Η Νορβηγία ανακοίνωσε σχεδόν πλήρη απαγόρευση της χρήσης εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης στα σχολεία για μαθητές δημοτικού, ενώ επιβάλλει διαβαθμισμένους περιορισμούς για μεγαλύτερους μαθητές. Ο πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στόρε έκανε την ανακοίνωση κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, τονίζοντας ότι η χρήση ΤΝ κινδυνεύει να παρακάμψει κρίσιμα στάδια της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Οι νέοι κανόνες θα τεθούν σε ισχύ από τη νέα σχολική χρονιά, που ξεκινά στα τέλη Αυγούστου. Η απόφαση εντάσσεται σε ευρύτερη προσπάθεια της νορβηγικής κυβέρνησης να ανακόψει την καταγεγραμμένη πτώση των εκπαιδευτικών επιδόσεων των μαθητών.
Τι αποφάσισε η νορβηγική κυβέρνηση
Η νορβηγική κυβέρνηση θέσπισε ένα αυστηρό σύστημα διαβάθμισης για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης ανάλογα με την ηλικία των μαθητών. Οι μαθητές ηλικίας 6 έως 13 ετών, από την πρώτη έως την έβδομη τάξη του δημοτικού, υπόκεινται ως γενικό κανόνα σε πλήρη απαγόρευση χρήσης εργαλείων ΤΝ. Το δημοτικό σχολείο στη Νορβηγία διαρκεί επτά χρόνια, επομένως το μέτρο αφορά όλους τους δημοτικούς μαθητές ανεξαιρέτως. Πρόκειται για μια από τις αυστηρότερες ρυθμίσεις που έχει υιοθετήσει ευρωπαϊκή χώρα αναφορικά με τη χρήση ΤΝ στη σχολική εκπαίδευση.
Για τους μαθητές της κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ηλικίας 14 έως 16 ετών, η κυβέρνηση επιτρέπει προσεκτική υιοθέτηση εργαλείων ΤΝ, αποκλειστικά όμως υπό την άμεση επίβλεψη των εκπαιδευτικών. Η χρήση δεν θεωρείται ελεύθερη, αλλά αντιμετωπίζεται ως δοκιμαστική φάση σε πλήρως ελεγχόμενο περιβάλλον μάθησης. Για τους μεγαλύτερους μαθητές, ηλικίας 17 έως 19 ετών, ο στόχος αλλάζει χαρακτήρα: αντί για περιορισμό, η κυβέρνηση επιδιώκει να τους εκπαιδεύσει στην κατάλληλη αξιοποίηση της ΤΝ, ώστε να αποφοιτήσουν έτοιμοι για την ανώτατη εκπαίδευση και την αγορά εργασίας. Αυτή η τριμερής κλιμάκωση αντικατοπτρίζει τη φιλοσοφία ότι η ΤΝ είναι εργαλείο που απαιτεί ωριμότητα για να χρησιμοποιηθεί παραγωγικά.
Το εκπαιδευτικό ιστορικό της Νορβηγίας παίζει σημαντικό ρόλο στη σημερινή απόφαση. Η χώρα υπήρξε πρωτοπόρος στην ψηφιοποίηση των τάξεων, εντάσσοντας υπολογιστές ήδη από τη δεκαετία του 1990 και ταμπλέτες μετά την κυκλοφορία του iPad το 2010, μειώνοντας σταδιακά την εξάρτηση από τα έντυπα βιβλία και το χειρόγραφο γράψιμο. Ωστόσο, η κυβέρνηση ανακοίνωσε σήμερα ότι σκοπεύει να υποβάλει νομοθετική πρόταση για αύξηση της χρήσης έντυπων βιβλίων στις σχολικές αίθουσες, αντιστρέφοντας την τάση που είχε επικρατήσει τις τελευταίες δεκαετίες. Η επιστροφή στο έντυπο βιβλίο σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή κατεύθυνσης για ένα εκπαιδευτικό σύστημα που κάποτε προωθούσε την ψηφιακή καινοτομία στις τάξεις.
Αντιδράσεις και πλαίσιο της απόφασης
Ο πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στόρε ήταν σαφής ως προς τα κίνητρα της απόφασης. «Το σημαντικότερο πράγμα στο σχολείο είναι τα παιδιά μας να μάθουν να διαβάζουν, να γράφουν και να λύνουν μαθηματικές ασκήσεις», δήλωσε χαρακτηριστικά, τοποθετώντας τις βασικές ακαδημαϊκές δεξιότητες στο επίκεντρο του εκπαιδευτικού έργου. Ο Στόρε υπογράμμισε ότι η αυξανόμενη χρήση της ΤΝ ενέχει τον κίνδυνο τα μικρά παιδιά να παραλείψουν κρίσιμα βήματα της μαθησιακής τους πορείας, υπονομεύοντας τη δημιουργία σταθερών θεμελίων. Η ανακοίνωση έγινε στη διάρκεια συνέντευξης Τύπου και αντικατοπτρίζει συνειδητή πολιτική επιλογή υπέρ της παιδαγωγικής διαδικασίας και κατά των τεχνολογικών συντομεύσεων.
Η σημερινή ανακοίνωση δεν προέκυψε από το πουθενά. Αντιμέτωπη με αισθητή πτώση των επιδόσεων στα εκπαιδευτικά τεστ, η νορβηγική κυβέρνηση είχε ήδη απαγορεύσει τα smartphones στα σχολεία το 2024, δίνοντας παράλληλα στους εκπαιδευτικούς ευρύτερες εξουσίες για ενίσχυση της πειθαρχίας μέσα στις τάξεις. Η απαγόρευση της ΤΝ συνεχίζει αυτή τη στρατηγική κατεύθυνση. Η κυβέρνηση επιδιώκει να επαναφέρει στο κέντρο της εκπαίδευσης τον ανθρώπινο παράγοντα — τον δάσκαλο, το βιβλίο και τη ζωντανή αλληλεπίδραση μέσα στη σχολική αίθουσα.
Παράλληλα, τον Απρίλιο η νορβηγική κυβέρνηση παρουσίασε σχέδια για απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε νέους κάτω των 16 ετών. Αυτή η κίνηση εντάσσεται σε ευρύτερη στρατηγική προστασίας των παιδιών από τους κινδύνους που φέρει ο ψηφιακός κόσμος. Η Νορβηγία διαμορφώνει έτσι ένα σύνολο ρυθμιστικών μέτρων που αφορούν τη σχέση των ανηλίκων με την τεχνολογία: απαγόρευση smartphones στα σχολεία, διαβαθμισμένος περιορισμός της Τεχνητής Νοημοσύνης ανά ηλικία και αποκλεισμός των social media έως τα 16 χρόνια.
Τι ακολουθεί
Οι νέοι κανόνες για τη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης στα σχολεία θα τεθούν σε εφαρμογή από τη νέα σχολική χρονιά, που ξεκινά στα τέλη Αυγούστου. Ταυτόχρονα, η νορβηγική κυβέρνηση ετοιμάζει νομοθετική πρωτοβουλία για την αύξηση της χρήσης έντυπων βιβλίων στις τάξεις, μια κίνηση που αντιστρέφει δεκαετίες σταδιακής ψηφιοποίησης. Το νομοσχέδιο για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που ανακοινώθηκε τον Απρίλιο και απαγορεύει την πρόσβαση σε νέους κάτω των 16 ετών, αναμένεται επίσης να προχωρήσει. Με αυτά τα βήματα, η Νορβηγία χτίζει ένα ολοκληρωμένο ρυθμιστικό πλαίσιο για τη χρήση ψηφιακών τεχνολογιών από ανηλίκους στο σχολείο και εκτός αυτού.
