Η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν για τον τερματισμό ενός πολέμου σχεδόν τεσσάρων μηνών έγινε πράξη τη Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026, με τα Στενά του Ορμούζ να αναμένεται να ανοίξουν πλήρως από την ερχόμενη Παρασκευή. Το μνημόνιο κατανόησης υπέγραψαν ψηφιακά ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ. Η επίσημη τελετή υπογραφής έχει προγραμματιστεί για Παρασκευή 19 Ιουνίου στη Γενεύη της Ελβετίας, όπου τις ΗΠΑ θα εκπροσωπήσει ο αντιπρόεδρος Βανς.
Τι έγινε: Υπογραφή, Ορμούζ και τα βήματα αποκλιμάκωσης
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν κατά την άφιξή του στο Εβιάν της Γαλλίας, όπου από σήμερα ως την Τετάρτη διεξάγεται η Σύνοδος Κορυφής της G7. Μιλώντας δίπλα στον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, τόνισε ότι τα Στενά θα είναι «πλήρως ανοιχτά» από Παρασκευή και χαρακτήρισε τη συμφωνία «πολύ έξυπνη και λειτουργική» για το μέλλον. Κατά τη διμερή συνάντηση με τον Μακρόν, ερωτηθείς για το πότε θα δημοσιοποιηθεί το κείμενο του μνημονίου, δήλωσε: «Πρόκειται για ένα πολύ ισχυρό έγγραφο και θέλω να δοθεί στη δημοσιότητα — πιθανότατα λίγο μετά την Παρασκευή». Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο των ΗΠΑ, η ναυτιλιακή κίνηση στα Στενά αναμένεται να αυξηθεί σταδιακά, αν και η πλήρης κανονικοποίηση δεν θα επέλθει μέσα σε διάστημα δύο εβδομάδων.
Πρώτη και άμεση προτεραιότητα για το άνοιγμα των Στενών είναι η απομάκρυνση των ναρκών από την περιοχή, μια διαδικασία που εκτιμάται ότι θα χρειαστεί έως και 50 ημέρες. Μέσω της πλατφόρμας Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε ότι «πλοία αρχίζουν ήδη να κινούνται» έξω από τα Στενά, πολλά από τα οποία είναι φορτωμένα με πετρέλαιο. Ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμένων παραμένει ωστόσο ενεργός έως την κατάπαυση του πυρός στις 19 Ιουνίου, σύμφωνα με επίσημο σημείωμα των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, στο οποίο αναφέρεται ρητά: «Μην επιχειρείτε διέλευση μέχρι να δοθούν ρητές οδηγίες». Ο Τραμπ ήταν απόλυτος: δεν θα υπάρξουν διόδια για τη διέλευση από τα Στενά, απορρίπτοντας κάθε σενάριο πληρωμής τελών στο Ιράν.
Το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης παραπέμπεται σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις, αν και ο Τραμπ επανέλαβε ότι «το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά». Αναφορικά με τις κυρώσεις και τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε οικονομική ανακούφιση προς την Τεχεράνη εξαρτάται αποκλειστικά από τη «συμπεριφορά» του Ιράν — υιοθετώντας μοντέλο σταδιακής ανταπόδοσης. Πρόσθεσε χαρακτηριστικά ότι «διαφορετικά θα επιστρέψουμε από εκεί που σταματήσαμε».
Αντιδράσεις: Από τη Γαλλία ως την Τεχεράνη
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν χαρακτήρισε το μνημόνιο «πολύ σημαντικό βήμα για την ειρήνη» και ανακοίνωσε ότι η Γαλλία, με το αεροπλανοφόρο «Σαρλ Ντε Γκωλ», θα συμμετέχει στις επιχειρήσεις ανοίγματος των Στενών μαζί με το Ηνωμένο Βασίλειο και τουλάχιστον τέσσερις ακόμα χώρες. Ο Τραμπ απάντησε ότι δεν πιστεύει πως θα χρειαστεί «πολλή βοήθεια» για τη διατήρηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά, αν και δεν απέκλεισε τη συμβολή των συμμάχων, χαρακτηρίζοντάς την «όχι κακή ιδέα». Ο αντιπρόεδρος Βανς επιβεβαίωσε στο CNBC ότι μακροπρόθεσμα η διέλευση αναμένεται να είναι δωρεάν, και αποκάλυψε ότι από ιρανικής πλευράς τη Γενεύη θα εκπροσωπήσουν ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο Γκαλιμπάφ.
Ωστόσο, αντικρουόμενες πληροφορίες δημιούργησαν σύγχυση γύρω από τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν. Το ιρανικό πρακτορείο Fars μετέδωσε ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν στην επιβολή τελών ναυτιλιακών υπηρεσιών μετά την παρέλευση 60 ημερών — κάτι που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις δηλώσεις του Τραμπ. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, δήλωσε ότι η Τεχεράνη «δεν εμπιστεύεται ούτε τις ΗΠΑ, ούτε το Ισραήλ» και ζήτησε η τελική συμφωνία να εγκριθεί από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ εντός 60 ημερών από την υπογραφή. Παράλληλα, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου Γκαλιμπάφ χαρακτήρισε την εξέλιξη «μεγάλο βήμα προς την τελική νίκη», επικαλούμενος την «ιστορική αντίσταση» του Ιράν κατά του Ισραήλ και των ΗΠΑ.
Η είδηση για το μνημόνιο προκάλεσε ανακούφιση στις διεθνείς αγορές, καθώς το Ορμούζ αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα περάσματα για το παγκόσμιο πετρέλαιο και το LNG. Ο αποκλεισμός του από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο είχε προκαλέσει άνοδο στις τιμές ενέργειας και αναταραχή στις αγορές μεταφορών. Η πλήρης επαναλειτουργία του Στενού αναμένεται να ανακουφίσει σημαντικά τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, αν και οι αβεβαιότητες για την εφαρμογή της συμφωνίας παραμένουν.
Τι ακολουθεί
Τεχνικές διαπραγματεύσεις για τη λεπτομερή εφαρμογή της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν αναμένεται να ξεκινήσουν μέσα στην εβδομάδα. Τα ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά περιλαμβάνουν το καθεστώς των κυρώσεων, τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, τη ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ και τα επόμενα βήματα για το ευρύτερο πακέτο αποκλιμάκωσης. Το κείμενο του μνημονίου αναμένεται να δοθεί στη δημοσιότητα εντός 24 έως 48 ωρών, ενώ η επίσημη τελετή θα γίνει στη Γενεύη την Παρασκευή 19 Ιουνίου. Ο Τραμπ αναφέρθηκε και στο ζήτημα του Λιβάνου, τονίζοντας την ανάγκη εύρεσης «λύσης διαρκείας» για «έναν πόλεμο χωρίς τέλος», ενώ εξέφρασε αισιοδοξία και για το Ουκρανικό μετά από «καλές συνομιλίες» με τους προέδρους Βλαντίμιρ Πούτιν και Βολοντίμιρ Ζελένσκι την Κυριακή.
