Σε μια κίνηση που ανησυχεί βαθύτατα τις δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών, το Ιράν φαίνεται να προχωρά τις τελευταίες εβδομάδες σε συστηματική απόκρυψη και θωράκιση των πυρηνικών αποθεμάτων του. Έρευνα που διεξήγαγε το CNN σε συνεργασία με αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών αποκαλύπτει εικόνα ενός καλά οργανωμένου σχεδίου: η Τεχεράνη προχωρά σε γκρέμισμα σηράγγων, απόφραξη υπόγειων διόδων και παγίδευση εισόδων με εκρηκτικούς μηχανισμούς. Στόχος, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, φαίνεται να είναι η δημιουργία ενός αδιαπέραστου πυρηνικού οχυρού που θα καθιστά εξαιρετικά δύσκολη κάθε εξωτερική πρόσβαση. Η κινητοποίηση αυτή έρχεται σε κρίσιμη στιγμή, καθώς διαπραγματεύσεις μεταξύ της Τεχεράνης και της Ουάσινγκτον για το πυρηνικό πρόγραμμα βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.
Συστηματική Οχύρωση Υπόγειων Εγκαταστάσεων
Τα στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών σκιαγραφούν μια εξαιρετικά ανησυχητική εικόνα. Το Ιράν έχει προχωρήσει σε μεθοδική καταστροφή υπόγειων σηράγγων και διαδρόμων που οδηγούν σε μυστικές πυρηνικές τοποθεσίες, ενώ παράλληλα έχει τοποθετήσει εκρηκτικούς μηχανισμούς στις εισόδους των εγκαταστάσεων αυτών. Η τακτική αυτή δεν αποσκοπεί απλώς στην απόκρυψη, αλλά στη δημιουργία ενός τεχνητού «τάφου» για τα πυρηνικά υλικά, ο οποίος θα απαιτεί τεράστιες χρονικές και τεχνολογικές δυνατότητες για να παραβιαστεί. Ειδικοί που ενημερώθηκαν για τα ευρήματα χαρακτηρίζουν τις επιχειρήσεις πρόσβασης στα υλικά ως εξαιρετικά χρονοβόρες και υψηλού ρίσκου, στοιχεία που επιβεβαιώνουν το εύρος και την αποτελεσματικότητα του ιρανικού σχεδίου.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται ποσότητα περίπου μισού τόνου υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, υλικό κρίσιμης στρατηγικής σημασίας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το μεγαλύτερο μέρος αυτών των αποθεμάτων φαίνεται πλέον να βρίσκεται θαμμένο σε κατεστραμμένες υπόγειες σήραγγες στο πυρηνικό συγκρότημα του Ισφαχάν, ένα από τα πλέον στρατηγικά σημαντικά κέντρα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Τμήμα του υλικού εκτιμάται ότι βρίσκεται και σε άλλες, διάσπαρτες υπόγειες εγκαταστάσεις στη χώρα. Η γεωγραφική αυτή διασπορά επιπλέκει ακόμη περισσότερο κάθε σχέδιο για τον εντοπισμό και τη διασφάλιση του υλικού, αυξάνοντας δραματικά το κόστος και την πολυπλοκότητα μιας ενδεχόμενης επιχείρησης.
Διαπραγματεύσεις υπό τη Σκιά της Αβεβαιότητας
Οι εξελίξεις αυτές εκτυλίσσονται σε μια από τις πιο κρίσιμες διπλωματικές περιόδους για τις σχέσεις ΗΠΑ και Ιράν εδώ και χρόνια. Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, η απομάκρυνση ή η καταστροφή του επικίνδυνου πυρηνικού υλικού αποτελεί κεντρικό ζήτημα, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν ότι δεν μπορεί να υπάρξει ουσιαστική συμφωνία χωρίς την αντιμετώπισή του. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη οχύρωση των ιρανικών αποθεμάτων δυσκολεύει σημαντικά οποιαδήποτε επαλήθευση ή πρακτικό διακανονισμό. Η Τεχεράνη και ο Λευκός Οίκος δεν έχουν προς το παρόν προβεί σε οποιοδήποτε επίσημο σχόλιο επί των αποκαλύψεων.
Αξίζει να σημειωθεί ότι μόλις έναν μήνα πριν, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής επιχείρησης με στόχο την κατάσχεση του πυρηνικού υλικού, σε μια δήλωση που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις διεθνώς. Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν τώρα ότι η πρόσβαση στο ουράνιο είναι σημαντικά δυσκολότερη σε σχέση με εκείνη την περίοδο, γεγονός που αποδεικνύει ότι η ιρανική πλευρά προέβη σε γοργές και μεθοδικές ενέργειες αμέσως μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου. Παράλληλα, παραμένει ασαφές ποιος θα μπορούσε να αναλάβει μια τέτοια υψηλού κινδύνου αποστολή απομάκρυνσης ή καταστροφής του υλικού, ενδεχόμενο που πλέον φαντάζει ακόμη πιο σύνθετο τεχνικά και στρατηγικά.
Οι Επιπτώσεις στη Διεθνή Ασφάλεια
Η εξέλιξη αυτή θέτει νέες, εξαιρετικά δύσκολες παραμέτρους στην ήδη περίπλοκη εξίσωση της πυρηνικής διπλωματίας. Ειδικοί προειδοποιούν ότι ένα πυρηνικό απόθεμα θαμμένο σε κατεστραμμένες σήραγγες δεν δυσκολεύει μόνο κάθε εξωτερική πρόσβαση, αλλά υπονομεύει αντικειμενικά και κάθε μελλοντική επιθεώρηση από διεθνείς φορείς. Σε αυτό το πλαίσιο, η επαλήθευση τυχόν συμφωνίας καθίσταται ζήτημα εξαιρετικής δυσκολίας, στοιχείο που θα μπορούσε να αποτελέσει τον αδύνατο κρίκο στις διαπραγματεύσεις. Η επιλογή του Ιράν να θωρακίσει τα αποθέματά του μπορεί έτσι να αποδειχθεί καθοριστικό εμπόδιο για τη σύναψη οποιασδήποτε βιώσιμης συμφωνίας. Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τις εξελίξεις, καθώς κάθε εβδομάδα που περνά αναθεωρείται δραστικά η εκτίμηση για το τι παραμένει εφικτό στο πυρηνικό μέτωπο της Τεχεράνης.
