Ο ρόλος των οικονομολόγων μεταμορφώνεται ριζικά μπροστά στην επέλαση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Εργασίες που απαιτούσαν ώρες ανθρώπινης επεξεργασίας εκτελούνται πλέον σε δευτερόλεπτα από έξυπνα συστήματα, αναδιαμορφώνοντας την αγορά εργασίας στη χρηματοοικονομική. Η κρίσιμη ερώτηση που τίθεται σήμερα είναι ποια θα είναι η πραγματική αξία που θα προσφέρει ο άνθρωπος στο χρηματοοικονομικό περιβάλλον του αύριο. Ο καθηγητής Αριστείδης Σάμιτας, αντιπρύτανης Οικονομικών και Ανάπτυξης του ΕΚΠΑ, δίνει μια σαφή απάντηση στο ερώτημα αυτό.
Διαβάστε επίσης: Η τεχνητή νοημοσύνη γίνεται σύμβουλος φλερτ για εκατομμύρια
Από την εκτέλεση στην κρίση: Η ριζική αλλαγή
Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η επαγγελματική πορεία ενός αποφοίτου οικονομικών επιστημών ήταν σχετικά προβλέψιμη. Οι γνώσεις στη χρηματοοικονομική ανάλυση, τη λογιστική, τις επενδύσεις και τη διαχείριση κινδύνων αποτελούσαν τα βασικά εφόδια για μια σταδιοδρομία σε τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, επενδυτικούς οργανισμούς ή μεγάλες επιχειρήσεις. Η εικόνα αυτή αλλάζει σήμερα με πρωτοφανή ταχύτητα, αφήνοντας πολλούς επαγγελματίες να αναζητούν νέες κατευθύνσεις. Ο παραδοσιακός ρόλος του οικονομολόγου ως εκτελεστή τεχνικών αναλύσεων βρίσκεται υπό βαθιά αναθεώρηση.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη, η ανάλυση μεγάλων δεδομένων, η μηχανική μάθηση, οι ψηφιακές πληρωμές, οι τεχνολογίες blockchain και η αυτοματοποίηση διαδικασιών μετασχηματίζουν ριζικά τον τρόπο λειτουργίας των αγορών και των χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Πολλές από τις εργασίες που απαιτούσαν ώρες ανθρώπινης επεξεργασίας εκτελούνται πλέον σε ελάχιστο χρόνο από έξυπνα συστήματα. Η πραγματική αλλαγή, ωστόσο, δεν αφορά μόνο την τεχνολογία — αφορά κυρίως τη μετατόπιση της αξίας από την εκτέλεση στην κρίση. Οι οργανισμοί αναζητούν πλέον ανθρώπους που μπορούν να ορίσουν σωστά το πρόβλημα, να αξιολογήσουν τα δεδομένα, να ερμηνεύσουν τα αποτελέσματα και να λάβουν στρατηγικές αποφάσεις σε συνθήκες αβεβαιότητας.
Η μετατόπιση αυτή αποτυπώνεται ήδη στην αγορά εργασίας. Τράπεζες, επενδυτικοί οργανισμοί, εταιρείες τεχνολογίας, συμβουλευτικές επιχειρήσεις και φορείς του δημόσιου τομέα επενδύουν δυναμικά στον ψηφιακό μετασχηματισμό τους. Αυτό δημιουργεί αυξανόμενη ζήτηση για επαγγελματίες που μπορούν να συνδυάζουν οικονομικές γνώσεις με δεξιότητες ανάλυσης δεδομένων, Τεχνητής Νοημοσύνης, κυβερνοασφάλειας και κανονιστικής συμμόρφωσης. Το προφίλ του «υβριδικού» οικονομολόγου — που κατανοεί τόσο τις αγορές όσο και τους αλγορίθμους — γίνεται το πιο περιζήτητο στον κλάδο.
Ο καθηγητής Σάμιτας και η θέση του ΕΚΠΑ
Ο καθηγητής Αριστείδης Σάμιτας, αντιπρύτανης Οικονομικών και Ανάπτυξης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, τοποθετείται ξεκάθαρα στη συζήτηση αυτή. Σύμφωνα με δηλώσεις του στο ΑΠΕ/ΜΠΕ, ο οικονομολόγος του μέλλοντος δεν θα ανταγωνίζεται την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η θέση αυτή ανατρέπει έναν διαδεδομένο φόβο που κυριαρχεί τα τελευταία χρόνια στον χώρο της εκπαίδευσης και της αγοράς εργασίας. Αντί να βλέπουν την ΤΝ ως απειλή, οι νέοι επαγγελματίες καλούνται να την αντιμετωπίσουν ως εργαλείο που ενισχύει — και όχι αντικαθιστά — την ανθρώπινη κρίση.
Η ικανότητα κρίσης, σύνθεσης πληροφοριών και λήψης αποφάσεων μετατρέπεται σταδιακά στο σημαντικότερο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα του ανθρώπινου δυναμικού απέναντι στα αυτοματοποιημένα συστήματα. Τα μεγάλα δεδομένα μπορούν να επεξεργαστούν αλγόριθμοι, αλλά η ερμηνεία τους, η σύνδεσή τους με τη στρατηγική μιας επιχείρησης και η ανθρώπινη κρίση παραμένουν εκτός εμβέλειας των μηχανών. Για δεκαετίες οι οικονομολόγοι αξιολογούνταν κυρίως για τις τεχνικές τους γνώσεις — σήμερα τα κριτήρια αξιολόγησης αλλάζουν δραματικά. Η ερμηνεία αποτελεσμάτων και η διαχείριση αβεβαιότητας ανεβαίνουν ψηλά στη λίστα των απαιτούμενων ικανοτήτων.
Παράλληλα, το ακαδημαϊκό τοπίο ανταποκρίνεται σε αυτές τις ανάγκες. Πανεπιστήμια και εκπαιδευτικά ιδρύματα αναθεωρούν τα προγράμματα σπουδών τους, εισάγοντας νέα μαθήματα σχετικά με την ανάλυση δεδομένων, την κυβερνοασφάλεια και τον ψηφιακό μετασχηματισμό. Ο στόχος είναι οι απόφοιτοι να διαθέτουν ένα «διπλό» γνωστικό υπόβαθρο: οικονομικές γνώσεις συνδυασμένες με τεχνολογική κατανόηση. Η γέφυρα μεταξύ χρηματοοικονομικής και τεχνολογίας γίνεται, έτσι, το νέο πεδίο ανάπτυξης για τους οικονομολόγους της επόμενης γενιάς.
Τι ακολουθεί για τους νέους επαγγελματίες
Οι επαγγελματίες που θα κυριαρχήσουν στην αγορά εργασίας του αύριο θα είναι εκείνοι που συνδυάζουν βαθιές οικονομικές γνώσεις με ικανότητες στην Τεχνητή Νοημοσύνη, τα μεγάλα δεδομένα και την κανονιστική συμμόρφωση. Η ζήτηση για τέτοια προφίλ ήδη αυξάνεται σε τράπεζες, επενδυτικούς οργανισμούς και εταιρείες τεχνολογίας, που επενδύουν δυναμικά στον ψηφιακό μετασχηματισμό τους. Η μετάβαση αυτή δεν αναμένεται για το μέλλον — συμβαίνει ήδη, και οι οργανισμοί αναζητούν επειγόντως στελέχη που μπορούν να λειτουργούν αποτελεσματικά σε αυτό το νέο τοπίο. Οι νέοι οικονομολόγοι που θα επενδύσουν έγκαιρα στις δεξιότητες αυτές θα βρεθούν σε θέση ισχύος στα χρόνια που έρχονται.
