Η υπογραφή του Μνημονίου του Ισλαμαμπάντ για τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν δεν αναμένεται να γίνει την Κυριακή, σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις από την Τεχεράνη. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Ισμαήλ Μπαγκέι, προειδοποίησε να μην γίνονται εκτιμήσεις για τον ακριβή χρόνο υπογραφής, επικαλούμενος καθυστέρηση από την αμερικανική πλευρά. Παρά το κλίμα συγκρατημένης αισιοδοξίας που έχει διαμορφωθεί τις τελευταίες ημέρες, οι δύο χώρες φαίνεται να διατηρούν αντικρουόμενες εκδοχές για το περιεχόμενο και τους όρους της συμφωνίας.
Ανακοίνωση Τεχεράνης και αισιόδοξες εκτιμήσεις από Ισλαμαμπάντ
Ο Ισμαήλ Μπαγκέι δήλωσε σε κρατικά μέσα ενημέρωσης της Τεχεράνης ότι ο ακριβής χρόνος υπογραφής του μνημονίου δεν θα είναι η Κυριακή. Πρόσθεσε, ωστόσο, ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο υπογραφής τις επόμενες ημέρες, ζητώντας προσοχή ως προς οποιοδήποτε σχόλιο για την ακριβή ημερομηνία, λόγω της αναποφασιστικότητας της άλλης πλευράς. Η δήλωσή του αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις που ακούστηκαν από το Ισλαμαμπάντ, υπογραμμίζοντας τη δυσκολία πρόβλεψης της εξέλιξης των διαπραγματεύσεων.
Ο Πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο οριστικοποίησης της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν εντός των επόμενων 24 ωρών. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις από το Πακιστάν, η ειρηνευτική συμφωνία πρόκειται να υπογραφεί ηλεκτρονικά, με τεχνικές συνομιλίες να αναμένονται την επόμενη εβδομάδα. Ο Σαρίφ ευχαρίστησε τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για τη δέσμευσή τους κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, καθώς και τις χώρες της περιοχής για τη στήριξή τους, εκφράζοντας βεβαιότητα ότι αυτή η «ιστορική συμφωνία ειρήνης» θα αποτελέσει «ισχυρό θεμέλιο για διαρκή ειρήνη».
Η ενδιάμεση συμφωνία που συζητείται προβλέπει τον τερματισμό του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν και του παράλληλου αποκλεισμού από τις ΗΠΑ. Παράλληλα, ορίζεται ένα χρονοδιάγραμμα 60 ημερών και μια συγκεκριμένη ατζέντα για την επίλυση των πιο δύσκολων εκκρεμών ζητημάτων. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν δήλωσε ότι μια συμφωνία «δεν ήταν ποτέ πιο κοντά», εκτίμηση που αντανακλά τη σχετική αισιοδοξία που επικρατεί στην Τεχεράνη. Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι, ακόμη και αν υπάρχει βάσιμος λόγος για αισιοδοξία, δεν πρόκειται για ολοκληρωμένη ειρηνευτική συμφωνία, αλλά για το πρώτο βήμα σε μια πολύ μακρύτερη διαδικασία.
Τραμπ, αντικρουόμενες αφηγήσεις και το πυρηνικό πρόγραμμα
Παρά τα αισιόδοξα μηνύματα, ο Ντόναλντ Τραμπ έδειξε να διατηρεί τις επιφυλάξεις του. Την Πέμπτη, δήλωσε ότι ανέστειλε προγραμματισμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν, επικαλούμενος σημαντική πρόοδο στις διαπραγματεύσεις. Την Παρασκευή 12 Ιουνίου, ωστόσο, απέρριψε δημοσιεύματα ιρανικών μέσων για το περιεχόμενο της συμφωνίας, λέγοντας ότι «δεν έχουν καμία σχέση με όσα έχουν συμφωνηθεί». Επιπλέον, χαρακτήρισε τους ηγέτες του Ιράν «πολύ άτιμους ανθρώπους», με τους οποίους «δεν υπάρχει τίποτα όπως καλή πίστη».
Η αμερικανική κυβέρνηση τονίζει ότι η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν δεν βασίζεται σε υποσχέσεις, αλλά σε ενέργειες που μπορούν να επαληθευτούν. Οικονομικά ανταλλάγματα για την Τεχεράνη προβλέπονται μόνο εφόσον το Ιράν τηρεί τις υποχρεώσεις του. Η κυβέρνηση Τραμπ ισχυρίζεται ότι η Τεχεράνη έχει συμφωνήσει σε μεγάλες παραχωρήσεις, ωστόσο τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης παρουσιάζουν μια πολύ διαφορετική εκδοχή. Αυτή η αντίφαση στις αφηγήσεις των δύο πλευρών επισκιάζει το κλίμα αισιοδοξίας και φανερώνει τα εμπόδια που απομένουν στον δρόμο προς μια οριστική ρύθμιση.
Κεντρικό ζήτημα στις διαπραγματεύσεις παραμένει η αναστολή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Η κυβέρνηση Τραμπ απαιτεί από την Τεχεράνη να απεμπολήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα και να δεσμευτεί «επ’ αόριστον» να μην κατασκευάσει πυρηνικά όπλα. Ένας ανώτερος αμερικανός αξιωματούχος έκανε λόγο για ένα νέο «καθεστώς επιθεώρησης», χωρίς να αποκαλύψει περαιτέρω λεπτομέρειες. Παράλληλα, η κατάσταση στον Λίβανο εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία, ενώ το Ισραήλ δεν συμμετέχει στις συνομιλίες Ουάσινγκτον – Τεχεράνης και συνεχίζει τις επιχειρήσεις του.
Τι ακολουθεί μετά την πιθανή υπογραφή
Ακόμη και αν η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν υπογραφεί ηλεκτρονικά τις επόμενες ημέρες, το χρονοδιάγραμμα 60 ημερών που προβλέπεται θα ανοίξει τον δρόμο για διαπραγματεύσεις σε πολύ πιο δύσκολα ζητήματα, όπως η πυρηνική αποστρατικοποίηση, το νέο καθεστώς επιθεώρησης των εγκαταστάσεων και οι οικονομικές κυρώσεις. Τεχνικές συνομιλίες αναμένεται να ξεκινήσουν την επόμενη εβδομάδα, εφόσον η υπογραφή του Μνημονίου του Ισλαμαμπάντ προχωρήσει. Η πορεία αυτή παραμένει εξαιρετικά αβέβαιη, με τις δύο πλευρές να διατηρούν αντικρουόμενες αφηγήσεις για τους όρους που έχουν — ή δεν έχουν — συμφωνηθεί.
