Τους αποφοίτους του Αριστοτέλειου Κολλεγίου στη Θεσσαλονίκη απευθύνθηκε ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, σε μια ομιλία που απέκτησε έντονο πολιτικό χαρακτήρα. Χρησιμοποιώντας στίχους του Λουκιανού Κηλαηδόνη από τη δεκαετία του 80, ο πρώην πρωθυπουργός άφησε αιχμές κατά της κυβέρνησης Μητσοτάκη, στρεφόμενος ιδιαίτερα εναντίον όσων αγαπούν υπερβολικά τον εαυτό τους, το χρήμα και την εξουσία. Η ομιλία συνδύασε πολιτικά «καρφιά» με εθνικά μηνύματα και κάλεσμα στη νέα γενιά να αναλάβει τις ευθύνες της απέναντι στον τόπο.
Καραμανλής αιχμές κυβέρνηση: στίχοι Κηλαηδόνη ως πολιτικό όχημα
Ο Κώστας Καραμανλής άνοιξε την ομιλία του ανατρέχοντας σε μια «μεγάλη μουσική επιτυχία» του Λουκιανού Κηλαηδόνη, παραθέτοντας στίχους που έλεγαν «ναι» στην κανονικότητα και στη δράση, αλλά «όχι» στους άσχετους, τους ξενέρωτους και τους «κυριλέ». Η επιλογή των συγκεκριμένων στίχων ήταν σαφώς στοχευμένη: ο πρώην πρωθυπουργός τους χρησιμοποίησε ως εφαλτήριο για πολιτική κριτική, με τρόπο που έφτανε απευθείας στους νέους αποφοίτους. Ο Καραμανλής κατάφερε να μεταφέρει βαρύ πολιτικό μήνυμα χωρίς να ξεπεράσει τα όρια που επέβαλε η εκδήλωση αποφοίτησης. Το κλίμα στην αίθουσα άλλαξε αμέσως, καθώς οι παρευρισκόμενοι αντιλήφθηκαν το διπλό νόημα των λέξεων.
Στη συνέχεια, ο πρώην πρωθυπουργός πέρασε σε πιο άμεσες αιχμές. «Αγαπήστε τους ντόμπρους, τους δοτικούς ανθρώπους», είπε, για να προσθέσει αμέσως: «Το νου σας σε όσους είναι υπερβολικά ερωτευμένοι με τον εαυτό τους, το χρήμα, με την εξουσία». Αν και δεν κατονόμασε πρόσωπα, το μήνυμα αξιολογήθηκε ως έμμεση κριτική στην κυβέρνηση Μητσοτάκη. Ο Καραμανλής διατήρησε καθ’ όλη τη διάρκεια έναν τόνο που συνδύαζε τη σύνεση με τη σαφήνεια, αφήνοντας αρκετό χώρο για αποκωδικοποίηση χωρίς να εκτεθεί σε κατευθείαν αντιπαράθεση.
Παράλληλα, ο πρώην πρωθυπουργός μίλησε για ανάγκη «φρεσκάδας» στη δημόσια ζωή. «Ζούμε σε καιρούς μη ηρωικούς», τόνισε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα χρειάζεται «τις ιδέες, τη φρεσκάδα και την ορμή» της νέας γενιάς. Η ανάγκη για ανανέωση και για ανθρώπους που δεν λειτουργούν μέσα από σχέσεις εξάρτησης από την εξουσία διατρέχει ολόκληρη την ομιλία. Η Θεσσαλονίκη, πόλη με ξεχωριστό πολιτικό βάρος στην ελληνική επικαιρότητα, έδωσε στο περιστατικό επιπλέον συμβολισμό.
Εθνική ταυτότητα και η παρακαταθήκη της Μακεδονίας
Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφιέρωσε ο Καραμανλής στην ιστορική ταυτότητα της Μακεδονίας. «Είμαστε Μακεδόνες, γνήσιοι Μακεδόνες», τόνισε με έμφαση, παραπέμποντας στο 1912, όταν το έδαφος όπου βρισκόταν το κοινό δεν ήταν ακόμα ελληνικό. Θύμισε ότι η περιοχή βγήκε από μακρά κατοχή χωρίς να χάσει την ταυτότητά της και χρησιμοποίησε αυτήν την ιστορική αναφορά ως προτροπή προς τους νέους να παραμείνουν πιστοί στις αξίες τους. «Δεν χάσαμε την ταυτότητά μας στην τυραννία, ας μη τη χάσουμε σε συνθήκες ελευθερίας», ήταν μια από τις πιο ηχηρές φράσεις της βραδιάς.
Ο πρώην πρωθυπουργός αναφέρθηκε επίσης στη διατήρηση των παραδόσεων, επικαλούμενος τη δύναμη του Κότσαρη και της Μπαϊντούσκας, των παραδοσιακών χορών που κρατούν ζωντανή τη σύνδεση με τους προγόνους. «Κάθε φορά που χορεύουμε έναν συρτό μακεδονίτικο, χορεύει μαζί μας ο παππούς μας, η γιαγιά μας», είπε, αποτίοντας φόρο τιμής στους «ταλαιπωρημένους πρόσφυγες» που έφτασαν με κάρα στη Θεσσαλονίκη και τη «έκαναν σπουδαία». Η αναφορά σε όσους «διαστρεβλώνουν την ιστορική αλήθεια» και «οικειοποιούνται ταυτοτικά στοιχεία άλλων» ήταν σαφής, χωρίς να κατονομαστούν ρητά γειτονικές χώρες.
Η ομιλία έκλεισε με έκκληση προς τους νέους αποφοίτους να μη ντραπούν για τα εθνικά τους αισθήματα. Ο Καραμανλής τους κάλεσε να μη νιώθουν «ντεμοντέ» αν συγκινηθούν ακούγοντας το «Σε γνωρίζω από την κόψη», τονίζοντας ότι αυτό «είναι τιμή και καμάρι τους» και τους καθιστά «πιο in από τον καθένα». Υπενθύμισε ότι «η Ελλάδα είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από εμάς» και ότι φέρουμε «μια βαρύτατη ευθύνη: τη διαφύλαξη και τη συνεχή επαναβεβαίωση των αξιών που μας συνέχουν ως έθνος». Η ομιλία στο Αριστοτέλειο Κολλέγιο Θεσσαλονίκης αποτέλεσε ένα από τα πιο πολυσύνθετα δημόσια μηνύματα που έχει δώσει ο πρώην πρωθυπουργός τα τελευταία χρόνια, με ισορροπία πολιτικής κριτικής, εθνικής ταυτότητας και κλήσης στη νεολαία.
