Οι Ταλιμπάν εφάρμοσαν από την 17η Ιουνίου αυστηρή απαγόρευση χρήσης smartphones για όλους τους δημόσιους υπαλλήλους στο Αφγανιστάν. Το μέτρο κοινοποιήθηκε μέσω προφορικού διατάγματος του Ισλαμικού Εμιράτου σε όλους τους επικεφαλής τμημάτων, χωρίς καμία επίσημη δημοσίευση. Η παραβίαση της απαγόρευσης μπορεί να οδηγήσει σε άμεση απόλυση και ποινικές διώξεις, με προβλεπόμενη ποινή έξι μηνών φυλάκισης. Το διάταγμα ισχύει τόσο για τις πολιτικές όσο και για τις στρατιωτικές δυνάμεις, με τη μόνη δυνατή εξαίρεση να ανήκει αποκλειστικά στον ανώτατο ηγέτη Χάιμπατουλάχ Ακχουντζάντα.
Το διάταγμα και η εφαρμογή του
Αξιωματούχος της επαρχίας Μπανταχσάν, στα βορειοανατολικά του Αφγανιστάν, αποκάλυψε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων ότι «ένα προφορικό διάταγμα του Ισλαμικού Εμιράτου αναγνώστηκε και κοινοποιήθηκε σε όλους τους επικεφαλής τμημάτων, ότι από σήμερα κανένας υπάλληλος των υπηρεσιών των Ταλιμπάν δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιεί smartphone». Ο αξιωματούχος επέλεξε να μείνει ανώνυμος για λόγους ασφαλείας. Την προηγούμενη εβδομάδα, μια εγκύκλιος αποδιδόμενη στο Ανώτατο Δικαστήριο του Αφγανιστάν είχε κυκλοφορήσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ωστόσο το σώμα αυτό αρνήθηκε να σχολιάσει. Το κείμενο της εγκυκλίου ζητούσε από όλους τους επικεφαλής τμημάτων να ενημερώσουν κάθε βαθμίδα του προσωπικού για την απαγόρευση που τίθεται σε ισχύ από τη 17η Ιουνίου, τονίζοντας τον αυστηρό χαρακτήρα της απόφασης.
Η απαγόρευση επιβεβαιώθηκε και από τον Ιρφάν Αντάρχ, αξιωματούχο της διεύθυνσης Ορυκτών και Πετρελαίου της επαρχίας Γκάζνι, κοντά στην Καμπούλ. Μέσω ομάδας στο WhatsApp που περιήλθε στη γνώση του Γαλλικού Πρακτορείου, ο Αντάρχ έγραψε ότι «αποφασίστηκε πως από σήμερα, η χρήση των smartphones στο εσωτερικό όλων των γραφείων της επαρχίας Γκάζνι απαγορεύεται». Το μέτρο δεν επιδέχεται εξαιρέσεων παρά μόνο κατόπιν προσωπικής απόφασης του ανώτατου ηγέτη Χάιμπατουλάχ Ακχουντζάντα. Παράβαση οδηγεί σε απόλυση και ποινικές διώξεις, με ποινή που φτάνει τους έξι μήνες φυλάκισης.
Ωστόσο, το μέτρο δεν συνοδεύτηκε από καμία επίσημη ανακοίνωση ούτε από εξήγηση των λόγων που οδήγησαν σε αυτή την απόφαση. Δύο κυβερνητικοί εκπρόσωποι του Αφγανιστάν δεν απάντησαν σε αιτήματα σχολιασμού από το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων. Η κοινοποίηση μέσω προφορικών διαταγμάτων, χωρίς επίσημη δημοσίευση, αφήνει αναπάντητα ερωτήματα για την ακριβή εμβέλεια και τον σκοπό του μέτρου. Η απουσία επίσημης τεκμηρίωσης θολώνει και τα κριτήρια εφαρμογής του.
Αντιφατικές εικόνες και ευρύτερο πλαίσιο
Παράλληλα με την ανακοίνωση της απαγόρευσης, το απόγευμα της 17ης Ιουνίου το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων διαπίστωσε ότι διάφορα κρατικά όργανα του Αφγανιστάν συνέχιζαν να δημοσιεύουν πληροφορίες μέσω WhatsApp. Η αντίφαση αυτή — μεταξύ της επίσημης απαγόρευσης και της συνεχιζόμενης χρήσης — αναδεικνύει τη δυσκολία εφαρμογής του μέτρου σε πρακτικό επίπεδο. Τα smartphones έχουν γίνει αναπόσπαστο εργαλείο καθημερινής επικοινωνίας στις αφγανικές πόλεις, ακόμη και εντός του δημόσιου τομέα, γεγονός που κάνει την εφαρμογή ιδιαίτερα σύνθετη. Η έλλειψη επίσημης τεκμηρίωσης αφήνει και τους ίδιους τους υπαλλήλους σε σύγχυση ως προς τα ακριβή όρια του απαγορευμένου.
Η χρήση smartphones ήταν έως τώρα ευρέως διαδεδομένη στις αφγανικές πόλεις και αποτελούσε κοινή πρακτική στο δημόσιο τομέα. Η απαγόρευση επεκτείνεται σε όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης, τόσο στα κεντρικά όσο και στα περιφερειακά γραφεία. Αξιωματούχοι σε επαρχίες όπως η Μπανταχσάν και η Γκάζνι επιβεβαίωσαν τη θέση της σε ισχύ, χωρίς ωστόσο να γνωρίζουν το σκεπτικό πίσω από αυτή. Το μέτρο πλήττει τη λειτουργία χιλιάδων υπαλλήλων που χρησιμοποιούσαν καθημερινά τα έξυπνα τηλέφωνά τους για επικοινωνία και διεκπεραίωση εργασιών εντός των γραφείων τους.
