Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε η νέα Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035, ένα εκτεταμένο σχέδιο που στοχεύει στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης με συγκεκριμένες παρεμβάσεις. Το κείμενο προβλέπει τη θεσμοθέτηση εθνικού δείκτη τιμών ακινήτων και ενοικίων, ένα νέο μοντέλο τύπου «Σπίτι Μου» για την απόκτηση πρώτης κατοικίας, καθώς και τη δημιουργία Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής έως το 2027. Η στρατηγική αφορά ορίζοντα δέκα ετών και θέτει ως κεντρικό ζητούμενο την αύξηση της προσφοράς κατοικιών για νέους και νοικοκυριά χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος. Η διαβούλευση δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες και τους φορείς να τοποθετηθούν επί των προτεινόμενων μέτρων.
Τι Προβλέπει η Στρατηγική για τα Κενά Ακίνητα
Κεντρικός άξονας της στρατηγικής είναι η αξιοποίηση των περίπου 800.000 κενών κατοικιών που εκτιμάται ότι παραμένουν κλειστές, χωρίς να συμπεριλαμβάνονται οι δευτερεύουσες και οι εξοχικές κατοικίες. Το μέγεθος αυτό αποτελεί υποσύνολο των συνολικά 2,2 εκατομμυρίων κενών κατοικιών που καταγράφει η ΕΛΣΤΑΤ βάσει της απογραφής του 2021. Η κινητοποίηση έστω μέρους αυτού του αποθέματος θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά τη διαθέσιμη προσφορά στην αγορά κατοικίας, ανακουφίζοντας την πίεση που ασκείται ιδίως στα μεγάλα αστικά κέντρα. Η ενεργοποίηση αυτών των ακινήτων αποτελεί έναν από τους βασικούς πυλώνες της νέας στρατηγικής.
Παράλληλα, το σχέδιο επισημαίνει ότι οι κενές κατοικίες τείνουν να είναι παλαιότερες σε σχέση με τις κατοικούμενες, γεγονός που επηρεάζει την ποιότητα και την ενεργειακή τους απόδοση. Συγκεκριμένα, το 32,7% του κενού αποθέματος, δηλαδή 744.700 κατοικίες, χρονολογείται από την περίοδο 1961 έως 1980. Ένα επίσης υψηλό ποσοστό 30,7%, που αντιστοιχεί σε 699.300 κατοικίες, ανεγέρθηκε μεταξύ 1981 και 2000, ενώ άνω του 22%, δηλαδή 515.700 κατοικίες, έχει χτιστεί πριν από το 1960. Η παλαιότητα αυτή καθιστά πολλές από αυτές τις κατοικίες ενεργοβόρες, γεγονός που επηρεάζει τόσο την αξία τους όσο και τη δυνατότητα ένταξής τους στην αγορά μίσθωσης.
Ο Εθνικός Δείκτης Τιμών και το Νέο «Σπίτι Μου»
Ένα από τα πιο φιλόδοξα εργαλεία που προβλέπει η στεγαστική πολιτική 2026-2035 είναι η θεσμοθέτηση εθνικού δείκτη τιμών ακινήτων και ενοικίων. Ο δείκτης αυτός θα παρέχει αξιόπιστη εικόνα για τις πραγματικές τιμές αγοράς και μίσθωσης κατοικιών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Η λειτουργία του θα βασιστεί σε ποικίλα δεδομένα: στοιχεία μεταβιβάσεων, μισθώσεων, τραπεζικών αποτιμήσεων, φορολογικών δηλώσεων και υπαρχόντων δεικτών της αγοράς. Στόχος είναι η ενίσχυση της διαφάνειας στην αγορά κατοικίας και η έγκαιρη αναγνώριση περιοχών όπου παρατηρούνται έντονες στεγαστικές πιέσεις.
Ωστόσο, ο δείκτης δεν θα έχει αποκλειστικά πληροφοριακό χαρακτήρα. Το κείμενο της διαβούλευσης τονίζει ρητά ότι για κατοικίες χαμηλής ποιότητας ή χαμηλής ενεργειακής απόδοσης, ο δείκτης θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως εργαλείο αναφοράς για τον καθορισμό ανώτατων ευρών μισθώματος ή άλλων κανόνων ρύθμισης της αγοράς. Η διατύπωση αυτή ανοίγει την πόρτα για κάποιας μορφής πλαφόν στα ενοίκια, ανάλογα με την ποιότητα και την ενεργειακή κλάση κάθε ακινήτου. Πρόκειται για σημαντική τομή σε σχέση με την υπάρχουσα κατάσταση, όπου η αγορά ακινήτων λειτουργεί ουσιαστικά χωρίς κανονιστικά φίλτρα.
Ο νέος σχεδιασμός περιλαμβάνει επίσης ένα ανανεωμένο μοντέλο απόκτησης πρώτης κατοικίας, τύπου «Σπίτι Μου». Σύμφωνα με τις προτάσεις, οι τράπεζες θα χορηγούν στεγαστικά δάνεια με μειωμένα επιτόκια σε νέους και νοικοκυριά χαμηλού ή μεσαίου εισοδήματος, λαμβάνοντας ως αντάλλαγμα φορολογικές ελαφρύνσεις από το Δημόσιο. Με άλλα λόγια, το κράτος θα επιδοτεί έμμεσα τη χρηματοδότηση μέσω φορολογικών κινήτρων στα πιστωτικά ιδρύματα, ώστε αυτά να προσφέρουν ευνοϊκότερους όρους δανεισμού. Το μοντέλο αυτό στοχεύει σε νέους ανθρώπους και οικογένειες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης στην αγορά κατοικίας λόγω των υψηλών τιμών και των αυστηρών τραπεζικών κριτηρίων.
Ενιαίος Φορέας Στεγαστικής Πολιτικής έως το 2027
Για τη συνολική εφαρμογή της στρατηγικής, το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία Ενιαίου Φορέα Στεγαστικής Πολιτικής έως το 2027. Ο νέος φορέας θα αναλάβει ρόλο κεντρικού μηχανισμού συντονισμού και εφαρμογής, εξασφαλίζοντας ενιαία οργάνωση, παρακολούθηση και βελτιστοποίηση των επιμέρους παρεμβάσεων. Η απουσία ενός τέτοιου συντονιστικού οργάνου έχει επιτρέψει μέχρι τώρα την αποσπασματική εφαρμογή μέτρων χωρίς ουσιαστική συνοχή μεταξύ τους. Ο φορέας θα αποτελέσει τον κεντρικό πυλώνα υλοποίησης της Εθνικής Στρατηγικής Στεγαστικής Πολιτικής 2026-2035, διασφαλίζοντας ότι οι επιμέρους παρεμβάσεις θα συντονίζονται αποτελεσματικά και θα αξιολογούνται συστηματικά.
