνες και καλύτερη περιβαλλοντική συμβατότητα. Πρόκειται για ένα σύγχρονο χωρικό σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης, προσαρμοσμένο στις νέες οικονομικές, ενεργειακές και γεωπολιτικές συνθήκες.
Τι αλλάζει με το νέο χωροταξικό πλαίσιο βιομηχανίας
Το ισχύον χωροταξικό πλαίσιο του 2008 σχεδιάστηκε σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες, πριν από τις μεγάλες αναταράξεις που διαμόρφωσαν τη σημερινή παγκόσμια οικονομία. Τις τελευταίες δεκαετίες, η ενεργειακή κρίση, οι διαταραχές στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες, η επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης και η ανάγκη για στρατηγική αυτονομία έχουν ανατρέψει τα παλαιά δεδομένα. Η Ελλάδα και η Ευρώπη αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις που αφορούν την ενεργειακή ασφάλεια, τις κρίσιμες πρώτες ύλες, τον τεχνολογικό μετασχηματισμό και την ανάγκη μεγαλύτερης παραγωγικής ανθεκτικότητας. Μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, η βιομηχανία και η εφοδιαστική αλυσίδα δεν αντιμετωπίζονται πλέον αποσπασματικά, αλλά ως κρίσιμες υποδομές οικονομικής ανταγωνιστικότητας και εθνικής ασφάλειας.
Κεντρική καινοτομία του νέου πλαισίου είναι η οργανωμένη χωροθέτηση της βιομηχανικής και εφοδιαστικής δραστηριότητας. Το νέο ΕΧΠ δίνει προτεραιότητα στους οργανωμένους υποδοχείς, στα επιχειρηματικά πάρκα και στις περιοχές με θεσμοθετημένες χρήσεις γης. Στόχος είναι η καλύτερη οργάνωση της παραγωγικής δραστηριότητας, η μείωση των συγκρούσεων χρήσεων, η περιβαλλοντική εξυγίανση και η δημιουργία σαφέστερων χωρικών κανόνων. Η μεγάλη αλλαγή έγκειται στην απεμπλοκή από το μοντέλο της διάσπαρτης εκτός σχεδίου εγκατάστασης, το οποίο κυριάρχησε για δεκαετίες και δημιούργησε χωρικές ασυνέπειες και περιβαλλοντικά προβλήματα.
Για πρώτη φορά, το νέο πλαίσιο εντάσσει οργανικά την εφοδιαστική αλυσίδα ως αναπόσπαστο τμήμα του παραγωγικού συστήματος. Η παραγωγή, η αποθήκευση, οι μεταφορές, τα logistics, τα εμπορευματικά κέντρα, οι λιμένες και οι αλυσίδες διανομής αντιμετωπίζονται πλέον ως αλληλένδετα στοιχεία της σύγχρονης οικονομίας. Ο χωρικός σχεδιασμός δεν αφορά μόνο τη μεμονωμένη εγκατάσταση μονάδων, αλλά συνολικά την οργάνωση των αλυσίδων παραγωγής και διακίνησης. Αυτή η ολιστική προσέγγιση αντικατοπτρίζει τη σύγχρονη πραγματικότητα, όπου μια ανταγωνιστική βιομηχανία δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς αποτελεσματικό δίκτυο υποστήριξης.
Βιώσιμη ανάπτυξη και στρατηγική ανθεκτικότητα ως κύρια ζητούμενα
Το νέο ΕΧΠ ενσωματώνει τη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τη βιώσιμη βιομηχανική ανάπτυξη, τις κρίσιμες πρώτες ύλες, την ασφάλεια εφοδιασμού και την ενεργειακή ασφάλεια. Η περιβαλλοντική βιωσιμότητα και η παραγωγική ανάπτυξη δεν αντιμετωπίζονται ως αντικρουόμενοι στόχοι, αλλά ως παράλληλες προτεραιότητες που μπορούν να προχωρήσουν ταυτόχρονα. Αυτή η ισορροπία αποτελεί ουσιαστική αλλαγή σε σχέση με παλαιότερες προσεγγίσεις που συχνά αντιπαρέθεταν οικονομικά και περιβαλλοντικά συμφέροντα. Το υπουργείο επιδιώκει να καταδείξει ότι η σύγχρονη βιομηχανία μπορεί να αναπτυχθεί με σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον και τις τοπικές κοινωνίες.
Η βιομηχανία και η εφοδιαστική αλυσίδα αντιμετωπίζονται στο νέο πλαίσιο ως κρίσιμες υποδομές οικονομικής και γεωοικονομικής ανθεκτικότητας. Αυτή η θεώρηση συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις, καθώς οι διαταραχές στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες ανέδειξαν την ευπάθεια οικονομιών χωρίς ισχυρή παραγωγική βάση. Η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, ιδιαίτερα στους τομείς της ενέργειας και των κρίσιμων πρώτων υλών, αποτυπώνεται πλέον και στον χωρικό σχεδιασμό. Το νέο ΕΧΠ αντιμετωπίζει τη βιομηχανία ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας και όχι μόνο ως οικονομική δραστηριότητα.
Παράλληλα, το νέο πλαίσιο στοχεύει στη δημιουργία σύγχρονων παραγωγικών υποδομών που θα μπορούν να υποστηρίξουν τον τεχνολογικό μετασχηματισμό της ελληνικής βιομηχανίας. Η ψηφιοποίηση, η αυτοματοποίηση και η ενεργειακή απόδοση απαιτούν νέες χωρικές ρυθμίσεις, διαφορετικές από αυτές που σχεδιάστηκαν για το βιομηχανικό μοντέλο του προηγούμενου αιώνα. Οι οργανωμένοι υποδοχείς και τα επιχειρηματικά πάρκα που προωθεί το νέο πλαίσιο μπορούν να παρέχουν κατάλληλες συνθήκες για επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας, με κοινές υποδομές, ευέλικτη θεσμική οργάνωση και βελτιωμένη περιβαλλοντική συμβατότητα.
Η δημόσια διαβούλευση και τα επόμενα βήματα
Η δημόσια διαβούλευση που ξεκίνησε σήμερα δίνει τη δυνατότητα σε φορείς, επιχειρήσεις, τοπικές κοινωνίες και πολίτες να καταθέσουν τις απόψεις τους για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επιδιώκει να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο με ευρεία αποδοχή, που θα απαντά στις πραγματικές ανάγκες της παραγωγικής οικονομίας. Η διαβούλευση αποτελεί ουσιαστικό βήμα πριν από την τελική νομοθετική κατοχύρωση του νέου ΕΧΠ. Το αποτέλεσμα της διαδικασίας θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το χωρικό τοπίο της ελληνικής βιομηχανίας για τα επόμενα χρόνια, καθώς το νέο χωροταξικό πλαίσιο βιομηχανίας αναμένεται να ισχύσει για τουλάχιστον μια δεκαετία.
