Τα πρόστιμα που επέβαλε πρόσφατα η Ευρωπαϊκή Ένωση σε δύο κολοσσούς της τεχνολογίας, τη Google και την Alibaba, επαναφέρουν στο προσκήνιο το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο οι Βρυξέλλες υπολογίζουν τα ποσά αυτά. Οι κυρώσεις, ύψους εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, εντάσσονται στο ευρύτερο ρυθμιστικό πλαίσιο της Ένωσης απέναντι στις λεγόμενες Big Tech εταιρείες. Το ζήτημα απασχολεί πλέον όχι μόνο την Ευρώπη, αλλά και τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, καθώς οι ερμηνείες για τη φύση αυτών των προστίμων διίστανται. Σύμφωνα με δημοσίευμα του αμερικανικού μέσου Politico, για κάποιους πρόκειται για τυπική εφαρμογή της νομοθεσίας, ενώ για άλλους μοιάζει περισσότερο με εργαλείο πολιτικής πίεσης.
Διαβάστε επίσης: Η Wall Street σε αγωνία ενόψει Fed και αποτελεσμάτων Big Tech
Τα πρόστιμα σε Google και Alibaba
Μέσα στην ίδια εβδομάδα, η Google βρέθηκε αντιμέτωπη με πρόστιμο ύψους 890 εκατομμυρίων ευρώ για παραβίαση του Digital Markets Act, του κανονισμού που ρυθμίζει τη λειτουργία των ψηφιακών αγορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, η Alibaba κλήθηκε να πληρώσει πρόστιμο 550 εκατομμυρίων ευρώ, καθώς οι ευρωπαϊκές αρχές έκριναν ότι δεν είχε ασκήσει επαρκή έλεγχο για παράνομα και επιβλαβή προϊόντα στην πλατφόρμα της, την AliExpress. Τα δύο αυτά ποσά, αν και εντυπωσιακά για τον μέσο πολίτη, δεν αποτελούν τα υψηλότερα που έχει επιβάλει ποτέ η Ένωση σε εταιρείες τεχνολογίας.
Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ήδη επικυρώσει στο παρελθόν πρόστιμο ύψους 4,1 δισεκατομμυρίων ευρώ κατά της Google, για κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της μέσω του λειτουργικού συστήματος Android. Αντίστοιχα, η Meta είχε δεχθεί πρόστιμο 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ στο πλαίσιο του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων. Οι δύο αυτές υποθέσεις δείχνουν ότι η Κομισιόν διαθέτει ήδη μεγάλη εμπειρία στην επιβολή υψηλών χρηματικών κυρώσεων σε βάρος μεγάλων ομίλων τεχνολογίας, όταν κρίνει ότι έχουν παραβιάσει την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
Πώς υπολογίζονται τα πρόστιμα και ο ρόλος της πολιτικής
Δεν υπάρχει ένας ενιαίος μηχανισμός υπολογισμού που να ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις. Στο πεδίο του ανταγωνισμού, όπου η Κομισιόν έχει τη μεγαλύτερη εμπειρία, η διαδικασία βασίζεται συνήθως σε ποσοστό επί των ετήσιων πωλήσεων που σχετίζονται με το συγκεκριμένο προϊόν ή την υπηρεσία. Στον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη η σοβαρότητα της παράβασης, η διάρκειά της, ο βαθμός συνεργασίας της εταιρείας με τις αρχές, αλλά και τυχόν υποτροπή. Ο Digital Markets Act ακολουθεί διαφορετική λογική, καθώς στοχεύει κυρίως στη συμμόρφωση των εταιρειών και όχι απλώς στην τιμωρία τους. Θεωρητικά, τα πρόστιμα βάσει αυτού του κανονισμού θα μπορούσαν να φτάσουν έως το 10% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών μιας εταιρείας, ωστόσο στην πράξη κινούνται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα, ιδίως όταν η παράβαση έχει μικρή διάρκεια.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το πρόσφατο πρόστιμο της Google, το οποίο αντιστοιχεί μόλις στο 0,22% των ετήσιων εσόδων της μητρικής εταιρείας Alphabet. Το ποσοστό αυτό δείχνει ότι η κλίμακα επιβολής παραμένει συγκρατημένη σε σχέση με το πραγματικό μέγεθος των μεγάλων ομίλων. Ωστόσο, παρά τις επίσημες διαβεβαιώσεις των ευρωπαϊκών θεσμών, η συζήτηση για τον βαθμό διακριτικής ευχέρειας που διαθέτουν οι αρχές παραμένει ανοιχτή. Το δημοσίευμα του Politico επισημαίνει ότι, ακόμη και όταν τα έσοδα λειτουργούν ως ανώτατο όριο για το ύψος ενός προστίμου, η διαδικασία καθορισμού του τελικού ποσού αφήνει σημαντικά περιθώρια ερμηνείας στις ευρωπαϊκές αρχές. Αυτό ακριβώς το στοιχείο τροφοδοτεί, ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, τις αντιδράσεις όσων θεωρούν ότι τα πρόστιμα λειτουργούν περισσότερο ως μοχλός πίεσης απέναντι στις αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας παρά ως ουδέτερη εφαρμογή κανόνων.
