Νέο αυστηρό καθεστώς κυρώσεων για φοροδιαφυγή θέτει σε εφαρμογή η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), με αναστολές λειτουργίας επιχειρήσεων που ξεκινούν από 48 ώρες και φτάνουν έως και 24 μήνες για τις πιο σοβαρές παραβάσεις. Η απόφαση Α 1115/2026, που υπογράφει ο διοικητής της ΑΑΔΕ Γιώργος Πιτσιλής, τέθηκε σε ισχύ άμεσα και φέρνει ουσιαστικές αλλαγές στο πλαίσιο κυρώσεων. Για πρώτη φορά, η νέα απόφαση εντάσσει στον κύκλο των κυρώσεων και τους παρόχους ηλεκτρονικής τιμολόγησης, τις εταιρείες λογισμικού και τους τεχνικούς που υποστηρίζουν παράνομες παρεμβάσεις σε φορολογικούς μηχανισμούς. Παράλληλα, κλείνουν τα «παράθυρα» αποφυγής κυρώσεων μέσω αλλαγής νομικής μορφής ή μεταβίβασης επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Τι αλλάζει στα λουκέτα της ΑΑΔΕ για φοροδιαφυγή
Ένα από τα κεντρικά στοιχεία της νέας απόφασης είναι η αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των κυρώσεων. Μέχρι τώρα, η επιβολή «λουκέτου» εξαρτιόταν κυρίως από τον αριθμό των αποδείξεων που δεν εκδόθηκαν. Με τη νέα ρύθμιση, κρίσιμο παράγοντα αποτελεί και η αξία των αποκρυφθέντων συναλλαγών: αν η αποκρυβείσα αξία υπερβαίνει τα 500 ευρώ, οι κυρώσεις ενεργοποιούνται ανεξάρτητα από τον αριθμό των παραστατικών. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μία μόνο απόδειξη αξίας πάνω από 500 ευρώ που δεν εκδόθηκε μπορεί να οδηγήσει σε αναστολή λειτουργίας. Το ίδιο κριτήριο ισχύει και για τη μη διαβίβαση στοιχείων στο πληροφοριακό σύστημα των Φορολογικών Ηλεκτρονικών Μηχανισμών (ΦΗΜ) της ΑΑΔΕ.
Το σύστημα των ποινών διαρθρώνεται σε τρία κλιμακούμενα επίπεδα. Η πρώτη σοβαρή παράβαση — είτε μη έκδοση άνω των 10 αποδείξεων είτε απόκρυψη άνω των 500 ευρώ — οδηγεί σε άμεση αναστολή λειτουργίας για 48 ώρες, με επιτόπια σφράγιση της επιχείρησης. Αν η ίδια παράβαση επαναληφθεί μέσα στο ίδιο ή το επόμενο φορολογικό έτος, το «λουκέτο» ανεβαίνει σε 96 ώρες, ενώ το κατώτατο όριο μειώνεται πλέον σε μόλις 3 παραστατικά. Σε νέα υποτροπή εντός δύο φορολογικών ετών, η αναστολή φτάνει τις 10 ημέρες, με τα ίδια κριτήρια να ισχύουν για κάθε επόμενη παράβαση. Ακόμα αυστηρότερες είναι οι κυρώσεις για επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν παραποιημένους φορολογικούς μηχανισμούς — τις γνωστές «πειραγμένες» ταμειακές μηχανές — με αναστολή λειτουργίας από 2 έως 12 μήνες.
Σε ό,τι αφορά τη διαδικασία εκτέλεσης, η νέα απόφαση εισάγει σαφείς διαφοροποιήσεις ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης. Στην πρώτη παράβαση, η σφράγιση γίνεται επιτόπου και χωρίς καθυστέρηση. Ωστόσο, στις περιπτώσεις υποτροπής — για τα «λουκέτα» των 96 ωρών ή 10 ημερών — η αναστολή δεν μπορεί να ξεκινήσει πριν παρέλθουν δύο ημερολογιακές ημέρες από την επίδοση της πράξης και της έγγραφης ειδοποίησης. Η πρόβλεψη αυτή διασφαλίζει τη δυνατότητα ακρόασης του ελεγχόμενου πριν από την εκτέλεση του μέτρου. Κοινοποιείται επίσης στον υπόχρεο σημείωμα διαπιστώσεων ελέγχου, στο οποίο αναγράφεται ρητά ότι οι διαπιστωθείσες παραβάσεις μπορούν να επισύρουν αναστολή λειτουργίας.
Πάροχοι λογισμικού στο στόχαστρο και κλείσιμο «παραθύρων»
Η νέα απόφαση επεκτείνει για πρώτη φορά την ευθύνη πέρα από τις επιχειρήσεις που φοροδιαφεύγουν. Πλέον, στο στόχαστρο της ΑΑΔΕ μπαίνουν και οι πάροχοι υπηρεσιών ηλεκτρονικής έκδοσης στοιχείων, οι εταιρείες λογισμικού, οι μεταπωλητές και οι τεχνικοί που παρέχουν υποστήριξη σε παράνομες παρεμβάσεις σε φορολογικούς ηλεκτρονικούς μηχανισμούς. Οι εταιρείες λογισμικού ή τεχνικής υποστήριξης που εμπλέκονται σε τέτοιες πρακτικές αντιμετωπίζουν «λουκέτο» από 3 έως 24 μήνες. Η διάταξη αυτή αλλάζει τη λογική του ελέγχου: η αρχή δεν στρέφεται πλέον μόνον εναντίον εκείνου που φοροδιαφεύγει, αλλά και εναντίον εκείνου που παρέχει τα εργαλεία για τη φοροδιαφυγή.
Η νέα απόφαση κλείνει επίσης τα «παράθυρα» αποφυγής κυρώσεων μέσω εταιρικών μετασχηματισμών. Μέχρι τώρα, ορισμένες επιχειρήσεις απέφευγαν τα «λουκέτα» αλλάζοντας νομική μορφή, κηρύσσοντας διακοπή εργασιών ή δημιουργώντας νέο εταιρικό σχήμα. Με τη νέα ρύθμιση, η αναστολή λειτουργίας μπορεί να επιβληθεί κανονικά εφόσον συνεχίζεται η ίδια δραστηριότητα στον ίδιο χώρο και συμμετέχουν τα ίδια ή συνδεόμενα πρόσωπα. Ουσιαστικά, η αρχή «ακολουθεί» τη δραστηριότητα και τους ανθρώπους, και όχι αποκλειστικά τη νομική οντότητα. Η ρύθμιση αυτή αποτρέπει την «αναγέννηση» επιχειρήσεων υπό νέο νομικό πρόσωπο με μόνο στόχο την αποφυγή των κυρώσεων.
Η απόφαση Α 1115/2026 του διοικητή Γιώργου Πιτσιλή προβλέπει επίσης αναλυτική διαδικασία κοινοποίησης των αποτελεσμάτων του φορολογικού ελέγχου. Το σημείωμα διαπιστώσεων που κοινοποιείται στον υπόχρεο αναφέρει ρητά ποιες πράξεις ενδέχεται να επισύρουν αναστολή λειτουργίας, διασφαλίζοντας τα δικαιώματα ακρόασης πριν από την εκτέλεση του μέτρου. Η νέα ρύθμιση καλύπτει πλήθος παραβάσεων: μη έκδοση ή ανακριβή έκδοση παραστατικών, μη διαβίβαση στοιχείων λιανικής στην ΑΑΔΕ, παραβίαση φορολογικών ηλεκτρονικών μηχανισμών, αλλά και άρνηση ή παρεμπόδιση φορολογικού ελέγχου.
