Πράσινο φως στην πρόωρη αποπληρωμή δανείων ύψους 6,94 δισ. ευρώ από το πρώτο μνημόνιο έδωσαν σήμερα τα Διοικητικά Συμβούλια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF). Η απόφαση αφορά δάνεια της Ελληνικής Δανειακής Διευκόλυνσης (GLF) που κανονικά θα έληγαν το 2029 και κατά την περίοδο 2033-2035. Οι δύο ευρωπαϊκοί μηχανισμοί χορήγησαν στην Ελλάδα εξαίρεση από την υποχρέωση αναλογικής πρόωρης αποπληρωμής, επιτρέποντάς της να εξοφλήσει μέρος των μνημονιακών χρεών χωρίς πρόσθετο δημοσιονομικό βάρος. Πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη πρόωρη αποπληρωμή δανείων του GLF που έχει πραγματοποιήσει η Ελλάδα έως σήμερα.
Ποια δάνεια αποπληρώνονται και πώς δομείται η συναλλαγή
Η σημερινή απόφαση αφορά την πρόωρη αποπληρωμή δανείων του Greek Loan Facility (GLF), που αποτελούσε τον πυρήνα του πρώτου προγράμματος οικονομικής στήριξης της Ελλάδας. Το πρόγραμμα είχε συμφωνηθεί τον Μάιο του 2010 και περιλάμβανε διμερή δάνεια από 14 χώρες της Ευρωζώνης συνολικού ύψους 52,9 δισ. ευρώ. Από το συνολικό αυτό ποσό παραμένουν ανεξόφλητα 26,3 δισ. ευρώ, ενώ η τρέχουσα αποπληρωμή καλύπτει δάνεια ύψους 6,94 δισ. ευρώ που είχαν αρχικά προβλεφθεί να λήξουν το 2029 και κατά την περίοδο 2033-2035. Η απόφαση ελήφθη έπειτα από επίσημο αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης προς τους δύο μηχανισμούς.
Βάσει των δανειακών συμβάσεων που είχε υπογράψει η Ελλάδα με τον ESM και τον EFSF, κάθε πρόωρη αποπληρωμή προς τους δανειστές του GLF ενεργοποιούσε αυτόματα αντίστοιχη υποχρέωση αποπληρωμής και προς τους δύο ευρωπαϊκούς μηχανισμούς. Για να αποφευχθεί αυτό το επιπλέον δημοσιονομικό βάρος, η ελληνική κυβέρνηση ζήτησε και πέτυχε τη χορήγηση εξαιρέσεων (waivers). Τα Διοικητικά Συμβούλια ESM και EFSF αποδέχθηκαν το αίτημα, απαλλάσσοντας την Ελλάδα από την υποχρέωση αναλογικής πρόωρης αποπληρωμής. Η χορήγηση των εξαιρέσεων σημαίνει πρακτικά ότι η χώρα εξοφλεί τους δανειστές του GLF χωρίς να ενεργοποιείται αλυσιδωτά η αποπληρωμή και προς τον ESM και τον EFSF.
Παράλληλα, το Διοικητικό Συμβούλιο του ESM ενέκρινε τη χρήση κεφαλαίων από τον ειδικό λογαριασμό ταμειακού αποθέματος (cash buffer), ο οποίος είχε δημιουργηθεί κατά την ολοκλήρωση του προγράμματος προσαρμογής, για τη μερική χρηματοδότηση της αποπληρωμής. Μετά την ολοκλήρωση της συναλλαγής, τα κεφάλαια που τηρούνταν σε αυτόν τον λογαριασμό θα έχουν εξαντληθεί πλήρως. Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ελλάδα προχωρά σε κινήσεις αυτού του τύπου: μια αντίστοιχη πρόωρη αποπληρωμή δανείων του GLF είχε πραγματοποιηθεί το 2025, ενώ τα δάνεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) είχαν εξοφληθεί πλήρως το 2022, δύο ολόκληρα χρόνια νωρίτερα από το αρχικό χρονοδιάγραμμα.
Γκραμένια: «Θετικό μήνυμα στις χρηματοπιστωτικές αγορές»
Ο Διευθύνων Σύμβουλος του ESM και CEO του EFSF, Πιερ Γκραμένια, υποδέχθηκε με θετικά σχόλια τη σημερινή απόφαση. «Η Ελλάδα συνεχίζει να σημειώνει σταθερή πρόοδο στην ενίσχυση της οικονομίας της. Αυτή η πρόσθετη πρόωρη αποπληρωμή προς τους δανειστές του GLF – η δεύτερη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα – στέλνει ένα επιπλέον θετικό μήνυμα στις χρηματοπιστωτικές αγορές, μειώνει τον κίνδυνο επιτοκίου για την Ελλάδα και βελτιώνει τη διάρθρωση του χρέους της», δήλωσε χαρακτηριστικά. Ο Γκραμένια πρόσθεσε ότι τόσο ο ESM όσο και ο EFSF παραμένουν προσηλωμένοι στη στήριξη των ελληνικών αρχών για την προώθηση της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης και της βιωσιμότητας του δημόσιου χρέους.
Η σημασία της κίνησης για τα ελληνικά δημοσιονομικά είναι πολλαπλή. Η πρόωρη αποπληρωμή ακριβότερων δανείων μειώνει άμεσα τον κίνδυνο επιτοκίων για τη χώρα, απαλλάσσοντάς την από υποχρεώσεις που εκτείνονταν έως το 2035. Ταυτόχρονα, η βελτίωση της διάρθρωσης του χρέους ενισχύει τη δημοσιονομική εικόνα της Ελλάδας στις διεθνείς αγορές. Η πρόωρη εξόφληση των δανείων του πρώτου μνημονίου λειτουργεί ως απτή απόδειξη ότι η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε ανοδική τροχιά μετά από μια δεκαετία δύσκολων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και δημοσιονομικής προσαρμογής.
Η χορήγηση των εξαιρέσεων από τον ESM και τον EFSF αντικατοπτρίζει την εμπιστοσύνη των ευρωπαϊκών θεσμών στη διαχείριση του δημόσιου χρέους από την ελληνική κυβέρνηση. Η επιτυχής διαπραγμάτευση των waivers επέτρεψε στη χώρα να προχωρήσει στην αποπληρωμή 6,94 δισ. ευρώ χωρίς να ενεργοποιηθεί παράλληλα η υποχρέωση εξόφλησης και προς τους δύο ευρωπαϊκούς μηχανισμούς. Η αξιοποίηση του ειδικού ταμειακού αποθέματος για τη μερική χρηματοδότηση της συναλλαγής δείχνει ότι η Ελλάδα αξιοποιεί στρατηγικά τα αποθεματικά της, ολοκληρώνοντας ταυτόχρονα ένα κεφάλαιο από τα δύσκολα χρόνια των μνημονίων.
