Μια απόφαση-σταθμό εξέδωσε το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την οποία ξεκαθαρίζει ότι το Δημόσιο οφείλει να αίρει αυτεπαγγέλτως τα διασφαλιστικά μέτρα που έχει επιβάλει σε βάρος φορολογουμένων, μόλις παρέλθει η πενταετία από την έκδοση των καταλογιστικών πράξεων. Η απόφαση αφορά χιλιάδες πολίτες και επιχειρηματίες που έχουν δει τους τραπεζικούς τους λογαριασμούς, τις θυρίδες και άλλα περιουσιακά τους στοιχεία να παραμένουν «παγωμένα» για χρόνια, ακόμη και όταν το χρονικό περιθώριο που προβλέπει ο νόμος έχει παρέλθει. Σύμφωνα με τους δικαστές του ΣτΕ, η αρμόδια φορολογική αρχή δεν έχει καμία διακριτική ευχέρεια στο ζήτημα αυτό, αλλά υποχρέωση άμεσης ενέργειας.
Τι προβλέπει η απόφαση του ΣτΕ
Στο σκεπτικό της απόφασης αναφέρεται ρητά πως, αμελλητί μετά τη συμπλήρωση της πενταετίας από την ημέρα έκδοσης των καταλογιστικών πράξεων εκ μέρους της ΔΟΥ, η αρμόδια υπηρεσία υποχρεούται να προχωρήσει στην άρση όλων των περιοριστικών μέτρων. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι δεσμεύσεις τραπεζικών λογαριασμών, θυρίδων και λοιπών παρακαταθηκών πρέπει να αρθούν χωρίς καθυστέρηση, ανεξάρτητα από το αν ο φορολογούμενος έχει καταθέσει σχετικό αίτημα. Το ΣτΕ τονίζει ότι η ευθύνη ενημέρωσης των τραπεζών και όλων των εμπλεκόμενων δημόσιων υπηρεσιών βαρύνει αποκλειστικά τη φορολογική αρχή, η οποία πρέπει να ενεργήσει «άμεσα». Έως σήμερα, στην πράξη, πολλοί φορολογούμενοι αναγκάζονταν να καταφεύγουν σε αιτήσεις και ενστάσεις προκειμένου να πετύχουν την αποδέσμευση των περιουσιακών τους στοιχείων, ακόμη κι όταν η πενταετία είχε ήδη παρέλθει.
Ποια μέτρα αφορά η άρση
Τα διασφαλιστικά μέτρα που επιβάλλει η Εφορία περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τη δέσμευση του 50% των καταθέσεων, των κάθε είδους τραπεζικών λογαριασμών και παρακαταθηκών, καθώς και το πλήρες «πάγωμα» του περιεχομένου των τραπεζικών θυρίδων. Ειδικά στην περίπτωση των θυρίδων, δεσμεύονται στο σύνολό τους τόσο τα χρηματικά ποσά όσο και κάθε άλλη μη χρηματική παρακαταθήκη, όπως τιμαλφή και λοιπά αντικείμενα αξίας. Παράλληλα, οι φορολογικές υπηρεσίες δεν παραλαμβάνουν ούτε χορηγούν τα απαραίτητα έγγραφα για τη μεταβίβαση ακινήτων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων, όσο διαρκεί η δέσμευση. Σε ακραίες περιπτώσεις μη καταβολής οφειλών, η Εφορία μπορεί μάλιστα να προχωρήσει σε δέσμευση τμήματος μισθού ή ακόμη και σε κατάσχεση ακίνητης περιουσίας.
Ποιους αφορά η ευθύνη
Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, τα δεσμευτικά αυτά μέτρα δεν επιβαρύνουν μόνο τη νομική οντότητα που οφείλει φόρους, αλλά επεκτείνονται σωρευτικά και σε φυσικά πρόσωπα. Ανάμεσά τους βρίσκονται οι ομόρρυθμοι εταίροι προσωπικών εταιρειών, αλλά και όσοι έχουν διατελέσει πρόεδροι, διευθύνοντες σύμβουλοι ή γενικότερα εντεταλμένοι με τη διοίκηση, διαχείριση ή εκπροσώπηση ενός νομικού προσώπου. Το ενδιαφέρον είναι πως η ευθύνη αυτή παραμένει ακόμη κι αν το πρόσωπο έχει πλέον αποχωρήσει ή παραιτηθεί από τη θέση του, ανεξαρτήτως του λόγου αποχώρησης. Η υπόθεση που οδήγησε στην απόφαση του ΣτΕ ξεκίνησε όταν στέλεχος εταιρείας προσέφυγε στα Διοικητικά Δικαστήρια, ζητώντας να ανατραπεί η απόρριψη της προσφυγής του κατά πράξης του προϊσταμένου της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών της Γενικής Γραμματείας Δημοσίων Εσόδων.
Η απόφαση αυτή αναμένεται να έχει σημαντικές πρακτικές συνέπειες, καθώς θεσπίζει ξεκάθαρα χρονικά όρια στη δράση της φορολογικής διοίκησης και ενισχύει τα δικαιώματα των φορολογουμένων απέναντι σε παρατεταμένες δεσμεύσεις περιουσίας. Νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι πολλοί πολίτες θα μπορούσαν πλέον να επικαλεστούν την απόφαση του ΣτΕ προκειμένου να απαιτήσουν την άμεση αποδέσμευση λογαριασμών και θυρίδων που παραμένουν «παγωμένοι» πέραν της πενταετίας. Ωστόσο, μένει να φανεί κατά πόσο η φορολογική διοίκηση θα εφαρμόσει στην πράξη, χωρίς καθυστερήσεις, την υποχρέωση αυτεπάγγελτης άρσης που της επιβάλλει πλέον η δικαστική απόφαση.
